کارخانه تاراز

کارخانه تاراز چهارمحال بیشتر با ورق های گالوانیزه و فولادی پوشش دار شناخته می شود، محصولاتی که در ساختمان سازی و صنایع مختلف کاربرد گسترده دارند. در این نوشته با محصولات تاراز، تفاوت انواع ورق های پوشش دار و مشخصات عرشه فولادی آشنا می شویم تا شناخت بهتری از این محصولات و کاربردهای آنها داشته باشید.

معرفی محصولات کارخانه تاراز

کارخانه فولاد تاراز چهار محال به یک خط پیشرفته تولید ورق گالوانیزه به روش غوطه وری گرم پیوسته مجهز است که ظرفیت اسمی آن ۲۶۰ هزار تن در سال اعلام شده است. در این فرایند، کلاف فولادی از مرحله آماده سازی سطح و پوشش دهی با روی مذاب عبور می کند و پس از تکمیل مراحل تولید، به صورت کلاف گالوانیزه عرضه می شود. ورق های گالوانیزه تولیدی این کارخانه ضخامت ۰.۳ تا ۲ میلی متر دارند و با سطح گل ریز (Minimized Spangle) یا بدون گل (Zero Spangle) تولید می شوند. این دو حالت به شکل بلورهای روی روی سطح ورق مربوط است.

محصولات تاراز شامل ورق گالوانیزه گرم، ورق گالوانیزه با پوشش آلی T.O.C. با نام تجاری گالواتاراز و ورق گالوالوم است. در محصول گالوانیزه معمولی، پوشش روی از فولاد در برابر خوردگی محافظت می کند. در گالواتاراز، لایه آلی T.O.C. نیز برای بهبود ویژگی های سطح به کار می رود. و در گالوالوم، پوشش فلزی از آلیاژ آلومینیوم و روی همراه با سیلیسیم تشکیل شده است. تفاوت این پوشش ها، ویژگی ها و کاربردهای محصولات را از یکدیگر متمایز می کند.

انواع ورقهای پوشش دار تاراز

محصولات پوشش دار تاراز را در این بخش در سه گروه بررسی می کنیم: ورق گالوانیزه گرم، ورق گالوانیزه با پوشش آلی T.O.C. یا گالواتاراز و ورق گالوالوم. تفاوت این محصولات به نوع پوشش و ویژگی های سطح آن ها مربوط می شود و همین تفاوت بر کاربرد و نحوه انتخاب ورق تاثیر می گذارد.

در کنار نوع محصول، مشخصاتی مانند ظاهر سطح، میزان پوشش روی، گرید فولاد، ضخامت و عرض نیز اهمیت دارند. برای مثال، دو ورق با ضخامت یکسان ممکن است از نظر قابلیت شکل دهی یا میزان محافظت در برابر خوردگی متفاوت باشند. به همین دلیل، بهتر است ابتدا نوع محصول را بشناسیم و سپس مشخصات فنی آن را بررسی کنیم.

ورق گالوانیزه گرم تاراز

ورق گالوانیزه گرم تاراز از ورق فولادی ساخته می شود که در یک فرایند پیوسته با لایه ای از روی پوشانده می شود. این پوشش از فولاد در برابر خوردگی محافظت می کند و به همین دلیل، ورق گالوانیزه در بسیاری از صنایع کاربرد دارد. از کاربردهای این ورق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ساختمان سازی: ساخت کانال های تهویه، قطعات فلزی ساختمان و بعضی اجزای مورد استفاده در سقف و دیواره
• تولید لوازم خانگی: ساخت بدنه و قطعات داخلی برخی وسایل برقی
• صنایع برق: تولید جعبه برق، تابلوهای فلزی و سینی کابل
• خودروسازی: ساخت بعضی قطعات بدنه و اجزای فلزی خودرو
• تولید قطعات صنعتی: ساخت قطعاتی که به برش، خم کاری یا فرم دهی نیاز دارند

انتخاب ورق مناسب برای هر کاربرد به ضخامت، گرید فولاد، میزان پوشش روی و روش تولید قطعه بستگی دارد. برای مثال، ورقی که قرار است فقط به شکل ساده خم شود، الزاما به همان قابلیت شکل دهی ورقی نیاز ندارد که در دستگاه پرس به شکل پیچیده ای درمی آید.

میزان پوشش روی در ورق گالوانیزه تاراز

میزان پوشش روی یکی از مشخصات مهم ورق گالوانیزه است و معمولا با واحد گرم بر مترمربع بیان می شود. این عدد نشان می دهد چه مقدار روی برای پوشاندن سطح مشخصی از ورق به کار رفته است. در مشخصات منتشر شده برای ورق گالوانیزه تاراز، بازه ۶۰ تا ۲۷۰ گرم بر مترمربع ذکرمی شود.

افزایش جرمِ پوشش روی معمولا می تواند حفاظت بیشتری در برابر خوردگی فراهم کند، اما دوام ورق فقط به این عدد وابسته نیست. شرایط محیطی، رطوبت، تماس با مواد خورنده، وضعیت لبه های برش خورده و نحوه نگهداری نیز بر دوام پوشش اثر دارند.

برای مثال، ورقی که در یک محیط داخلی و خشک استفاده می شود، ممکن است به همان میزان حفاظت در برابر خوردگی نیاز نداشته باشد که ورقی در فضای باز و در معرض باران و رطوبت قرار می گیرد. به همین دلیل، میزان پوشش روی باید متناسب با شرایط محیط و میزان حفاظت مورد نیاز انتخاب شود.

گرید فولاد و قابلیت شکل دهی ورق گالوانیزه

گرید فولاد مشخص می کند ورق از نظر خواص مکانیکی و قابلیت شکل دهی چه ویژگی هایی دارد. این مشخصه به فولاد پایه مربوط است، نه صرفا به نوع پوشش روی آن. برای مثال، ممکن است دو ورق پوشش گالوانیزه مشابهی داشته باشند، اما به دلیل تفاوت در گرید فولاد، برای دو فرایند تولید متفاوت مناسب باشند.

ورق گالوانیزه تاراز دارای گریدهای DX51D، DX52D و DX53D است. این گریدها در استاندارد EN 10346 از نظر قابلیت شکل دهی تفاوت دارند:

 

 

برای مثال، اگر ورق قرار باشد به شکل یک قطعه ساده خم شود، ممکن است DX51D انتخاب مناسبی باشد. اما در تولید قطعه ای که باید در دستگاه پرس فرورفتگی عمیقی پیدا کند، قابلیت کشش ورق اهمیت بیشتری پیدا می کند و ممکن است به گرید DX52D یا DX53D نیاز باشد.

گرید مناسب، به نقشه قطعه و میزان تغییر شکل و شعاع خم و شرایط تولید بستگی دارد. انتخاب نادرست ممکن است باعث ترک خوردن، چروک شدن یا ایجاد عیب در قطعه شود.

ورق گالوالوم تاراز

ورق گالوالوم از نظر ترکیب پوشش فلزی با ورق گالوانیزه معمولی تفاوت دارد. در ورق گالوانیزه، پوشش محافظ عمدتا از روی تشکیل می شود؛ اما در گالوالوم، پوشش از آلیاژ آلومینیوم و روی ساخته شده و سیلیسیم نیز در ترکیب آن وجود دارد.

در ترکیب متداول گالوالوم، سهم آلومینیوم حدود ۵۵ درصد، روی حدود ۴۳.۴ درصد و سیلیسیم حدود ۱.۶ درصد است. این اعداد ترکیب رایج تجاری این نوع پوشش را نشان می دهند و برای تعیین ترکیب دقیق یک محصول مشخص باید مشخصات فنی همان محموله بررسی شود.

آلومینیوم با ایجاد یک لایه محافظ، تماس فولاد با عوامل محیطی را محدود می کند و روی نیز در ساز و کار محافظت از فولاد نقش دارد. ترکیب این دو فلز باعث می شود رفتار گالوالوم در برابر خوردگی و حرارت با ورق گالوانیزه معمولی تفاوت داشته باشد.

برای مثال، هنگام انتخاب ورق برای سقف یا دیواره بیرونی سوله که در معرض تابش آفتاب و باران قرار دارد، می توان گالوالوم را در کنار ورق گالوانیزه بررسی کرد. بااین حال، نمی توان گفت گالوالوم در هر شرایطی انتخاب بهتری است؛ محیط استفاده، وضعیت لبه های برش خورده، نوع اتصال و نیازهای فنی پروژه نیز بر انتخاب نهایی اثر دارند.

گالوالوم در گروه ورق های فولادی پوشش دار قرار می گیرد، اما از نظر فنی نباید آن را صرفا نوع دیگری از ورق گالوانیزه با پوشش روی خالص دانست. هنگام مقایسه این دو محصول، باید نوع پوشش و مشخصات فنی هر کدام جداگانه بررسی شود.

در انتخاب و خرید ورق های پوشش دار تاراز، ابتدا کاربرد محصول و روش تولید قطعه را مشخص کنید. سپس ضخامت، عرض، گرید فولاد و نوع پوشش را متناسب با نیاز پروژه انتخاب کنید. اگر ورق در محیط مرطوب یا فضای باز استفاده می شود، میزان پوشش و شرایط نگهداری اهمیت بیشتری پیدا می کنند. در سفارش های صنعتی نیز بهتر است مشخصات توافق شده، از جمله گرید و میزان پوشش، با اطلاعات درج شده روی برچسب کلاف و گواهی فنی محموله تطبیق داده شوند.

انواع عرشه فولادی تاراز

عرشه فولادی از ورق فولادی گالوانیزه ساخته می شود که با فرم دهی به شکل مقطع دنده دار در می آید. این دنده ها به ورق سختی می دهند و شکل و ارتفاع آنها بر عملکرد عرشه اثر می گذارد. عرشه های فولادی را می توان بر اساس کاربرد به چند گروه تقسیم کرد؛ با این حال، شکل مقطع به تنهایی مشخص نمی کند که هر محصول برای چه کاری مناسب است و انتخاب نهایی باید با توجه به طراحی سقف و مشخصات فنی انجام شود.

از نظر کاربرد، عرشه فولادی را می توان به سه گروه کلی تقسیم کرد: عرشه مرکب کف، عرشه قالب بندی بتن و عرشه بام. این دسته بندی عمومی است و به معنی تولید هر سه نوع در کارخانه تاراز نیست.

·         عرشه فولادی مرکب کف: این نوع عرشه در سقف های مرکب فولاد و بتن ساختمان استفاده می شود. ورق ابتدا قالب ماندگار بتن است و پس از سخت شدن بتن نیز، در صورت طراحی مناسب، می تواند در عملکرد سازه ای سقف مشارکت کند.

·         عرشه فولادی قالب بندی: این نوع عرشه برای نگه داشتن بتن تازه هنگام اجرا به کار می رود و پس از بتن ریزی در جای خود باقی می ماند. برخلاف عرشه مرکب، نباید مشارکت سازه ای آن پس از سخت شدن بتن را بدون بررسی طراحی فرض کرد.

·         عرشه فولادی بام: عرشه بام برای زیرسازی سقف و تحمل بارهای طراحی شده استفاده می شود و معمولا لایه های عایق و پوشش نهایی روی آن قرار می گیرند. این محصول با ورق شیروانی که پوشش نهایی سقف است، تفاوت دارد.