ذوب آهن در آستانه ورشکستگی؛ چه بر سر غول فولاد ایران آمده؟

نیمه ابتدایی سال 1405 با وجود مشکلات اقتصادی و تنش‌های سیاسی متعدد، برای بسیاری از شرکت‌ها و مجموعه‌های تولیدی صنعت فولاد، یکی از نیمسال‌های سودآور و خوب بود و تعداد قابل توجهی از آنها موفق به سودآفرینی‌های ارزشمندی شدند. اما کارخانه ذوب آهن اصفهان جزو این مجموعه‌ها نبود!

مادر صنعت فولاد با کاهش 38 الی 39 درصدی حجم تولیدات خود به طور میانگین و دستیابی به تعداد محدودی از برنامه‌های تولیدی خود، زیان خالص 9 هزار و 299 میلیارد تومانی در نیمه ابتدایی سال و انباشت 102 همت بدهی را تجربه کرد. در ادامه با جزئیات بیشتری از صورت مالی فعالیت ذوب آهن و دلایل آن آشنا می شویم.

ابعاد زیان و صورت‌های مالی ذوب آهن در نیمه نخست سال

شش ماهه ابتدایی سال 1405 به پایان رسید و طبق چارچوب‌ها و قوانین اعلامی از سمت دولت و البته شفاف سازی فرآیند تولید و فعالیت شرکت‌های فولادی، مجموعه‌ها اقدام به انتشار و علنی کردن جزئیات فعالیت و درآمدهای خود طی نیمه نخست سال کردند. نیمه ابتدایی سال به صورت کلی پر از اعداد و آمار امیدوارکننده و مثبت برای صنعت فولاد و بازار آهن آلات بود، برای درک بهتر می توانید به جزئیات فعالیت برخی از شرکت‌ها و مجموعه‌های تولیدی برتر کشور در این بازه توجه کنید:

• فولاد امیرکبیر کاشان: رشد 476 درصدی سود خالص نسبت به مدت مشابه سال قبل؛
• فولاد هرمزگان جنوب: رشد 438 درصدی سود خالص نسبت به مدت مشابه سال قبل؛
• فولاد خراسان: رشد 369 درصدی سود خالص نسبت به مدت مشابه سال قبل؛
• فولاد آلیاژی ایران: رشد 152 درصدی سود خالص نسبت به مدت مشابه سال قبل؛
• فولاد مبارکه: رشد 133 درصدی سود خالص نسبت به مدت مشابه سال قبل؛

اما در میان این آمار و ارقام مثبت و امیدبخش، صورت‌های مالی ذوب آهن اصفهان نشان می داد که این مجموعه نه تنها سود خالص یا حتی عملیاتی خود را نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش نداده، بلکه با افزایش 235 درصدی زیان خالص نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته روبرو شده است!

ذوب آهن اصفهان در نیمه ابتدایی سال جاری موفق به ثبت 35 هزار و 241 میلیون تومان درآمد عملیاتی شد و این درحالی بود که بهای تمام شده این محصولات برابر با 36 هزار و 217 میلیارد تومان بود، یعنی این مجموعه نه تنها از تولید و فروش مقاطع تولید و فروخته شده در نیمه ابتدایی سال سودی بدست نیاورده، بلکه 976 میلیارد تومان زیان ناخالص و حاشیه سود منفی 2.8 درصدی را تجربه کرده است! به بیان دیگر، این غول صنعتی به ازای هر 100 تومان سود عملیاتی حاصل از فروش مقاطع، 2.8 تومان زیان ناخالص ثبت کرده.

هزینه‌های اداری این شرکت در نیمه نخست سال جاری، 3 هزار و 745 میلیارد تومان ثبت شده و نسبت به نیمه ابتدایی سال گذشته، 34 درصد افزایش داشته است. هزینه دستمزد کارکنان در این بازه، 2 هزار و 700 میلیارد تومان بوده و 37 درصد نسبت به مدت مشابه قبل افزایش پیدا کرده است. صادرات محصولات فولادی ذوب اصفهان، 181 هزار تن و حجم کالایی که به بازار داخلی عرضه کرده است 81 هزار تن کاهش داشته است!

نخستین تولیدکننده فولاد کشور پس از در نظر گرفتن هزینه‌های اداری و فروش، هزینه‌های تولید از دست رفته و جذب نشده، زیان قرادادهای قدیمی (قراردادهای مربوط به سال‌های 1402 و 1403) و ضررهای تسعیر ارز، در نهایت رقم 9 هزار و 299 میلیارد تومان زیان خالص و 9 هزار و 773 میلیارد تومان زیان عملیاتی را در معرض نمایش سهامداران و فعالان حوزه فولاد قرار داده است.

بدهی‌های این مجموعه بزرگ که از سال‌های گذشته بر روی هم انباشته شده و شرکت قادر به تسویه آنها نبوده است، برای اولین بار در سال 1405 به رقم قابل تامل 102 هزار میلیارد تومان رسیده است و در کنار آمار زیان خالص که مشاهده کردید، ابعاد گسترده بحران مالی مادر صنعت فولاد را آشکار می کند.

چرا ذوب آهن زیان ده شده است؟

ذوب آهن اصفهان درحال حاضر با مدیریت اردشیر افضلی در یکی از بزرگترین بحران‌های مالی چند دهه اخیر خود قرار دارد، بحرانی که احتمالا با تدابیر و اقدامات ساده و کوچک رفع نخواهد شد و نیازمند استراتژی‌ها و برنامه ریزی‌های بلند مدت دارد، اما سوال اینجاست که «چرا ذوب آهن اصفهان با وجود تمام ظرفیت‌ها و توانمندی‌هایش، زیان ده شده است؟» پاسخ این سوال تنها یک عامل نیست، چندین عامل و موضوع بصورت مستقیم و غیرمستقیم، موجب بحران حال حاضر ذوب آهن شده است.

اولین و مهمترین عامل برای کاهش درآمدهای این مجموعه، «کاهش چشمگیر حجم تولید» است. مادر صنعت فولاد ایران در نیمه ابتدایی سال 1405 نتوانست بیشتر برنامه‌های تولید خود را محقق کند، این مجموعه در مدت مشابه سال 1404 موفق به تولید بیش از 855 هزار تن مقطع آهنی شد اما این رقم در 6 ماهه امسال با کاهش 38 درصدی به کمتر از 530 هزار تن رسیده است. لیست برنامه‌های تولید و میزان دستیابی شرکت به آنها را مشاهده می کنید:

• ریل: حدود یک پنجم از برنامه تولید محقق شده است (21 درصد)!
• شمش کالایی: تنها 29 درصد از برنامه تولید محقق شده است؛
• فولاد خام و شمش آماده: 54 درصد از برنامه تولید پیش رفته است؛
• چدن مذاب: برنامه تولید روی 58 درصد باقی مانده است؛

دلایلی که شرکت برای این افت عملکرد و ناتوانی برای دستیابی به اهداف تولید بیان کرده است، شامل ناتوانی در تامین ذغال سنگ، کک وارداتی، فرو آلیاژها و محدودیت در تامین مواد اولیه داخلی بدلیل کمبود نقدینگی و افت سرمایه در گردش عنوان شده است.

دومین عامل تاثیرگذار در انباشت بدهی‌ها و زیان‌های چشمگیر ذوب اصفهان، «افزایش بی سابقه هزینه‌های تولید» است. نهاده‌های تولید طی یک سال گذشته با افزایش‌ قیمت‌های اعجاب انگیز روبرو بودند! سنگ منگنز که تضمین کننده مقاومت و سختی پذیری فولاد در حین استفاده است و نبود آن در خط تولید، با هیچ ماده دیگری قابل جبران نیست، حدود 156 درصد افزایش قیمت را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است. از دیگر نهاده‌های مهم تولید فولاد که با افزایش قیمت مواجه بودند، می توان به این موارد اشاره کرد:

محدودیت‌ها و هزینه‌های انرژی نیز عاملی بسیار مهم در ضعف و انزوای ذوب اصفهان هستند. برق نه تنها بسیار محدود و ناکافی به صنایع فولادی از جمله این مجموعه می رسید بلکه با افزایش قیمت 240 درصدی همراه بود! هزینه گاز طبیعی برای تامین سوخت و گرمایش کوره‌ها 68 درصد و بهای آب نیز 38 درصد افزایش پیدا کرده است. افزایش دستمزدها و هزینه‌های اداری نیز که پیش تر به آنها اشاره شد، در ایجاد این شرایط نامساعد سهیم هستند و شرکت با وجود کاهش 660 نفری در منابع انسانی خود، موفق به کنترل بودجه نیروی انسانی نشد.