بزرگترین اشتباهات در آرماتوربندی فونداسیون ساختمان چیست؟

بزرگترین اشتباهات در آرماتوربندی فونداسیون ساختمان توجه به قیمت میلگرد است که اگر به دنبال قیمت ارزان میلگرد باشیم کیفیت کل فوندانسیون و حتی کل ساختمان تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. در ادامه به بررسی و تحلیل دقیق اشتباهات و راهکارهای آنها خواهیم پرداخت.

• نویسنده: رحیمیان
• 1404/11/09 - 13:16
• دانشنامه
• 0 نظر

یکی از رایج‌ترین کاربرد میلگردها به‌کارگیری آنها در فونداسیون بتنی ساختمان‌ و سازه‌ها است. وقتی این میلگردها که با عنوان آرماتور هم شناخته ‌‌می‌شوند، در فونداسیون ساختمان قرار بگیرند استحکام سازه را در طولانی‌مدت تضمین ‌می‌کنند. با این حال هرگونه اشتباهی در آرماتوربندی می‌تواند علاوه بر کیفیت و ایمنی ساختمان، جان انسان‌ها را هم به خطر بیندازد. بهتر است به جای فاکتورهای دیگر مثل قیمت میلگرد، استحکام و تناسب آن با پروژه را در نظر بگیریم.

فونداسیون و آرماتوربندی به چه معناست؟

به نحوه چیدمان و بستن میلگردها داخل پی و قبل از بتن‌ریزی، آرماتوربندی می‌گویند. فونداسیون یا پی ساختمان، همه بارهای قائم مثل وزن مرده و زنده ساختمان و همینطور بارهای جانبی مثل زلزله، باد و نشست را به صورت ایمن و یکنواخت به خاک منتقل ‌می‌کند، به‌طوریکه تنش وارد شده بر خاک، از ظرفیت مجاز بیشتر نشود و نشست ساختمان در حد مجاز باشد.

فونداسیون بدون آرماتور، چیزی بیشتر از یک توده بتن نیست. البته آرماتوربندی کاری کاملا تخصصی است، چرا که فاصله میلگردها، طول مهاری و اورلب، کاور بتن، خم‌ها و اتصالات، مستقیما روی دوام و ایمنی سازه تاثیرگذارند و باید زیر نظر یک مهندس باتجربه انجام شوند.

کدام نوع میلگرد برای فونداسیون مناسب است؟

آرماتوربندی صرفا یک مسئله اقتصادی و وابسته به قیمت میلگرد نیست؛ بلکه از جنبه فنی هم مهم است و بر عملکرد سازه تاثیر مستقیم دارد. پس مهم است که در اجرای آن از چه میلگردی با چه ترتیبی استفاده شود. در جدول زیر رایج‌ترین انواع میلگرد که برای آرماتوربندی استفاده ‌‌می‌شوند را می‌بینید:

کدام میلگردها برای فونداسیون مناسب نیست؟

فونداسیون یک ساختمان مستقیما با خاک، رطوبت، بارهای فشاری و زلزله درگیر است، پس هر میلگردی برای آن مناسب نیست. میلگردهای زیر نامناسب‌ترین گزینه‌ها هستند.

فونداسیونی که درست آرماتوربندی شده چه مزایایی دارد؟

یک فونداسیون اصولی، نه تنها محکم است، بلکه باعث افزایش ایمنی و دوام سازه می‌شود و در بلندمدت نیز اقتصادی‌تر است. در متن زیر اصلی‌ترین و مهم‌ترین مزایای آرماتوربندی اصولی را می‌بینید:

• انتقال یکنواخت بار به خاک: بار ستون‌ها و دیوارها به شکل یکنواخت به پی وارد ‌‌می‌شود و خطر نشست نامتقارن و کج شدن ساختمان از بین می‌رود.

• کنترل ترک‌خوردگی بتن: جلوی بزرگ شدن ترک‌ها در اثر بارگذاری و تغییرات دما را می‌گیرد.

• مقاومت بیشتر در برابر زلزله: در مناطق زلزله‌خیز، آرماتوربندی درست باعث شکل‌پذیری سازه، دفع انرژی زلزله و جلوگیری از شکست ناگهانی فونداسیون ‌‌می‌شود.

• افزایش دوام و طول عمر سازه: جایگذاری درست میلگرد، خطر خوردگی میلگرد و نفوذ رطوبت را کمتر کرده، مقاومت بتن بهتر ‌‌می‌شود و طول عمر ساختمان ده‌ها سال بیشتر ‌‌می‌شود.

• کاهش هزینه تعمیر و نگهداری: آرماتوربندی و قیمت میلگرد ، بخش کوچکی از هزینه‌های ساخت است اما جلوی هزینه‌های ترمیم، مقاوم‌سازی یا تخریب را می‌گیرد.

• عملکرد یکپارچه فونداسیون با اسکلت سازه: فونداسیون و ستون‌ها مثل یک سیستم واحد، نیروها را منتقل ‌می‌کنند و احتمال ترک در ستون‌ها و دیوارهای طبقات بالا کم ‌‌می‌شود.

• تطابق با آیین‌نامه‌ها و تایید مهندس ناظر: فونداسیون اصولی، تاییدیه مهندس ناظر را می‌گیرد، ریسک توقف پروژه یا اصلاح آن کمتر شده و ارزش ساختمان را بالا می‌برد.

اشتباهات رایج در آرماتوربندی ساختمان و نتیجه آنها 

اشتباهات رایج در آرماتوربندی ساختمان به چند دسته اصلی قابل تقسیم هستند که در ادامه جزییات آنها را بررسی ‌می‌کنیم. 

اشتباه در طراحی و انتخاب آرماتور

مهم است که قبل از خرید آرماتور، قیمت امروز میلگرد و طراحی مهندسی فونداسیون را چک کنید. مواردی که در ادامه می‌بینید، رایج‌ترین اشتباهات در هنگام طراحی و خرید میلگرد هستند که هر کدام تاثیرات خاص خود را دارند:

• به‌کارگیری آرماتورهایی نازک یا دارای مقاومت کم

نتیجه: کاهش ظرفیت تحمل بارهای کششی، احتمال کمانش یا شکست ستون‌ها، ایجاد ترک‌های عمیق در بتن، آسیب دیدن فونداسیون و ستون‌ها 

• رعایت نکردن فاصله مجاز بین میلگردها که باعث جریان نامناسب و غیریکنواخت نیروها ‌‌می‌شود، مثل ایجاد فاصله سه برابری میلگردها نسبت به آنچه در طرحی سازه آمده است. 

نتیجه: تمرکز تنش‌ها در یک نقطه خاص، ترک خوردن بتن و کاهش یکپارچگی سازه 

• استفاده از میلگرد اشتباه مثلا میلگرد ساده به‌جای آج‌دار که چسبندگی کمتری دارد و به‌راحتی از بتن جدا ‌‌می‌شود.

نتیجه: چسبندگی ضعیف با بتن، کاهش مقاومت کششی، احتمال جدا شدن میلگرد از بتن در تنش‌های شدید

اشتباهات اجرایی در آرماتوربندی

اشتباهات اجرایی مستقیما روی مقاومت سازه در مقابل نیروهای مختلف تاثیر می‌گذارد:

• خم یا قطع کردن آرماتور در نقاط غیرمجاز

میزان خم میلگرد باید مطابق استاندارد و با زاویه و شعاع مشخص انجام شود.

نتیجه: کاهش مقاومت خمشی و برشی به شکل تمرکز تنش در خم‌ها 

• جایگذاری اشتباه آرماتور‌ها مثلا بالا یا پایین‌تر از جای مشخص‌شده

نتیجه: کاهش مقاومت در مقابل فشار و کشش، امکان نشست موضعی سازه و ایجاد ترک‌های سطحی و عمیق 

• رعایت نکردن فاصله از قالب و سطح بتن و تغییر میزان کاور بتن (کاور بتن، فاصله میلگرد و سطح بتن است که جلوی خوردگی و آتش‌سوزی را می گیرد.) 

نتیجه: خوردگی آرماتور در اثر تماس با رطوبت و اکسیژن، ایجاد ترک‌های سطحی و کاهش طول عمر سازه 

اشتباه در وصله و اتصال میلگردها

اگر میلگردها درست متصل نشوند، مقاومت سازه در برابر انواع نیروها کاهش ‌می‌یابد:

• وصله کوتاه یا ضعیف آرماتورها

میلگردهای بلند باید در محل اتصال، حداقل طول وصله را داشته باشند تا نیروها منتقل شوند.

نتیجه: انتقال ناقص نیرو، تمرکز تنش و احتمال شکست در محل وصله 

• استفاده از تعداد نادرست و اجرای اشتباه سنجاقی‌ها و خاموت‌ها که وظیفه مقاومت برشی و نگهداری آرماتورهای طولی را دارند.

نتیجه: کاهش مقاومت سازه در برابر نیروهای برشی و پیچشی ستون‌ها، احتمال ایجاد ترک‌های عرضی در تیرها

اشتباه در کیفیت آرماتورها

یکی از مهم‌ترین ریسک‌ها در ساختمان‌سازی، استفاده از آرماتورهای کم‌کیفیت به دلیل بالا به نظر رسیدن قیمت میلگرد است.

• استفاده از آرماتور زنگ‌زده یا بیش از حد خمیده ‌شده قبل از بتن‌ریزی که چسبندگی آن با بتن کمتر است و باعث ضعف مکانیکی فونداسیون ‌‌می‌شود.

نتیجه: خوردگی سریع و کاهش مقاومت نهایی سازه

• استفاده از آرماتورهای متفاوت، از برندهای مختلف مثل استفاده از آرماتور A3 در نیمه اول ستون و استفاده از آرماتور A2 در نیمه دوم آن

نتیجه: بارگذاری غیریکنواخت در بارگذاری، متمرکز شدن تنش در نقاط ضعیف و احتمال شکست موضعی

اشتباهات مربوط به کنترل و نظارت

عدم کنترل و نظارت درست مهندسین و سازندگان بر فونداسیون، علاوه بر خطرات مالی، خطرات جانی هم به همراه دارد. 

• بررسی نکردن نقشه‌های اجرایی و فاصله آرماتور‌ها قبل از شروع بتن‌ریزی و عدم اصلاح آن

نتیجه: آرماتوربندی اشتباه که نیاز به برش یا اصلاح پیدا ‌می‌کند، افزایش هزینه و طولانی شدن مدت ساخت سازه

• بازرسی نکردن در هر مرحله‌ و نمونه گیری از آرماتورها برای بررسی میزان مقاومت واقعی میلگردها

نتیجه: پنهان ماندن نقص‌ها، آسیب دیدن سازه به همراه خطرات ایمنی 

جمع بندی

آرماتوربندی مهم‌ترین بخش یک سازه بتنی است که باعث انتقال بار ساختمان به زمین ‌‌می‌شود و سازه تحت بار و فشارهای مختلف آسیب نمی‌بیند. در این راستا استفاده از میلگرد مناسب اهمیت زیادی دارد. اگر آرماتور به اشتباه انتخاب شود یا به‌درستی در درون بتن کارگذاری نشود، نه‌تنها کارآیی مناسبی ندارد، بلکه در بلندمدت هم باعث آسیب دیدن سازه می‌شود.

انتشار مطالب این سایت با ذکر منبع و درج لینک آزاد است.