بحران هرمز به فولاد جهانی رسید؛ کاهش تولید به دلیل افزایش هزینه

انسداد و اختلال در عبور و مرور و فعالیت‌های تجاری تنگه هرمز تاثیری آشکار بر صنعت فولاد جهان گذاشته و با ایجاد بحران‌های انرژی و افزایش هزینه نهایی مقاطع تحت تاثیر افزایش هزینه حمل و نقل، موقعیت حیاتی و حساس خود را نمایان کرده است.

همزمان عدم حضور ایران در بین 10 تولیدکننده برتر فولاد و تداوم استقرار ویتنام در جایگاه دهم، نشان از مشکلات و چالش‌های گسترده ای است که این صنعت در کشور با آنها روبرو است؛ افزایش شدید قیمت آهن آلات و مشکلات تامین انرژی برای کارخانه ها اصلی ترین چالش های این صنعت در کمشور به شمار می روند. در ادامه جزئیات گزارش 8 ماهه عملکرد فولادی جهان که توسط انجمن جهانی فولاد منتشر شده است را بررسی خواهیم کرد.

آمار تولید جهانی فولاد در 8 ماهه 2026؛ کاهش 0.7 درصدی

گزارش عملکرد 8 ماهه تولید فولاد جهان که این هفته توسط انجمن جهانی فولاد منتشر شد، بر خلاف انتظارات و پیش بینی فعالان اقتصادی، کاهش 0.7 درصدی تولید فولاد در جهان را نسبت به مدت مشابه سال قبل یعنی 2025  نشان می دهد. پیش از این تقریبا همه کارشناسان و فعالان اقتصادی، افزایش قابل توجه تولید فولاد جهان را در سال 2026 تحت تاثیر تکنولوژی‌ها و فناوری‌های جدید به کارگرفته شده در صنعت فولاد پیش بینی می کردند اما داده‌های جدید، خلاف آن را نشان می دهد.

طبق داده‌ها و آمارهای جدید منتشر شده توسط انجمن جهانی فولاد، همانند سال‌های قبل، آسیا و اقیانوسیه با تولید 106.7 میلیون تن فولاد در رتبه اول، آمریکای شمالی با تولید 9.4 میلیون تن در رتبه دوم و اتحادیه اروپا به سبب تولید 8.9 میلیون تنی، رتبه سوم را در بین بزرگترین قاره‌های تولید کننده فولاد دارد.

اما مقایسه این آمارهای تولید با سال قبل، کاهش چشمگیر تولید فولاد در برخی از مناطق را نشان می دهد. طبق این گزارش:

• میزان تولید فولاد در آسیای میانه نسبت به 8 ماهه سال گذشته، 7.8 درصد کاهش داشته است!
• روسیه، اوکراین و سایر کشورهای شمالی، کاهش 5.7 درصدی تولید فولاد را نسبت به 8 ماهه سال قبل تجربه کردند.
• آمریکای جنوبی کاهش 4.9 درصدی نسبت به آگوست سال قبل را ثبت کرد.

البته آمارهای صعودی و نشان از رشد میزان تولید فولاد بسیاری نیز ثبت شده است، مناطقی که نسبت به سال قبل شاهد افزایش تولید فولاد بودند، از این قرارند:

• قاره آفریقا رشد 9.4 درصدی نسبت به 8 ماهه سال 2025 را اعلام کرده است!
• آمریکای شمالی نسبت به 8 ماه ابتدایی سال گذشته، 5.2 درصد افزایش در تولید فولاد را تجربه کرده است.
• اروپا نیز 4.8 درصد رشد را نسبت به مدت مشابه سال قبل ثبت کرده است.

یکی از اصلی ترین دلایل توقف رشد میزان تولید فولاد و حتی ثبت کاهش 0.7 درصدی در سال 2026، بحران انرژی و تنش امنیتی تجارت دریایی بواسطه شرایط خاص تنگه هرمز است.

بحران‌های انرژی و ریسک تجارت دریایی؛ اصلی ترین معضلات فولاد جهان

صنعت فولاد یکی از پرمصرف ترین صنایع تولیدی در جهان است و حدود 8 درصد کل انرژی تولید شده در جهان همواره در این حوزه مصرف می شود، این نیاز دائمی به انرژی موجب می شود که بروز هرگونه نقص یا اختلال در زنجیره تامین انرژی، بلافاصله در آمارهای تولیدی و قیمت مقاطع فولادی منعکس شود. حال تصور کنید که انسداد مسیر عبور 21 درصد از کل نفت جهان و حدود 25 درصد از گاز طبیعی مایع، چه تاثیری بر این صنعت خواهد داشت!

اختلال و انسداد تنگه هرمز بواسطه تنش‌های منطقه ای موجب شد که بزرگترین تولیدکنندگان فولاد در آسیا (چین، هند، ژاپن و کره جنوبی) در تامین انرژی مورد نیاز کارخانه‌های تولید فولاد خود به مشکل بخورند که آمار و داده‌های منتشر شده توسط انجمن جهانی فولاد نیز تاییدی بر آن است.

همچنین توقف صادرات سنگ آهن از ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس به مقصد هند، چین و ژاپن موجب بروز چالش در تامین مهمترین ماده اولیه صنعت فولاد شد، تا پیش از این، سالیانه حدود 20 تا 25 میلیون تن سنگ آهن از طریق خلیج فارس و با عبور از تنگه هرمز به این کشورها صادر می شد و بخش عمده ای از نیاز آنها را به این ماده اولیه تامین می کرد.

دومین دلیل کاهش تولید جهانی فولاد؛ اختلال در عبور و مرور کشتی‌های تجاری و باری است. افزایش تنش و ریسک امنیتی عبور از تنگه هرمز موجب افزایش 50 تا 100 درصدی هزینه حمل دریایی شده و هزینه نهایی مقاطع فولادی را با افزایش قابل توجهی روبرو کرده است، همچنین توقف صادرات مقاطع و محصولات فولادی ایران به اروپا که تا پیش از این به حدود 2 تا 4 میلیون در هر سال نیز می رسید، باعث کاهش عرضه این محصولات در اروپا شده و موجبات افزایش قیمت آنها را رقم زده.

ایران همچنان خارج از لیست 10 تولیدکننده برتر

در بخش دوم گزارش منتشر شده توسط انجمن جهانی فولاد که متعلق به 10 تولیدکننده برتر فولاد است، همچنان نام ایران دیده نمی شود، همانند گزارش 6 ماهه انجمن فولاد، ویتنام رتبه 10 در بین برترین کشورهای تولیدکننده را که تا سال گذشته متعلق به ایران بود را همچنان در اختیار دارد. لیست بزرگترین تولیدکنندگان فولاد جهان در 8 ماهه ابتدایی سال 2026 به شرح زیر است:

ویتنام با رشد خیره کننده 29 درصدی در تولید فولاد نسبت به مدت مشابه سال قبل، ایران را با وجود بازسازی‌های صورت گرفته در واحدهای آسیب دیده از جنگ، همچون گزارش قبلی این انجمن یعنی گزارش 6 ماهه ابتدایی سال 2026، از قرارگیری در ده تولید کننده برتر بازداشت! اما همچنان تا گزارش نهایی انجمن جهانی فولاد یعنی گزارش سالیانه و بلند مدت که در اکثر محافل به عنوان گزارش اصلی و نهایی شناخته می شود، فرصت باقی مانده و امید است که برنامه‌های توسعه و پیشرفت متناسب با وضعیت حاضر طراحی شوند تا بتوانیم بار دیگر جایگاه خود را در لیست کشورهای برتر بدست بیاوریم.