یکی از مهمترین و پرکاربردترین مقاطع فولادی در حوزه ساخت و ساز و اجرای پروژههای عمرانی، تیرآهن هاش یا همان تیرآهن بال پهن است. این تیرآهن به دلیل سطح مقطع H شکل و بالهای پهنی که دارد، میتواند در برابر نیروهای فشاری و خمشی مقاومت مناسبی از خودش نشان بدهد.
بنابراین، با توجه به اهمیت زیادی که این مقطع در پروژههای مختلف دارد، قبل از خرید هاش باید با انواع تیرآهن هاش و کاربردهای آنها آشنا باشید و معیارهای مناسبی برای انتخاب و خرید خود داشته باشید.
همچنین نکات مهمی وجود دارد که دانستن آنها در خرید یک هاش مناسب به شما کمک زیادی میکند و در نهایت باعث میشود که یک خرید هوشمندانه داشته باشید. در ادامه، تمامی این موارد را با هم بررسی خواهیم کرد.
انواع تیرآهن هاش و کاربردهای هر کدام
به طور کلی، تیرآهن بال پهن با توجه به ضخامت بال و جان به سه گروه اصلی تقسیم میشود که هرکدام از آنها ویژگی و کاربردهای خاصی دارند. پیش از انتخاب و خرید هرکدام از این مقاطع، بررسی قیمت هاش در کنار مشخصات فنی و شرایط پروژه میتواند به مقایسه بهتر گزینههای موجود کمک کند؛ در جدول زیر، انواع هاش و کاربردهای هرکدام را مشاهده می کنید:
|
نوع هاش |
ضخامت بال |
ضخامت جان |
کاربرد |
|
هاش سبک (HEA /IPBL) |
حدود 10 تا 20 میلی متر |
حدود 6 تا 12 میلی متر |
سازههای سبک و کم ارتفاع |
|
هاش سنگین (HEB/IPB) |
حدود 15 تا 30 میلی متر |
حدود 10 تا 20 میلی متر |
ساختمانهای مرتفع، پلها و سازههای صنعتی |
|
هاش فوق سنگین (HEM/IPBV)
|
تا حدود 40 میلی متر |
تا حدود 35 میلی متر |
پروژههای صنعتی سنگین و پروژههای نیازمند به مقاومت زیاد |
با توجه به جدول بالا، میتوانیم به این نتیجه برسیم که انتخاب و خرید هاش به شرایط پروژه و میزان بار بستگی دارد.
هاش سبک (HEA)
این هاش نسبت به دو نوع دیگر، هاش سبک وزن و ضخامت کمتری دارد و به همین دلیل در سازههای سبک مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین وزن کمتر این مقطع باعث شده در پروژههایی که استفاده از مقاطع سنگین ضروری نیست، یک گزینه مناسب باشد.
کاربردهای هاش سبک:
- سقفهای ویلایی
- اسکلتهای فلزی سبک
- سازههای کم ارتفاع
هاش سنگین (HEB)
هاش سنگین به نسبت هاش سبک، وزن و ضخامت بیشتری دارد و همین موضوع باعث شده بیشتر در پروژههایی که نیازمند مقاومت بیشتری هستند مورد استفاده قرار بگیرد. همچنین، این نوع تیرآهن بال پهن مقاومت زیادی در برابر نیروهای فشاری و خمشی دارد.
کاربردهای هاش سنگین:
- پلها
- ساختمانهای مرتفع
- سازههایی با دهانههای بزرگ
- سولههای صنعتی
هاش فوق سنگین(HEM)
در نهایت به هاش فوق سنگین میرسیم که در پروژههایی استفاده میشود که بارهای سنگین، نیروهای دینامیکی یا ضربهای به سازه وارد میشود و به مقطعی با وزن و ضخامت بیشتری نیاز دارند.
کاربردهای هاش فوق سنگین:
- نیروگاه ها
- پالایشگاه ها
- اسکله ها
- سکو های دریایی
- پروژه های صنعتی سنگین

معیار انتخاب تیرآهن هاش
یکی از اصلیترین مواردی که باید هنگام خرید هاش به آن توجه کرد، نوع سازه و کاربردی است که قرار است در پروژه شما داشته باشد. با توجه به این موضوع، باید مقطعی را انتخاب کنید که از نظر مشخصات فنی با نیازهای سازه هماهنگ باشد رعایت این مورد باعث میشود انتخاب نهایی شما با شرایط پروژه مطابقت داشته باشد. علاوه بر این، انتخاب هاش نامناسب باعث به خطر افتادن ایمنی سازه میشود.
در ادامه، مهمترین موارد استفاده از تیرآهن بال پهن را بررسی میکنیم و توضیح میدهیم با توجه به شرایط هر پروژه باید چه معیارهایی برای انتخاب خود داشته باشید.
هاش برای اسکلت فلزی
یکی از مهمترین کاربردهای تیرآهن هاش، استفاده از این مقطع در ساخت اسکلتهای فلزی است. در این نوع پروژهها باید عواملی مانند نوع و ارتفاع ساختمان، میزان بار وارد شده به اسکلت و مشخصات فنی هاش توجه کنید. در پروژههای سبکتر، هاش سبک میتواند گزینه مناسبی باشد، در حالی که در ساختمانهای مرتفع و سازههایی که بار بیشتری به اسکلت وارد میشود، استفاده از هاش سنگین یا حتی فوق سنگین نیز میتواند مورد بررسی قرار بگیرد.
مهمترین معیارها در انتخاب هاش برای اسکلت فلزی ازین قرارند:
- نوع و ارتفاع سازه: مواردی مانند مشخصات و تعداد طبقات میتواند بر روی انتخاب یک هاش مناسب برای سازه تاثیر بگذارد.
- میزان بار وارد شده: وزن سازه و سقف آن یا حتی سایر بارهای وارد بر سازه حتما باید در نظر گرفته شود.
- ابعاد مقطع: باید به ارتفاع، عرض بال و ضخامت جان و بال هم توجه کنید؛ این موارد از مشخصات مهم هاش هستند.
- ظرفیت باربری: هاش انتخاب شده باید توانایی تحمل نیروهایی که به سازه وارد میشود را داشته باشد.
- شرایط سازه: نحوه استفاده از هاش و محل قرارگیری آن در اسکلت نیز در انتخاب نهایی نقش مهمی دارد.
بنابراین، نمیتوان یک نوع یا ساز مشخص از هاش را برای تمامی اسکلتهای فلزی مناسب دانست و انتخاب نهایی باید متناسب با شرایط پروژه انجام شود.
هاش مناسب سوله
همچنین در ساخت سوله و سازههای صنعتی نیز میتوانید از تیرآهنهای بال پهن استفاده کنید. در این مورد انتخاب هاش باید بر اساس بارهای ناشی از وزن سازه و سقف، بار وارد شده در زمان استفاده، بار برف و نیروی باد انجام شود. علاوه بر این، وجود تجهیزات و ماشینآلات سنگین هم میتواند روی انتخاب نهایی شما تاثیر بگذارد؛ به این دلیل که در چنین شرایطی ممکن است به هاش سنگین یا فوق سنگین نیاز پیدا کنید.
در مقابل، در سولههایی که بار وارده به سازه کمتر است، میتوانید امکان استفاده از هاش سبک را هم بررسی کنید.
مهمترین معیارها در انتخاب هاش برای سوله را می توان به این صورت معرفی کرد:
- ابعاد و دهانه سوله: اندازه و فاصله دهانهها در انتخاب تیرآهن هاش مناسب اهمیت زیادی دارد.
- بارهای وارد شده: باید به بارهای زمان استفاده از سوله، تجهیزات و سایر عوامل نیز توجه کنید.
- بار برف و نیروی باد: شرایط آب و هوایی محل اجرای سوله میتواند بر روی میزان باری که به آن وارد میشود تاثیر بگذارد.
- نوع کاربری سوله: سولههای صنعتی و انبارهایی که تجهیزات سنگین در آنها قرار میگیرد، ممکن است به هاش سنگین و فوق سنگین نیاز داشته باشند.
هاش برای سازه سنگین
همانطور که اشاره کردیم در پروژههایی که سازه با بارهای سنگین، نیروهای دینامیکی یا ضربهای رو به رو است، هاش فوق سنگین میتواند گزینه مطلوبی باشد. علت آن هم این است که هاش فوق سنگین از ضخامت و وزن بیشتری نسبت به نوعهای دیگر برخوردار است. علاوه بر این در چنین شرایطی انتخاب مقطع مناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند. با این حال، انتخاب هاش تنها بر اساس وزن مقطع انجام نمیشود و باید شرایط واقعی پروژه نیز در نظر گرفته شود.
مهمترین معیارها برای انتخاب هاش برای سازههای سنگین:
- میزان و نوع بار: مقدار باری که به سازه وارد میشود و نحوه ورود آن هم باید بررسی شود.
- ابعاد و ضخامت مقطع: مشخصات هندسی هاش بر روی عملکرد آن تاثیر میگذارد.
- شرایط پروژه: نوع سازه و شرایطی که هاش در آن قرار میگیرد، در انتخاب نهایی موثر است.
- ظرفیت باربری مقطع: هاش انتخاب شده باید توانایی تحمل نیروهای وارد شده را داشته باشد.

هاش برای ستون
در برخی سازههای فولادی تیرآهن هاش به عنوان ستون نیز مورد استفاده قرار میگیرد. در این مورد علاوه بر موارد گفته شده شرایط مهاربندی هم اهمیت دارد. از همین رو اگر هاش انتخاب شده با شرایط سازه هماهنگ نباشد، پایداری ستونها تحت تاثیر قرار میگیرد و میتواند موجب ایجاد خطر هم شود. بنابراین انتخاب هاش برای ستون باید با دقت بیشتری انجام شود.
مهمترین معیارها در انتخاب هاش برای ستون را می توانیم به اینصورت معرفی کنیم:
- میزان بار فشاری: یکی از اصلیترین معیارها مقدار نیرویی است که ستون باید تحمل کند.
- ارتفاع ستون: هرچه طول ستون بیشتر باشد امکان اینکه به مقاطع سنگینتر نیاز پیدا کنید بیشتر است.
- شرایط مهاربندی: نحوه اتصال و مهاربندی ستون در انتخاب هاش موثر است.
- ابعاد مقطع: ارتفاع، عرض بال و ضخامتهای هاش باید با نیاز پروژه هماهنگ باشند.
- پایداری و مقاومت در برابر کمانش: هاش انتخاب شده باید از نظر پایداری برای شرایط پروژه مناسب باشد.
در نهایت، بسته به شرایط پروژه میتوان امکان استفاده از انواع هاش را بررسی کرد، اما نمیتوان یک نوع هاش یا سایز مشخصی از آن را برای تمام ستونها مناسب دانست.
نکات مهم در انتخاب هاش مناسب
علاوه بر تمام معیارهای گفته شده انتخاب و خرید هاش نکات مهم دیگری هم دارد. هنگام خرید باید کیفیت و مشخصات محصول را با دقت بررسی کرد و باید توجه داشته باشید که خرید هاش نامناسب باعث افزایش هزینهها و ایجاد مشکلات اجرایی بزرگ در مراحل بعدی میشود. در ادامه به مهمترین نکاتی که پیش از خرید باید بررسی شوند میپردازیم.
- گرید فولاد: فولاد مورد استفاده در پروژه باید با شرایط و نیازهای آن به خوبی سازگاری داشته باشد. گریدهای ST37،ST44 و ST52 با توجه به مشخصات مکانیکی متفاوت، برای شرایط مختلف پروژه مورد استفاده قرار میگیرند و گرید انتخابی باید با نیازهای سازه هماهنگ باشد.
- استاندارد تولید: توجه کردن به استانداردهای تولید هاش به شما کمک میکند از کیفیت، ابعاد و مشخصات فنی محصول مطمئن شوید و یک گزینه متناسب با نیازهای پروژه خود داشته باشید. DIN1025 از استانداردهای مورد استفاده برای تیرآهنهای بال پهن است و ASTM A36 نیز برای برخی از هاشهای وارداتی مورد استفاده قرار میگیرد.
- تولیدکننده و کیفیت محصول: بهتر است قبل از خرید مشخصات تولید کننده و اصالت محصول را هم بررسی کنید.
- سلامت ظاهری محصول: پیش از خرید حتما محصول را از نظر زنگ زدگی، تاب داشتگی، ترک یا آسیبهای ظاهری بررسی کنید.
- قیمت: قیمت هاش نیز یکی از عوامل مهم در تصمیم گیری است؛ اما با این حال نباید قیمت را جدا از مشخصات فنی و کیفیت محصول بررسی کرد. و صرفا ارزانترین گزینه را معیار انتخاب قرار ندهید!
بررسی این نکات پیش از خرید میتواند از انتخاب محصول نامناسب و ایجاد هزینههای اضافه جلوگیری کند.

جمع بندی
در انتها میتوان به این نتیجه رسید که خرید هاش باید با معیارهای درست و توجه به نکاتی که مهم است انجام شود. همان طور که بررسی کردیم، نوع سازه، ابعاد و ظرفیت باربری مقطع از جمله موارد مهمی هستند که باید هنگام خرید در نظر گرفته شوند.
علاوه بر این بررسی گرید فولاد، استاندارد تولید، اصالت محصول، سلامت ظاهری و قیمت نیز در خرید هاش اهمیت دارد. توجه به این موارد باعث میشود که بتوانید از انتخاب مقطع نامناسب و هزینههای اضافی در پروژه جلوگیری کنید. همچنین برای دریافت مشاوره تخصصی رایگان و راهنمایی در انتخاب محصول میتوانید از طریق شماره 02154103 با مشاورین آهن پرایس در ارتباط باشید.