انقلاب در معدنکاری گهرزمین؛ افزایش بهره وری با تکنولوژی IPCC

پس از مدت‌ها انتظار، چندی پیش در مراسمی با حضور مدیران ارشد شرکت گهرزمین و شرکت بین المللی مهندسی ایران (ایریتک)، قرارداد فاز نخست پروژه IPCC به امضا رسید.

این پروژه که برای نخستین بار در این ابعاد در خاورمیانه اجرا می شود، یکی از پیشرفته ترین فناوری‌های معدنی روز دنیا را به ایران وارد کرده و گامی بلند در ارتقای بهره وری و کاهش اثرات زیست محیطی گهرزمین به عنوان بزرگترین تولیدکننده سنگ آهن و گندله در کشور خواهد بود.

موضوعی که می تواند زنجیره فولاد  را از طریق احیای بالا دست و بخش مواد اولیه، تحت تاثیر قرار داده، و قیمت آهن آلات را نیز دستخوش تغییر قرار دهد. در ادامه در مورد اینکه این فناوری چیست و چطور می تواند باعث تحقق این اهداف شود، بیشتر صحبت خواهیم کرد.

فناوری IPCC چیست و چه نتایجی برای معادن داشته است؟

تکنولوژی IPCC یک سیستم حمل و نقل پیوسته در معادن رو باز است که با جایگزینی بخش قابل توجهی از مسیر حمل و نقل با نوار نقاله، مصرف سوخت و هزینه‌های عملیاتی را به طور چشمگیری کاهش می دهد. در این روش، سنگ‌ها در محل استخراج خرد شده و سپس با نوار نقاله به محل دپوی کارخانه منتقل می شوند. برای درک بهتر فواید و مزایای استفاده از این روش، میتوان به تجربه استفاده از آن در یک معدن بزرگ مس در قزاقستان اشاره کرد.

در نتیجه استفاده از این فناوری در معدن مس بزرگ قزاقستان:

نتایج مشابهی در معادن استرالیا، کانادا و شیلی نیز ثبت شده است که خبر از کاهش 35 درصدی هزینه حمل و نقل به طور میانگین و افت چشمگیر میزان مصرف انرژی به دلیل حذف کامیون‌های سنگین می دهد.

همانطور که آمار و ارقام نشان می دهند، این تکنولوژی جدید که قرار است توسط شرکت ایریتک به کشور وارد و در معدن گهرزمین مورد استفاده قرار گیرد، مزایا و منافع بسیاری با خود به همراه خواهد آورد، در ادامه به آنها خواهیم پرداخت اما قطعا یکی از مهمترین تاثیرات بر زنجیره تامین فولاد کشور خواهد بود. گهرزمین به عنوان بزرگترین تامین کننده سنگ آهن و گندله در کشور، نقش کلیدی در رشد یا سقوط زنجیره تولید فولاد کشور دارد، افزایش حجم استخراج سنگ آهن و گندله به عنوان اصلی ترین مواد اولیه تولید مقاطع فولادی، کل زنجیره تامین را تقویت خواهد کرد.

تاثیر فناوری IPCC بر میزان بهره وری و اکتشاف گهرزمین

استقرار و استفاده از سیستم خردایش و انتقال پیوسته مواد درون معدنی (IPCC) در مجموعه گهرزمین یکی از مهمترین تحولات چندوقت اخیر برای حوزه فولاد و معدن است که پیامدهای مثبت آن بسیار فراتر از یک پروژه معمولی صنعتی خواهد بود. درص رویت که فرآیند استخراج از معدن ساده تر شود، این مساله می تواند به کاهش قیمت مواد اولیه مانند کنسانتره و گنداله بینجامد که در نهای قیمت شمش را کنترل می کند، و در ادامه هزینه تولید مقاطع پایین آمده، و قیمت تیرآهن و میلگرد در زمان عرضه نیز پایین تر خواهد بود.

براساس اعلام مدیران این مجموعه، اجرای این پروژه تاثیرات چشمگیری در میزان بهره وری، هزینه‌های عملیاتی و مصرف انرژی خواهد داشت و به استفاده حداکثری از ظرفیت بینظیر این غول معدنی کمک خواهد کرد.

مهمترین دستاوردهای پیش بینی شده برای این پروژه را می توان به صورت زیر معرفی کرد:

• کاهش 40 درصدی هزینه‌های معدنکاری: با حذف بخش عمده ای از حمل با کامیون، هزینه‌های عملیاتی به شدت کاهش می یابد.
• کاهش 60 درصدی مصرف گازوئیل: گهرزمین درحال حاضر سالانه حدود 100 میلیون لیتر گازوئیل مصرف می کند. با اجرای این پروژه، حدود 60 میلیون لیتر در مصرف گازوئیل این کارخانه صرف جویی خواهد شد.
• کاهش آلایندگی: تنها در فاز نخست این پروژه، حدود 300 هزارتن گاز کربن از عملیات معدنکاری حذف خواهد شد.
• کاهش نیاز به ماشین آلات: با اجرای این طرح، امکان کاهش نیاز به حدود 100 دستگاه ماشین الات معدنی یا جلوگیری از اضافه شدن این تعداد دستگاه به ناوگان آینده فراهم خواهد شد.

سید مجتبی تقوی نژاد، نایب رئیس هیئت مدیره گهرزمین، در این باره گفت: «با عمیقتر شدن معدن و افزایش پیمایش، مصرف سوخت در سال‌های آینده روند صعودی پیدا می کند و از این رو IPCC می تواند نقش مهمی در کاهش هزینه‌ها و وابستگی به سوخت مایع داشته باشد.»

از منظر اکتشاف و توسعه معدن نیز، مدیران و روسای گهرزمین معتقدند که این پروژه امکان برنامه ریزی بلند مدت تر برای بهره برداری از ذخایر را فراهم می کند و با کاهش هزینه‌ها، عمق معدن می تواند بدون افزایش هزینه‌های سرسام آور افزایش یابد.

پیشنیازها و چالش‌های احتمالی اجرای پروژه IPCC

اجرای این پروژه عظیم و جدید در گهرزمین و برای اولین بار در کشور، چالش‌ها و پیش نیازهای خاص خود را دارد. احسان گودرزی، مدیرعامل ایریتک، در این باره گفت: پروژه IPCC صرفا یک طرح بزرگ صنعتی نیست، بلکه حرکتی نوآورانه و تحول آفرین است که توانایی این را دارد که کل مسیر و شیوه استخراج و معدنکاری در کشور را تحت تاثیر قرار دهد و الگویی برای  اجرای پروژه‌های مشابه در صنایع معدنی کشور باشد.

پیش نیازها و چالش‌های این پروژه عظیم را می توان به اینصورت معرفی کرد:

• تامین مالی با برنامه بازگشت سرمایه: با وجود آنکه بازگشت سرمایه این پروژه حدود 2 سال تخمین زده می شود، اما تامین مالی آن نیازمند برنامه ریزی و بودجه بندی دقیق و مطمئن است.
• هزینه اولیه بسیار بالا: خرید و استقرار تجهیزات پروژه، به سرمایه و سهمیه ارزی متناسب برای وارد کردن آنها دارد که حمایت‌ها و پشتیبانی‌های دولت این امر را سریعتر و آسانتر خواهد کرد.
• پیچیدگی فنی در طراحی و اجرا: هماهنگ کردن مسیر نوار نقاله برای انتقال مواد معدنی از داخل معدن به دپو کارخانه با شکل و برنامه‌های توسعه معدن، نیازمند محاسبات دقیق و مهندسی پیشرفته دارد.
• نیاز به نیروی متخصص: استفاده و نگهداری از این سیستم انتقالی بزرگ نیازمند نیروی انسانی متخصص و آشنا با نحوه ی کارکرد این سیستم دارد.
• نیاز به تعهد مدیریتی: خرید و استقرار این سیستم بروز و پیشرفته مسئولیتی سنگین خواهد بود که شرکت ایریتک با قبول کردن آن به تحول در سیستم معدنکاری کشور کمک کرده است.

و در نهایت ...

پروژه IPCC گهرزمین، با کاهش 40 درصدی هزینه‌های معدنکاری، کاهش 60 درصدی مصرف گازوئیل و حذف 300 هزار تن گاز کربن در فاز نخست، یکی از مهمترین پروژه‌های معدنی کشور محسوب می شود و آغازکننده ی مسیری برای سایر معادن کشور خواهد بود تا با استفاده از این فناوری، بهره وری و میزان استخراج خود را افزایش دهند. گهرزمین پیش از این نیز مهمترین معدن کشور برای تامین مواد اولیه صنعت فولاد بود، با اجرای این فناوری جدید نیز با رشد چشمگیر در افزایش بهره وری و کاهش هزینه‌های عملیاتی، کل صنعت فولاد را متحول و با رشدی قابل قبول روبرو خواهد کرد.

این پروژه چالش‌ها و پیش نیازهایی هم همراه خود خواهد داشت که طبیعت هر پروژه بزرگ و تاثیرگذاری است، اما از میزان ارزشمندی این پروژه عظیم و مفید برای حوزه معدن و فولاد کم نخواهد کرد.