پاسخ این سوال تنها به خود لوله بستگی ندارد و عواملی مانند قطر و ضخامت لوله، فاصله پایهها، نوع بستها، ارتفاع داربست و نحوه مهاربندی، همگی روی ظرفیت باربری مجموعه اثر میگذارند. علاوه بر این قیمت لوله داربستی نیز تاثیر بالایی از این موارد می گیرد. برای یک لوله داربستی استاندارد نمیتوان یک عدد ثابت را به عنوان ظرفیت تحمل بار اعلام کرد زیرا لوله به تنهایی باربر نیست و عملکرد آن در داربست به نحوه اجرا وابسته است.
از طرف دیگر، بار زنده داربست مانند وزن افراد، ابزار و مصالح باید جدا از بار مرده داربست، که شامل وزن لولهها، بستها و سایر اجزا است، در نظر گرفته شود و به همین دلیل تعیین ظرفیت مجاز باید بر اساس مشخصات فنی لوله و نحوه قرارگیری داربست انجام شود.
ظرفیت باربری لوله داربست چقدر است؟
همان طور که اشاره کردیم، تحمل بار لوله داربست به عوامل مختلفی مثل قطر و ضخامت جداره، طول دهانه، فاصله پایهها، نحوه اتصال لولهها و کیفیت مهاربندی بستگی دارد. یکی از نکات مهم در این زمینه، مقاومت خمشی لوله داربست است. وقتی بار روی داربست اعمال میشود، لولههای افقی تحت خمش قرار میگیرند. به هر اندازه که وزن وارد شده بیشتر باشد، تنش خمشی نیز افزایش مییابد!
در صورتی که مقدار بار یا فاصله تکیه گاهها از محدوده طراحی بیشتر شود، تغییر شکل لوله افزایش مییابد و در شرایط شدیدتر امکان کمانش، خم شدگی و یا شکست وجود دارد.
البته ضخامت جداره نیز در این قسمت اهمیت دارد. تفاوت لوله داربست سبک و سنگین تنها به وزن شاخه محدود نمیشود و ضخامت و وزن بالاتر ظرفیت بیشتری برای تحمل شرایط کاری ایجاد میکند، هر چند ظرفیت واقعی باید با مشخصات فنی و نحوه اجرای داربست بررسی شود.
به منظور محاسبه حداکثر وزن روی داربست هم باید تمام بارهای وارد شده به داربست را در نظر گرفت. به عنوان مثال وزن کارگران، مصالح و ابزار در گروه بار زنده قرار میگیرد و وزن خود لولهها، بستها و اجزای ثابت داربست، بار مرده را تشکیل میدهد. دقت کنید که جمع این بارها نباید بدون بررسی ظرفیت اجزای مختلف، به عنوان بار مجاز سازه در نظر گرفته شود.
عوامل موثر در تحمل بار لوله داربست چیست؟
در هنگام بررسی ظرفیت باربری داربست نباید تنها به ضخامت لوله توجه کنید زیرا ممکن است دو لوله از نظر قطر و ضخامت مشابه باشند اما به دلیل تفاوت در جنس فولاد، طول عضو، وضعیت اتصالات یا نحوه چیدمان، عملکرد یکسانی نداشته باشند.
مهمترین عوامل مؤثر بر تحمل بار لوله داربست را در ادامه توضیح دادهایم:
جنس و کیفیت متریال لوله
نوع فولادی که در تولید لوله داربست به کار رفته است، روی مقاومت آن تاثیر زیادی دارد. فولادهایی مانند ST37 و ST52 از گزینههای رایج در ساخت قطعات فولادی هستند که خواص مکانیکی متفاوتی نیز دارند. کیفیت تولید هم به اندازه جنس لوله مهم است؛ عواملی مانند یکنواخت بودن ضخامت جداره، سلامت سطح و عدم وجود ترک روی داربست، پوسته پوسته شدن یا عیوب تولیدی میتواند در عملکرد لوله مؤثر باشد!
لولهای که در فرآیند تولید کیفیت مناسبی نداشته و یا دچار عیب سطحی و ساختاری باشد، از نظر ظرفیت با یک لوله سالم و هم اندازه یکسان نخواهد بود.
ضخامت و قطر لوله
به طور معمول لولههای داربستی در قطر حدود ۴۸ تا ۵۰ میلی متر و ضخامتهای مختلفی تولید میشوند. در شرایط یکسان اگر ضخامت جداره لوله افزایش یابد، مقاومت لوله در برابر خمش و فشار نیز بیشتر خواهد شد. در مقابل اگر ضخامت جداره لوله بیش از اندازه کاهش یابد، حساسیت عضو در برابر تغییر شکل افزایش خواهد یافت. البته برای انتخاب بین لولههای مختلف علاوه بر ضخامت، وزن هر شاخه، مشخصات فنی و کیفیت ساخت نیز باید بررسی شوند. این موضوع به خصوص در بررسی فرق لوله داربست سبک و سنگین اهمیت زیادی دارد.
طول عضو داربست
هر چقدر طول آزاد یک لوله بیشتر شود، احتمال خمش و کمانش لوله نیز افزایش پیدا میکند؛ بنابراین نمیتوان ظرفیت یک شاخه را بدون توجه به فاصله بین تکیه گاهها یا محل مهار آن بررسی کرد.
نوع اتصالات و کیفیت بستها
محل انتقال نیرو بین لولهها بست نام دارد. در صورتی که بست لوله دارای ضعف باشد، عملکرد کل مجموعه را تحت تاثیر قرار دهد. اگر بست شل باشد، احتمال لغزش و جا به جایی لوله را افزایش میدهد و اگر بیش از اندازه سفت باشد، میتواند به اتصال یا خود لوله آسیب بزند. هر گونه فرسودگی، ترک خوردگی یا تغییر شکل بستها نیز باید قبل از استفاده به دقت بررسی شود زیرا در یک داربست چند طبقه، نقص کوچک در اتصال میتواند در بخشهای بالاتر اثر بیشتری ایجاد کند.
آرایش و چیدمان داربست
نحوه قرارگیری لولهها در داربست، به طور مستقیم بر روی پایداری داربست اثر میگذارد. آرایشهایی مانند چهارپایه، مثلثی، چکشی و کوییک استیج از نظر نحوه انتقال نیرو یکسان نیستند. استفاده از مهاربندهای مورب، کراس بریس و دستکهای مناسب باعث میشود سازه در برابر نیروهای جانبی و تغییر شکل مقاومت بیشتری داشته باشد.
نحوه بارگذاری و نوع بار
محل و نحوه قرار گرفتن بار روی سکوی داربست هم مهم است. باری که در یک نقطه متمرکز شده باشد، فشار بیشتری به همان قسمت وارد میکند در حالی که توزیع مناسب مصالح و بار، نیرو را در سطح بزرگتری پخش میکند.
بهتر است تعداد کارگران، وزن مصالح و ابزار از قبل مشخص شود. افتادن مصالح، ضربه ناگهانی به سازه یا تجمع وزن در یک نقطه نیز شرایطی متفاوت از بارگذاری معمول ایجاد میکند.
خوردگی، فرسودگی و جوشکاری
لوله داربستی که چندین بار مورد استفاده قرار گرفته است، باید از نظر زنگ زدگی، خم شدگی و آسیبهای سطحی بررسی شود. در صورتی که لوله دچار خوردگی شده باشد، ضخامت موثر جداره کم میشود و در نتیجه مقاومت سازه تا حد زیادی کاهش مییابد. جوشکاری یا تعمیرات غیراصولی هم مسئله موضوع دیگری است که باید بررسی شود. جوشکاری نامناسب ممکن است باعث ایجاد تمرکز تنش یا تغییر خواص موضعی فولاد شود و عملکرد لوله را تحت بارگذاری کاهش دهد.
شرایط محیطی
عوامل محیطی مانند باد شدید، بارندگی، یخ زدگی و شرایط نامناسب محل اجرا میتوانند پایداری داربست را تا حد قابل توجهی تغییر دهند.
در محیطهای صنعتی نیز تماس مداوم با مواد خورنده ممکن است به مرور زمان باعث شود به سطح لوله آسیب برسد و ضخامت آن کاهش یابد. به طور کلی حداکثر وزن روی داربست باید با توجه به وضعیت واقعی سازه، شرایط محیطی، نحوه مهاربندی و مشخصات تمام اجزای سیستم تعیین شود. برای اطلاعات بیشتر در این خصوص می توانید سری به مقاله راهنمای خرید لوله داربستی بزنید.
تست فشار لوله داربست چطور انجام میشود؟
تست فشار لوله داربست باید در شرایط کنترل شده و با تجهیزات مناسب انجام شود تا مشخص شود لوله در برابر نیروی اعمال شده چه رفتاری از خود نشان میدهد و در چه محدودهای دچار تغییر شکل یا شکست خواهد شد. نحوه انجام تست هم به این شکل است که در آزمایشگاه ابتدا نمونه از نظر قطر، ضخامت، طول و وضعیت ظاهری بررسی میشود. وجود هر گونه زنگ زدگی، فرورفتگی، خمیدگی یا آسیبهای قبلی میتواند روی نتیجه آزمایش اثر بگذارد و باید با دقت بررسی و ثبت شود.
پس از این مرحله، نمونه در دستگاه آزمون قرار میگیرد و نحوه اعمال نیرو، متناسب با استاندارد و هدف آزمایش تعیین میشود. نیروی فشاری به صورت کنترل شده افزایش پیدا میکند و در طول آزمایش، تغییر شکل لوله و میزان نیروی وارد شده به آن ثبت میشود. دقت کنید که در این فرآیند، فقط عدد نیروی نهایی اهمیت ندارد.
در این تست رفتار لوله در حین بارگذاری نیز اهمیت دارد. به عنوان مثال باید بررسی شود که آیا عضو دچار تغییر شکل قابل توجه، کمانش یا افت ناگهانی مقاومت شده است یا خیر.
نتیجه آزمایش میتواند اطلاعات دقیقتری درباره ظرفیت باربری لوله داربست و کیفیت نمونه مورد بررسی ارائه کند. البته یک نکته مهم را نباید نادیده بگیرید؛ نتیجه تست یک شاخه لوله را نمیتوان بدون بررسی شرایط اجرا، به ظرفیت کل داربست تعمیم داد. عواملی مانند فاصله تکیه گاهها در داربست، نوع بست، مهاربندی، نحوه چیدمان و نوع بارگذاری، همگی در ظرفیت نهایی سازه نقش دارند و باید به طور همزمان بررسی شوند.
انجام تست فشار و صدور گواهی در آزمایشگاه آهن پرایس
تست فشار لوله داربست در آزمایشگاه آهن پرایس انجام میشود. برای اطمینان از مقاومت لوله داربستی میتوان نمونه را در آزمایشگاه آهن پرایس تحت تست فشار قرار داد. در این آزمایش، لوله داخل دستگاه قرار میگیرد و نیروی فشاری به صورت کنترل شده به آن وارد میشود. میزان نیرو و واکنش لوله در طول آزمون به دقت ثبت میشود تا رفتار لوله در برابر فشار کاملا مشخص شود. بعد از انجام آزمایش، نتایج به دست آمده بررسی و مستند میشود و آزمایشگاه آهن پرایس میتواند برای تست انجام شده گواهی صادر کند.
این گواهی مشخص میکند آزمون روی نمونه مورد نظر انجام شده و نتیجه آن بر اساس دادههای ثبت شده قابل ارائه است. در سفارشهای عمده نیز میتوان قبل از استفاده از محصول، نمونه را از نظر مشخصات و عملکرد مورد ارزیابی قرار داد.
جمع بندی
همان طور که توضیح دادیم، تحمل بار لوله داربست را نمیتوان فقط با وزن یا قطر یک شاخه مشخص کرد. مواردی مانند جنس فولاد، ضخامت جداره، طول عضو، کیفیت بستها، نحوه مهاربندی، چیدمان داربست و نوع بارگذاری، همگی در عملکرد آن نقش دارند.
در هنگام انتخاب لوله داربست باید مشخصات فنی محصول را در کنار شرایط اجرایی پروژه بررسی کنید و در صورت نیاز، کیفیت و مقاومت نمونه را با آزمون آزمایشگاهی بسنجید.
مجموعه آهن پرایس امکان تأمین انواع لوله داربستی را با توجه به مشخصات مورد نیاز پروژه فراهم میکند. کارشناسان فروش این مجموعه میتوانند شما را در انتخاب سایز، ضخامت، وزن و مقدار مورد نیاز راهنمایی کنند. برای دریافت مشاوره و ثبت سفارش با شماره 02154103 تماس بگیرید و مشخصات مورد نیاز پروژه را با کارشناسان آهن پرایس در میان بگذارید تا فرآیند خرید و هماهنگی ارسال بار انجام شود.