ایران با در اختیار داشتن ذخایر عظیم سنگ آهن، در مسیر تبدیل شدن به قطب اول تولید آهن و فولاد در خاورمیانه قرار دارد. سند چشمانداز 1404، دستیابی به ظرفیت 55 میلیون تن فولاد را هدفگذاری کرده و سنگ آهن به عنوان ماده اولیه این صنعت، نقشی کلیدی در تحقق این چشمانداز ایفا میکند.
در همین راستا، فعالان و دست اندرکاران سنگ آهن در ایران گرد هم آمدند تا در مورد موانع و مشکلات این بخش و راهکارهای غلبه بر آنها چارهاندیشی کنند. در این نشست چالشها و فرصتهای متعددی به بحث گذاشته شد که در ادامه به برخی از آنها اشاره میکنیم.
چالشها
- وضع عوارض صادراتی: وضع عوارض صادراتی بر سنگ آهن در شرایطی که قیمت جهانی این محصول در حال رشد است، میتواند به ضرر معدنکاران و فعالان این بخش تمام شود.
- سهم پایین بخش خصوصی: سهم بخش خصوصی در تولید سنگ آهن ایران باید افزایش یابد. در حال حاضر، بخش دولتی نقش غالب را در این بخش ایفا میکند.
- ثبات سهم معدن در اقتصاد: با وجود افزایش 2.5 برابری استخراج مواد معدنی، سهم معدن در اقتصاد کشور همچنان در حدود 1 درصد باقی مانده است.
- نبود رویکرد راهبردی: دولت و بخش خصوصی تاکنون رویکرد راهبردی مشخصی برای توسعه بخش معدن نداشتهاند و تصمیمگیریها به صورت مقطعی و موردی انجام شده است.
- نبود همپوشانی بین دولت و بخش خصوصی: عدم وجود همپوشانی و همکاری لازم بین دولت و بخش خصوصی در این بخش، مانع از پیشرفت و توسعه آن شده است.
- ضعف و کمبود توان مالی: بهرهبرداران معدنی با ضعف و کمبود توان مالی روبرو هستند که مانع از سرمایهگذاری و نوسازی ماشینآلات و تجهیزات میشود.
- تحریمها: تحریمهای ظالمانه، یکی از عوامل اصلی در فرسودگی یا ناکارآمدی ماشینآلات این بخش شده است.
فرصتها
- رشد قیمت جهانی سنگ آهن: قیمت جهانی سنگ آهن در حال رشد است که میتواند فرصتی مناسب برای صادرات این محصول از ایران باشد.
- نیاز به سنگ آهن در داخل: با توجه به برنامههای توسعهای دولت در بخش فولاد، نیاز به سنگ آهن در داخل کشور افزایش خواهد یافت.
- جذب سرمایه گذاری خارجی: با رفع تحریمها، زمینه برای جذب سرمایه گذاری خارجی در بخش معدن ایران فراهم شده است.
- وجود ذخایر عظیم سنگ آهن: ایران از ذخایر عظیم سنگ آهن برخوردار است که میتواند به عنوان یک مزیت رقابتی برای این کشور در بازارهای جهانی باشد.
راهکارها
- حذف عوارض صادراتی سنگ آهن: با توجه به شرایط کنونی بازار، حذف عوارض صادراتی سنگ آهن میتواند به نفع معدنکاران و فعالان این بخش باشد.
- افزایش سهم بخش خصوصی: دولت باید با حمایت از بخش خصوصی، زمینه را برای افزایش سهم این بخش در تولید سنگ آهن فراهم کند.
- تدوین برنامه راهبردی: دولت و بخش خصوصی باید با همکاری یکدیگر، برنامه راهبردی برای توسعه بخش معدن تدوین کنند.
- ایجاد همپوشانی بین دولت و بخش خصوصی: دولت و بخش خصوصی باید با ایجاد همپوشانی و همکاری لازم، زمینه را برای پیشرفت و توسعه بخش معدن فراهم کنند.
- حمایت مالی از بهرهبرداران معدنی: دولت باید با ارائه تسهیلات و حمایتهای مالی، به بهرهبرداران معدنی در جهت سرمایهگذاری و نوسازی ماشینآلات و تجهیزات کمک کند.
- جذب سرمایه گذاری خارجی: دولت باید با ایجاد فضای مناسب برای سرمایهگذاری خارجی، زمینه را برای ورود سرمایههای خارجی به بخش معدن ایران فراهم کند.
صنعت سنگ آهن ایران از پتانسیل بالایی برای رشد و توسعه برخوردار است. با رفع چالشها و استفاده از فرصتهای موجود، میتوان به جایگاه اول تولید فولاد در خاورمیانه دست یافت. در این راستا، همدلی و همکاری دولت و بخش خصوصی ضروری است.