بازار آهن ایران در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبرو بوده که منجر به رکود و تعطیلی واحدهای صنفی متعددی شده است. این مقاله به بررسی علل این رکود، پیامدهای آن و راهکارهای پیشنهادی برای رفع این معضل می‌پردازد.
یکی از عوامل اصلی رکود در بازار آهن، کاهش 60 درصدی تولید مسکن در سال 94 است. این امر تقاضا برای مصالح ساختمانی از جمله آهن را به شدت کاهش داده و منجر به کسادی بازار و تعطیلی واحدهای آهن‌فروشی شده است.
تعطیلی 1400 واحد آهن‌فروشی در 3 سال
آمار نشان می‌دهد که در 3 سال اخیر، 1400 واحد آهن‌فروشی در بازارهای اصلی کشور از جمله شادآباد، پامنار و حاشیه آزادگان تعطیل شده‌اند. این تعطیلی‌ها نرخ بیکاری را افزایش داده و بر اقتصاد کشور تاثیر منفی گذاشته است.
یکی دیگر از مشکلات اساسی فعالان صنف آهن، معضل مالیات بر ارزش افزوده است. این مالیات که از سال 92 بر این صنف وضع شده، به دلیل دو بار دریافت (در زمان خروج از بورس کالا و در زمان فروش) و همچنین عدم شفافیت، به بار مالی سنگینی برای آهن‌فروشان تبدیل شده است.
رکود در صنعت فولاد
رکود در بازار مسکن و به دنبال آن کاهش تقاضا برای آهن، ضربه سنگینی به صنعت فولاد کشور نیز وارد کرده است. 15 کارخانه تولید محصولات آهن در کشور تعطیل شده و بسیاری از واحدهای دیگر با افت تولید و فروش روبرو هستند.
در پی رکود در بازار داخلی، تولیدکنندگان فولاد به صادرات محصولات خود به کشورهای دیگر از جمله پاکستان، اردن، امارات، ترکیه، مراکش، تایلند، عمان و اردن روی آورده‌اند. این امر تا حدودی به جبران رکود داخلی و حفظ اشتغال در این صنعت کمک کرده است.
عدم تاثیر نوسانات ارز بر بازار آهن
برخلاف سایر بازارها، نوسانات اخیر ارز تاثیر چندانی بر بازار آهن نداشته است. قیمت آهن آلات در بازار ایران بیشتر تحت‌تاثیر قیمت‌های جهانی از جمله بورس لندن و کشور چین است.
افزایش قیمت آهن
با وجود رکود در بازار، قیمت آهن در هفته گذشته افزایش نیافته و نرخ هر کیلو تیرآهن، میلگرد و ورق به ترتیب 1800، 1620 و 2100 تومان رسیده است.
راهکارهای پیشنهادی
- بازسازی سیاست‌های عمرانی: دولت باید با سرمایه‌گذاری در طرح‌های عمرانی، تقاضا برای مصالح ساختمانی از جمله آهن را افزایش دهد.
- اصلاح نظام مالیاتی: باید نظام مالیاتی به گونه‌ای اصلاح شود که از فعالان صنف آهن فقط یک بار مالیات دریافت شود.
- شفاف‌سازی مالیات‌ها: دولت باید با شفاف‌سازی فرآیندهای مالیاتی، از بروز مشکلات و ابهامات برای فعالان این صنف جلوگیری کند.
- حمایت از تولید داخلی: دولت باید با حمایت از تولیدکنندگان داخلی، از تعطیلی بیشتر واحدهای تولیدی و افزایش بیکاری جلوگیری کند.
رکود در بازار مسکن و ساخت‌وساز، مهم‌ترین عامل رکود در بازار آهن و تعطیلی واحدهای صنفی این حوزه است. دولت باید با اتخاذ سیاست‌های حمایتی و اصلاحات ساختاری، به رونق این بازار و حفظ اشتغال در این صنعت کمک کند.