معرفی ورق استیل براق و کاربردهای آن

استیل براق همچنین در آشپزخانه‌های صنعتی و تابلوهای مغازه‌ها و شرکت‌ها قابل مشاهده است. اما چه عاملی این ویژگی منحصر به فرد را در استیل براق به وجود آورده است؟ آلیاژ به کار رفته در تولید آن؟ مسلما نه! پاسخ این سوال در فراوری ورق استیل براق نهفته است؛ این ورق در واقع همان ورق استنلس استیل سرد نورد شده است که سطح آن با پولیش مکانیکی چند مرحله‌ای به زبری حدود ۰/۰۱ تا ۰/۰۵ میکرومتر رسیده است.

در تولید این محصول آلیاژ تغییری نمی‌کند و ویژگی‌های فنی آن عمدتا (و نه در همه موارد) با سایر ورق‌های استیل یکسان است. مساله تنها در مورد فینیش سطح است که معمولا بر اساس استاندارد No.8 صورت می‌گیرد و باعث بوجود آمدن ظاهر آینه‌ای ورق می‌شود. استیل براق نام‌های گوناگونی در بازار دارد، همچنین با ضخامت‌های مختلفی عرضه می‌شود که هر کدام کاربرد متمایزی دارند. گفتنی است که این نوع از استیل به دلیل کار اضافه‌ای که بایستی روی ورق انجام شود معمولا قیمت بیشتری نسبت به ورق‌های مات دارد که در ادامه به توضیح دقیق‌تر این کار اضافه، مشخصات، روش‌های تولید و تمایز فنی و کاربردی ورق براق نسبت به سایر ورق‌ها، خواهیم پرداخت.

ورق استیل براق یا آینه ای چیست؟

از نظر شیمیایی، این محصول با ورق استنلس استیل معمولی تفاوتی ندارد. آلیاژ به کار رفته در هر دو بر پایه آهن و کروم است. علت استنلس یا ضد زنگ بودن آن نیز وجود کروم در آلیاژ است که لایه‌ای نازک و نامرئی از اکسید بر روی سطح ایجاد می‌کند که جلوی زنگ زدگی را می‌گیرد. علت تمایز برق از مات اما فینیش (میزان صافی سطح) است. ورق براق از سطح فوق العاده صافی برخوردار است که تصویر اشیاء را شبیه به آینه بازتاب می‌دهد. این فینیش در رده بندی AISI/ASTM شماره‌ی ۸ دارد و در بازارهای آسیایی با عنوان 8K یا سوپرمیرور شناخته می‌شود. از همین رو در بازار ایران هم این کالا را ورق استیل آینه‌ای یا ورق استیل میرور (همان آینه) نیز می‌نامند. اگر با دسته بندی کلی این کالا آشنا نیستید، مقاله انواع ورق استیل می‌تواند کمک کننده باشد.

عامل اصلی که باعث آینه‌ای شدن ورق استیل می‌شود به توانایی ورق در بازتاب نور بازمی‌گردد. ورق‌های براق در گریدهای مختلفی تولید می‌شوند که توانایی هر یک در بازتاب نور متفاوت است. اگر قصد خرید ورق براق را دارید و پروژه به میزان بازتاب مشخصی نیاز دارد حتما گزارش تست زبری  (Ra) را از فروشنده درخواست کنید چرا که همه ورق‌های براق لزوما آینه‌ای نیستند و درصد بازتاب آن‌ها کمتر است. فینیش‌های کم پولیش‌تر مثل No.6 و No.7 نیمه آینه‌ای محسوب می‌شوند و اگر چه عیوب ریز سطح استیل را بهتر می‌پوشانند اما از درجه بازتاب کمتری برخوردارند. توجه داشته باشید که تصویر شفاف و بدون اعوجاج فقط از No.8 به دست می‌آید.

در نظر داشته باشید که گرید فینیش از گرید خود ورق متفاوت است. ورق‌ها پیش از اینکه به فرایند صیقلی شدن وارد شوند در گریدهای متنوعی تولید می‌شوند و این مساله تمایز بین مشخصات و کاربردهای مختلف ورق استیل را موجب می‌شود. همچنین جنس ورق در عمر مفید، وزن و قیمت نهایی محصول اثرگذار خواهد بود. جدول زیر با بررسی چهار گریدی که بیش از بقیه پولیش آینه‌ای می‌شوند به شما در انتخاب محصولی که مطابق با نیازهایتان باشد، کمک خواهد کرد.

اگر قرار است از ورق در محیط‌های مرطوبی مانند استخر یا ساحل (مقاومت در برابر کلرید به دلیل نمک موجود در آب دریاست) استفاده کنید، انتخاب عقلانی 316 است چرا که استفاده از 304 می‌تواند هزینه تعویض ورق را در کوتاه مدت تحمیل کند. اما برای مصارفی مانند دیوارپوش مکان‌های سرپوشیده 304 و حتی 430 کافی هستند و نیاز نیست پول اضافه‌ای بابت مولبیدن موجود در آلیاژ ورق خرج کنید.

ورق استیل براق در چه ضخامت هایی عرضه می شود؟

دامنه رایج تولید ورق بین 0.5 تا 3 میلی متر است و برای سفارش‌های صنعتی ضخامت‌های بالاتر نیز تامین می‌شوند. وقتی ورق با هر ضخامتی وارد فرایند پولیش آینه‌ای می‌شود مقداری از ضخامت خود را از دست می‌دهد، اصطلاحا پولیش از ورق ماده برمی‌دارد. این کاهش ضخامت به گرید پولیش وابسته است و هر چه میزان بازتاب ورق افزایش یابد ضخامت آن نسبت به قبل از پولیش کاهش می‌یابد. برآوردها نشان می‌دهند که 15 تا 25 درصد ضخامت ورق استیل در اثر پولیش ساییده می‌شود. به عنوان مثال یک ورق ساده 1 میلی متری وقتی به ورق استیل آینه‌ای تبدیل می‌شود حدود 0.75 تا 0.85 میلی متر ضخامت خواهد داشت.

در نظر داشته باشید که پیش از خرید حتما باید در مورد این که ضخامت اعلام شده مربوط به قبل از پولیش است یا بعد از آن سوال کنید. چرا که اختلاف وزن ناشی از اختلاف ضخامت در پروژه‌های حجیم و در تناژ بالا می‌تواند بسیار تعیین کننده باشد. همچنین باید در نظر داشته باشید که از ضخامت ورقی که انتخاب می‌کنید متناسب با انتظارات پروژه شما باشد. جدول زیر نشان می‌دهد هر ضخامت معمولا برای چه کاری انتخاب می‌شود.

اگر قصد استفاده از ورق‌های نازک 0.5 تا 0.8 میلی متری را دارید بهتر است سطح کارتان چندان بزرگ نباشد. ورق‌های نازک معمولا روی سطوح بزرگ کمی موج برمی‌دارند و سطح آینه‌ای تصاویر را کج و معوج نشان می‌دهد، البته می‌توانید برای حل این موضوع از پشت بند مناسب استفاده کنید اما باید توجه کنید که به طور کلی اجرای ورق نازک بر روی سطوح بزرگ کمی دشوارتر است.

در خرید ورق استیل براق ابعاد ورق درست به اندازه ضخامت اهمیت دارد. در فهرست‌های بازار ایران ورق‌های ۱۰۰۰×۲۰۰۰ و ۱۲۲۰×۲۴۴۰ بیشتر از بقیه تقاضا ایجاد می‌کنند. یک نکته کلیدی در کاهش هزینه‌ها این است که انتخاب ابعاد نزدیک به اندازه‌ی نهایی کار، مضاف بر این که ضایعات برش را کاهش می‌دهد، از درز اضافه در نمای آینه‌ای نیز جلوگیری می‌کند. باید توجه داشته باشید که در سطح براق هر درز و هر تفاوت جزئی در بازتاب از چند متر دورتر هم دیده می‌شود.

روش تولید ورق استیل براق

همانطور که توضیح داده شد سطح آینه‌ای ورق استیل براق حاصل پولیش کاری است، یعنی لایه‌ای براق روی ورق نمی‌کشند که با گذر زمان کنده شود یا رنگ ببازد. همین مساله باعث ماندگاری و دوام ورق‌های براق است که کاربرد گسترده آن را در سازه‌های تزئینی موجب شده است. مسیر تولید ورق استیل براق از یک ورق سرد نورد شده‌ی معمولی آغاز و به ترتیب زیر پیش می‌رود.

• آماده سازی ورق پایه: ورق سرد نورد شده با سطح صاف اما کدر و خاکستری نقطه‌ی شروع تولید این محصول است.
• ساب و سنباده کاری: در مرحله نخست فراوری، ورق پایه طی چند نوبت سنگ‌زنی با ساینده‌هایی که پله پله ریزتر می‌شوند، خط و خش‌های درشتش را از دست می‌دهد.
• بافینگ: پس از خطوط درشت نوبت به ناهمواری‌های میکروسکوپی می‌رسد. این برجستگی‌های بسیار ریز با دیسک‌ها و مایع یا خمیر پولیش هموار می‌شوند. گفتنی است که برای رسیدن به No.8 گاهی بایستی چند نوبت بافینگ انجام داد.
• شست و شو و بازرسی: پس از این که سطح ورق را از مواد پولیش تمیز شدف سطح را از نظر حفره‌های ریز (پین هول)، تاب و یکنواختی کنترل می‌کنند.
• حفاظت: در نهایت ورق با فیلم محافظ بسته بندی می‌شود تا هنگام حمل و برش خراش نخورد.

کیفیت ورق استیل میرور بیش از هر چیز در گرو کمتر بودن تعداد پین هول‌ها و یکنواخت بودن سطح است. بافینگ و سنباده کاری مراحل مهمی هستند که هر چه پرتکرار بودن آن‌ها باعث افزایش کیفیت و قیمت ورق استیل می‌شود و در عین حال از ضخامت ورق می‌کاهد. برخی تولیدکنندگان ورق براق با بهره گیری از فرایندهای ترکیبی توانسته‌اند ورق‌هایی با گرید بالاتر از No.8 تولید کنند که با عنوان «سوپرمیرور» شناخته می‌شوند. این ورق‌های بدون نقص می‌توانند بازتابی برابر با آینه داشته باشند، برخلاف شیشه نمی‌شکنند و قیمت بسیار بالایی نسبت به گریدهای دیگر دارند.

تفاوت استیل براق و مات

استیل مات سطحی یکنواخت و کم انعکاس دارد، استیل براق همین ورق است پس از چند مرحله پولیش و سنباده کاری. البته ورق براق را از گریدهای مختلف ورق استیل تولید می‌کنند، باید به تفاوت گریدها توجه کنید. برای ساده‌تر شدن مقایسه، اصلی‌ترین تفاوت‌ها را در محورهای زیر مقایسه خواهیم کرد:

• بازتاب: سطح براق در انعکاس تصاویر محیط بهتر عمل می‌کند. طبق گزارش علی بابا بازتاب No.8 در حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد است در حالی که این عدد برای No.4 تنها نصف این مقدار یعنی حدود 30 تا 40 درصد است.
• زبری سطح: No.8 زبری 0.01 تا 0.05 میکرومتری دارد و No.4 دارای زبری در بازه‌ی 0.4 تا 0.8 میکرومتر است.
• ردپا و لکه: رد اثر انگشت، لکه‌های حاصل از مایعات و کثیفی ناشی از گرد و غبار روی سطوح براق خیلی زودتر از سطوح مات به چشم می‌آیند.
• خراش: جزئی‌ترین خراش‌ها هم در سطح آینه‌ای استیل براق جلب نظر می‌کنند و از بین بردن آن‌ها معمولا نیاز به پولیش دوباره دارد. یک نمونه بسیار کاربردی در این خصوص، ورق استیل خش دار است که سطح آن از خط و خش‌های یکدست و عمدی پوشیده شده است تا آسیب‌های روزمره را بپوشاند.
• ضخامت: پولیش آینه‌ای باعث می‌شود که ورق براق ۱۵ تا ۲۵ درصد ضخامت کمتری از ورق مات در همان گرید داشته باشد.
• کاربرد: ورق براق معمولا کاربردی دکوراتیو دارد و در نماهای شاخص به کار می‌رود. این در حالی است که ورق مات انتخاب اول برای ساخت تجهیزات صنعتی، آشپزخانه‌های حرفه‌ای و کلیه سطوحی است که به مقاومت بسیار و نگهداری اندک نیاز دارند.

در نهایت ورق آینه‌ای انتخابی مناسب برای پروژه‌هایی است که بازتاب نور و ظاهر لوکس جزء اصلی‌ترین اولویت‌های آن‌هاست. البته این انتخاب چندان هم بی‌زحمت و ساده نیست، در نظر داشته باشید که استیل براق نیاز به نگهداری بیشتری دارد. استفاده از شوینده‌های ناسازگار می‌تواند سطح آینه‌ای ورق را برای همیشه از بین ببرد. همچنین انتخاب گرید مناسب با محیط در دوام ورق، بسیار پر اهمیت است.