همسانی قیمت‌ فولاد داخلی با جهان

همسو شدن قیمت فولاد داخلی و جهانی یکی از تغییرات اقتصادی است که توسط خیلی از کارشناسان و نظریه پردازان اقتصادی به عنوان عاملی دگرگون کننده معرفی شده است. اتفاقی که به صنعت فولاد ایران فرصت این را خواهد داد هماهنگ با بازار جهانی پیشرفت کرده و ظرفیت های خود را شکوفا کند. هر چند پیاده سازی آن در شرایط فعلی با چالش های بزرگی روبرو خواهد بود که ممکن است دور از دسترس به نظر برسد. در این مقاله در مورد اینکه این همسانی علاوه بر ثبات قیمت آهن آلات، می تواند چه مزایایی برای اقتصاد ایران داشته باشد و چطور می توان این کار را انجام داد با هم صحبت خواهیم کرد.

مفهوم همسانی با قیمت جهانی در بازار آهن و فولاد

در صورتی که بخواهیم یک تعریف ساده از همسانی در قیمت های جهانی و بازار داخلی ارائه دهیم، باید گفت که منظور همگرایی و نزدیکی نرخ فولاد با فولاد جهانی و همینطور پیروی از روند تغییر قیمت ها در بازار جهانی است؛ به طوری که روند های صعودی و نزولی قیمت با روند جهانی یکی باشد و عوامل داخلی در تعیین قیمت نهایی فولاد تاثیر کمتری داشته باشد. در چنین شرایطی قیمت جهانی فولاد اصلی ترین محرک بازار آهن خواهد بود. هرچند، قیمت ارز و محدودیت های تولید باز هم در قیمت نهایی عرضه محصول نیز تاثیر خواهند داشت!

همینطور باید در نظر داشت که این همسانی به معنای برابر بودن دقیق قیمت ها نیست، بلکه به معنای نزدیک شدن منطقی و کاهش اختلاف های غیرعادی است. در واقع، وقتی قیمت ها همسو باشند، بازار فولاد داخلی بهتر می تواند با تغییرات جهانی هماهنگ شود و از ایجاد نوسانات شدید یا اختلاف های غیرطبیعی جلوگیری خواهد شد. این موضوع به شفاف تر شدن بازار و تصمیم گیری بهتر برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان کمک می کند.

در شرایط فعلی بازار آهن ایران، فاصله با قیمت جهانی مساله ای مبهم به شمار می رود. به عنوان مثال در صورتی که قیمت های خرداد 1404 را با نرخ دلار آزاد و قیمت روز محاسبه کنیم، در برخی موارد مانند قیمت ورق سیاه پایین تر از قیمت جهانی و مواردی مانند میلگرد، بیشتر از قیمت جهانی خواهد بود؛ در حالی که در خرداد 1405 هم قیمت ورق سیاه و هم میلگرد، پایین تر از قیمت جهانی بوده اند که البته به دلیل افزایش قیمت دلار کاملا توجیه پذیر است. در جدول زیر می توانید جزئیات قیمت و تغییرات این دو محصول فولادی پرکاربرد در 1404 و 1405 را بر اساس نرخ دلار مرکز مبادله ارز و طلای ایران (صرافی ملی) مشاهده کنید:

همانطور که میبینید قیمت میلگرد در یک سال نسبت به 40 درصد اختلاف با فولاد جهانی را تجربه کرده است. یکی کردن قیمت ها می تواند از خیلی از نوسان هایی که اکنون در بازار آهن ایران وجود دارد جلوگیری کند. در ادامه مهمترین مزیت هایی که این همسو بودن را با هم بررسی خواهیم کرد.

 

مزایای یکی بودن قیمت فولاد داخلی و جهانی

نزدیک شدن اقتصاد داخلی به جهانی یکی از موضوعاتی است که خیلی از کشورهای توسعه یافته در حال حاضر آن را پیاده سازی کرده و کشور های در حال توسعه نیز ضرورت انجام آن را به خوبی درک کرده اند. در صورتی که بتوان این کار را انجام داد، ثبات اقتصادی بالاتر رفته، واکنش های هیجانی و نوسانی به حداقل می رسند و به طور خلاصه چرخ اقتصاد با قدرت بیشتری خواهد چرخید! در صورتی که این موضوع را در خصوص صنعت مادری مانند فولاد در نظر بگیریم، مزایای آن بیشتر هم خواهد شد!

در صنعت فولاد نزدیک شدن به بازار جهانی به معنای بالا رفتن رقابت در سطح جهانی، رسیدن به بازدهی بالاتر، جذب سرمایه خارجی بیشتر و در کل رونق دو چندان خواهد بود. در صورتی که بخواهیم مهمترین مزایای همسانی قیمت‌ فولاد داخلی و جهانی را معرفی کنیم، به لیست زیر خواهیم رسید:

• شفافیت قیمت ها: اولین مسئله ای که همسانی قیمت‌ فولاد داخلی و جهانی می تواند به دنبال داشته باشد، شفاف شدن و ساده سازی روند قیمت گذاری است؛ موضوعی که در بازار آهن ایران به یک معضل بزرگ تبدیل شده است.
• تقویت تولید: همسانی قیمت‌ فولاد داخلی و جهانی شرایط اقتصادی ای را ایجاد خواهد کرد که در آن تولید کنندگان و سرمایه گذاران با دید بلند مدت به بازار نگاه می کنند. در چنین شرایطی ورود سرمایه به تولید توجیه پذیرتر شده و خطر ریسک های ناگهانی به حداقل خواهد رسید.
• کاهش رانت و فساد: در صورتی که نگاهی به توزیع تسهیلات و کمک های دولتی در صنعت ایران داشته باشیم، متوجه خواهیم شد که شرایط فعلی با چیزی که بتوان آن را توزیع عادلانه منابع دانست تفاوت بسیار زیادی دارد. یکی شدن قیمت‌ فولاد داخلی و جهانی و شفافیتی که ایجاد می کند، منجر به محدود شدن بازیگرانی خواهد شد، که غیر منصفانه بازی می کنند.
• کاهش شوک در بازار: در صورتی که نگاهی به قیمت مقاطع فولادی پر کاربرد مانند قیمت میلگرد و تیرآهن داشته باشیم، متوجه خواهیم شد که شوک های قیمتی در بازار ایران تبدیل به مساله ای شایع شده است. هر چند این شایع بودن از آسیب هایی که این شرایط ایجاد می کند نکاسته است! هماهنگی با بازار جهانی می تواند برای بازار داخلی ثبات بیشتر به همراه داشته باشد.
• افزایش بهره وری در صنعت: وقتی تولید کنندگان بخواهند در شرایط بازار جهانی رقابت کنند، ملزم به استفاده از تکنولوژی روز دنیا شده و خود را با شرایط جهانی تطبیق خواهند داد. در این حالت بازدهی تولید بالاتر رفته، اتلاف به حداقل رسیده و کیفیت محصولات نهایی نیز افزایش خواهد داشت.
• جذب سرمایه خارجی: هماهنگی با بازار جهانی می تواند به منزله شفافیت و ثبات در صنعت فولاد ایران باشد. در این حالت سرمایه گذاران خارجی تمایل بیشتری برای ورود به این حوزه پیدا خواهند کرد و درصد جذب سرمایه بالاتر خواهد رفت؛ رشد و رونق صنعت فولاد به دنبال این اتفاق مساله ای بدیهی است!

 

همسانی قیمت فولاد داخلی و جهانی چطور انجام می شود؟

بهره مندی از مزایایی که گفته شد و یکی شدن قیمت فولاد جهانی و داخلی نیازمند تغییرات کلان در سیاست گذاری ها و تحولات اقتصادی بزرگی است که در شرایط فعلی اقتصاد ایران بسیار مشکل خواهد بود. مهمترین مساله ای که باید در این خصوص مورد توجه قرار گیرد، ثبات قیمت ارز است! علاوه بر ثبات ، تک نرخی شدن ارز نیز موضوعی بسیار مهم در این زمینه به شمار می رود. شرایط چند نرخی فعلی می تواند مشکلاتی را در این روند ایجاد کرده و جدا از جنبه های رانت و فسادی که ایجاد می کند، باعث تشویش بازار و ایجاد انتظارات تورمی شود.

مورد بعدی که برای این امر نیاز است، ساده تر شدن تجارت آزاد است. این مساله در همسانی قیمت قیمت‌ فولاد داخلی و جهانی اهمیت بسیار زیادی دارد. در صورتی که واردات و صادرات فولاد بنا بر نیاز بازار و هماهنگ با بازار جهانی انجام شود و از فضای دستوری فعلی فاصله بگیرد، قیمت آهن می تواند در صورت بروز نوسان خود را اصلاح کرده و درگیر بالا و پایین های بازار نشود.

بعد این شرایط نوبت به اصلاح روند مدیریتی بازار فولاد خواهد رسید؛ در صورتی که سهمیه بندی های دستوری کاهش پیدا کند، عرضه های بورسی با شفافیت بیشتری انجام گرفته و امکان خرید از بورس کالا برای تمامی بنگاه ها و فعالان صنعتی وجود داشته باشد، بازار داخلی به بازار جهانی نزدیک تر خواهد شد. در آخرین مرحله نیز همسانی واقعی قیمت ها وقتی اتفاق خواهد افتاد که هزینه های تولید مانند انرژی، هزینه نگهداری از تجهیزات و تامین مواد اولیه به قیمت های جهانی نزدیک تر شود.