انتخاب صحیح مقاطع فولادی در بسیاری از پروژههای ساختمانی و صنعتی، فقط به ابعاد یا قیمت آنها محدود نمیشود. گاهی دو تیرآهن که از نظر ظاهر بسیار شبیه هم هستند، در عملکرد سازه، میزان مصرف فولاد و هزینه نهایی پروژه تفاوت قابل توجهی ایجاد میکنند. تیرآهن هاش سبک و تیرآهن هاش سنگین نیز از همین دسته مقاطع هستند؛ محصولاتی که اگرچه هر دو در گروه تیرآهنهای بال پهن قرار میگیرند اما از نظر وزن، ظرفیت باربری و کاربرد یکسان نیستند.
شناخت تفاوت هاش سبک و سنگین برای مهندسان، مجریان پروژه، انبوه سازان و حتی توزیع کنندگان آهن اهمیت زیادی دارد. انتخاب مناسب این مقاطع علاوه بر اینکه میتواند الزامات فنی سازه را تامین کند، از تحمیل هزینههای غیر ضروری نیز تا حد زیادی جلوگیری میکند. به همین دلیل در زمان خرید تنها بررسی قیمت هاش کافی نیست و لازم است مشخصات فنی هر مقطع نیز به دقت ارزیابی شود.
در بازار فولاد نیز معمولا هنگام انتخاب این محصولات، تنها وزن یا سایز ملاک تصمیم گیری نیست. کارشناسان آهن پرایس در زمان مشاوره خرید، متناسب با نوع سازه، میزان بارهای وارد شده و شرایط اجرایی پروژه، مشخصات فنی مقاطع را نیز بررسی میکنند تا انتخاب نهایی با نیاز واقعی پروژه شما کاملا هماهنگ باشد.
فرق هاش سبک و سنگین در چیست؟
در بازار فولاد، تفاوت HEA و HEB معمولا یکی از اولین سوالاتی است که هنگام انتخاب تیرآهنهای بال پهن مطرح میشود. هر دو محصول در گروه مقاطع H قرار میگیرند و از نظر شکل ظاهری نیز شباهت زیادی به یکدیگر دارند اما تفاوت در وزن، ضخامت، ظرفیت باربری و حوزه کاربرد باعث شده هر کدام برای شرایط خاصی از پروژه مناسب باشند. به همین علت، انتخاب بین تیرآهن هاش سبک و تیرآهن هاش سنگین باید بر اساس محاسبات سازه، نوع کاربری و بودجه پروژه انجام شود. در ادامه، مهمترین تفاوتهای این دو نوع تیرآهن را بررسی میکنیم.
تفاوت هاش سبک و سنگین از نظر وزن
اولین و شناخته شده ترین تفاوت هاش سبک و سنگین به وزن آن ها مربوط میشود. در سایزهای یکسان، تیرآهن HEB به دلیل ضخامت بیشتر بال و جان، وزن بالاتری نسبت به HEA دارد. همین افزایش وزن باعث میشود ظرفیت تحمل بار آن نیز بیشتر باشد. در پروژههایی مانند ساختمانهای چند طبقه، سولههای سبک یا سازههایی که کنترل وزن اهمیت بیشتری دارد، به طور معمول تیرآهن هاش سبک انتخاب مناسبتری است. در مقابل زمانی که ستونها یا قابهای اصلی باید بارهای سنگینتری را تحمل کنند، تیرآهن هاش سنگین عملکرد بهتری ارائه میدهد.
نکتهای که مهندسان سازه همواره به آن توجه میکنند این است که استفاده از مقطع سنگینتر، همیشه به معنای طراحی بهتر نیست. اگر محاسبات نشان دهد یک مقطع سبک پاسخگوی بارهای وارد شده است، انتخاب HEB تنها وزن مرده سازه و هزینه خرید فولاد را افزایش خواهد داد.
تفاوت در مشخصات و ابعاد
یکی دیگر از موارد مهم در تفاوت HEA و HEB به ابعاد مقطع آنها مربوط میشود. اگر چه ارتفاع این دو تیرآهن در بسیاری از سایزها یکسان است اما ضخامت جان و بال در HEB بیشتر از HEA است. همین تفاوت به ظاهر کوچک، مقاومت مقطع را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
به بیان ساده:
- در تیرآهن هاش سبک (HEA) ضخامت بال و جان کمتر است و در نتیجه وزن نهایی نیز کاهش پیدا میکند.
- در تیرآهن هاش سنگین (HEB) بالها و جان ضخیمتر هستند؛ بنابراین سطح مقطع فولاد بیشتر شده و ظرفیت تحمل نیروهای فشاری و خمشی افزایش می یابد.
همین ویژگی باعث میشود HEB در ستونهای اصلی، دهانههای بزرگ و سازههایی با بارگذاری بالا، گزینه رایج تری باشد.
تفاوت از نظر استحکام و ظرفیت باربری
هرچه سطح مقطع فولاد بیشتر باشد، طبیعتا مقاومت تیرآهن نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل تیرآهن هاش سنگین در برابر بارهای فشاری، خمشی و محوری عملکرد بهتری نسبت به نوع سبک دارد و برای پروژههایی که ضریب اطمینان بالاتری نیاز دارند، بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد. البته این موضوع به معنای ضعیف بودن HEA نیست؛ تیرآهن هاش سبک نیز در بسیاری از ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری، در صورت انتخاب سایز درست، به خوبی پاسخگوی نیاز سازه خواهد بود.
تفاوت در روش تولید
در فرآیند تولید این دو مقطع نیز تفاوتهایی وجود دارد. هر دو معمولا با روش نورد گرم تولید میشوند اما به دلیل ضخامت بیشتر HEB، فرآیند شکل دهی و کنترل ابعاد آن حساستر است و در برخی خطوط تولید از تجهیزات نورد قدرتمندتر استفاده میشود تا ابعاد نهایی مطابق استانداردهای بین المللی باشد. در نهایت رعایت استانداردهای تولید اهمیت بیشتری از نوع فرآیند دارد زیرا کیفیت نهایی تیرآهن مستقیما بر عملکرد سازه اثر میگذارد.
تفاوت در کاربرد
کاربرد این دو مقطع نیز متناسب با ویژگیهای فنی آن ها متفاوت است.
تیرآهن هاش سبک معمولا در موارد زیر استفاده میشود:
- ساختمانهای مسکونی و اداری
- سولههای سبک
- قابهای فلزی با بارگذاری متوسط
- پروژههایی که کاهش وزن سازه اهمیت دارد
در مقابل، تیرآهن هاش سنگین بیشتر در این پروژهها به کار میرود:
- ستونهای اصلی ساختمانهای مرتفع
- کارخانهها و سازههای صنعتی
- پلها و پروژههای زیرساختی
- تجهیزات و سازههایی که تحت بارهای سنگین قرار دارند
به طور کلی در زمان انتخاب این مقاطع بسیاری از خریداران علاوه بر بررسی مشخصات فنی، قیمت هاش را نیز مقایسه میکنند. با این حال، کارشناسان آهن پرایس معمولا توصیه میکنند تصمیم نهایی بر اساس محاسبات سازه و نیاز واقعی پروژه شما گرفته شود زیرا انتخاب نادرست، چه از نظر فنی و چه از نظر اقتصادی، میتواند هزینههای اجرای پروژه را افزایش دهد.
جدول وزن تیرآهن هاش
یکی از مهمترین منابعی که مهندسان، مجریان و خریداران پیش از انتخاب مقطع به آن مراجعه میکنند، جدول وزن تیرآهن هاش است. این جدول علاوه بر نمایش وزن هر شاخه، اطلاعاتی مانند ارتفاع تیر، عرض بال، ضخامت بال و ضخامت جان را نیز در اختیار قرار میدهد تا بتوان مشخصات فنی مقاطع مختلف را بهصورت دقیق با یکدیگر مقایسه کرد. برخلاف تیرآهنهای معمولی که از سایز ۸ نیز تولید میشوند، تیرآهن هاش به طور معمول از سایز ۱۰۰ آغاز شده و تا سایز ۶۰۰ در بازار عرضه میشود.
هرچه ابعاد مقطع و ضخامت اجزای آن بیشتر باشد، وزن هر شاخه نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، وزن تیرآهن هاش سبک (HEA) در بازهای حدود ۲۰۰ تا ۲۱۴۰ کیلوگرم و وزن تیرآهن هاش سنگین (HEB) حدود ۲۴۰ تا ۲۵۵۰ کیلوگرم برای هر شاخه قرار میگیرد. البته اهمیت این جدول تنها به اطلاع از وزن محدود نمیشود. در عمل اطلاعات درج شده در جدول برای موارد زیر مورد استفاده قرار میگیرد:
- برآورد وزن کل اسکلت فلزی پروژه
- محاسبه مقدار فولاد مورد نیاز پیش از خرید
- مقایسه تفاوت HEA و HEB در سایزهای مختلف
- تخمین هزینه خرید و بررسی قیمت هاش بر اساس وزن مورد نیاز
- کنترل مشخصات فنی مقطع با نقشههای اجرایی و همچنین دفترچه محاسبات
با توجه به اینکه قیمت این محصولات معمولا بر اساس وزن محاسبه میشود، مراجعه به جدول وزن، دید دقیقتری نسبت به هزینه نهایی پروژه ایجاد میکند.
جدول وزن تیرآهن هاش سبک (HEA)
جدول زیر مشخصات فنی و وزن هر شاخه تیرآهن هاش سبک را در سایزهای مختلف نشان میدهد.
|
سایز |
ارتفاع تیر (H) |
ضخامت بال (B) |
ضخامت جان (D) |
طول بال (A) |
وزن شاخه (کیلو گرم) |
|
100 |
96 |
8 |
5 |
100 |
200 |
|
120 |
114 |
8 |
5 |
120 |
240 |
|
140 |
133 |
8.5 |
5.5 |
140 |
296 |
|
160 |
152 |
9 |
6 |
160 |
364 |
|
180 |
171 |
9.5 |
6 |
180 |
426 |
|
200 |
190 |
10 |
6.5 |
200 |
510 |
|
220 |
210 |
11 |
7 |
220 |
610 |
|
240 |
230 |
12 |
7.5 |
240 |
720 |
|
260 |
250 |
12.5 |
7.5 |
260 |
820 |
|
280 |
270 |
13 |
8 |
280 |
920 |
|
300 |
290 |
14 |
8.5 |
300 |
1050 |
|
320 |
310 |
15.5 |
9 |
300 |
1170 |
|
340 |
330 |
16.5 |
9.5 |
300 |
1260 |
|
360 |
350 |
17.5 |
10 |
300 |
1350 |
|
400 |
390 |
19 |
11 |
300 |
1500 |
|
450 |
440 |
21 |
11.5 |
300 |
1680 |
|
500 |
490 |
23 |
12 |
300 |
1860 |
|
550 |
540 |
24 |
12.5 |
300 |
1992 |
|
600 |
590 |
25 |
13 |
300 |
2140 |
جدول وزن تیرآهن هاش سنگین (HEB)
در جدول زیر نیز مشخصات فنی و وزن هر شاخه تیرآهن هاش سنگین آورده شده است تا مقایسه آن با مدل HEA برای شما سادهتر باشد.
|
سایز |
ارتفاع تیر (H) |
ضخامت بال (B) |
ضخامت جان (D) |
طول بال (A) |
وزن شاخه (کیلوگرم) |
|
100 |
100 |
10 |
6 |
100 |
240 |
|
120 |
120 |
11 |
6.5 |
120 |
320 |
|
140 |
140 |
12 |
7 |
140 |
400 |
|
160 |
160 |
13 |
8 |
108 |
500 |
|
180 |
180 |
14 |
8.5 |
180 |
590 |
|
200 |
200 |
15 |
9 |
200 |
730 |
|
220 |
220 |
16 |
9.5 |
220 |
850 |
|
240 |
240 |
17 |
10 |
240 |
998 |
|
260 |
260 |
17.5 |
10 |
260 |
1120 |
|
280 |
280 |
18 |
10.5 |
280 |
1240 |
|
300 |
300 |
19 |
11 |
300 |
1400 |
|
320 |
320 |
20.5 |
11.5 |
300 |
1530 |
|
340 |
340 |
21.5 |
12 |
300 |
1600 |
|
360 |
360 |
22.5 |
12.5 |
300 |
1700 |
|
400 |
400 |
24 |
13.5 |
300 |
1860 |
|
450 |
450 |
26 |
14 |
300 |
2050 |
|
500 |
500 |
28 |
14.5 |
300 |
2250 |
|
550 |
550 |
29 |
15 |
300 |
2400 |
|
600 |
600 |
30 |
15.5 |
300 |
2550 |
نکتهای که هنگام استفاده از این جداول باید به آن توجه داشت این است که وزنهای درج شده در جدول مقادیر استاندارد هستند و ممکن است بسته به استاندارد تولید یا کارخانه سازنده، اختلاف جزئی داشته باشند. به همین دلیل اگر قرار است مقدار زیادی تیرآهن هاش سبک یا تیرآهن هاش سنگین برای یک پروژه تهیه شود، بهتر است مشخصات فنی محصول انتخابی با اطلاعات کارخانه و وزن اعلام شده هنگام خرید نیز کاملا تطبیق داده شود. این کار به برآورد دقیقتر هزینهها و جلوگیری از اختلاف وزن در زمان تحویل کمک میکند.
جمع بندی
در نهایت شناخت تفاوت هاش سبک و سنگین تنها به مقایسه وزن یا ابعاد این دو مقطع محدود نمیشود. تفاوت در ضخامت بال و جان، ظرفیت تحمل بار، کاربردهای سازهای و حتی هزینه نهایی پروژه نیز همگی عواملی هستند که باید قبل از انتخاب مورد توجه قرار گیرند. به همین دلیل پاسخ به این سوال که تیرآهن هاش سبک بهتر است یا تیرآهن هاش سنگین، برای همه پروژهها یکسان نیست و به عوامل مختلفی مانند نوع سازه، میزان بارگذاری، دهانه ها و محاسبات مهندسی بستگی دارد. همچنین استفاده از جدول وزن تیرآهن هاش کمک میکند تا پیش از خرید، وزن هر شاخه، میزان فولاد مصرفی و هزینه تقریبی پروژه را با دقت بیشتری برآورد کنید. این موضوع علاوه بر مدیریت بهتر بودجه، احتمال انتخاب مقطع نامناسب را نیز کاهش میدهد و تصمیم گیری را بر پایه اطلاعات فنی انجام میدهد.
در صورتی که پس از بررسی تفاوت HEA و HEB هنوز برای انتخاب مقطع مناسب پروژه خود تردید دارید، کارشناسان آهن پرایس آمادهاند تا با بررسی نیاز سازه، مشخصات فنی و شرایط اجرایی پروژه شما، مناسبترین گزینه را به شما پیشنهاد دهند. همچنین میتوانید قیمت هاش را به صورت روزانه بررسی کرده و از آخرین تغییرات بازار مطلع شوید تا خریدی متناسب با نیاز پروژه و بودجه خود داشته باشید.
به منظور دریافت مشاوره تخصصی و اطلاع از قیمت روز تیرآهن هاش سبک و تیرآهن هاش سنگین، کافی است با کارشناسان آهن پرایس از طریق شماره 02154103 تماس بگیرید تا قبل از ثبت سفارش، اطلاعات فنی و تجاری مورد نیاز را در اختیار شما قرار دهند.