انواع پروفیل ساختمانی و کاربرد آنها

پروفیل ها انواع مختلفی دارند و هر کدام از آنها کاربرد خاص خود را در ساختمان سازی خواهند داشت. در این مقاله به بررسی دقیق انواع پروفیل مورد استفاده در ساختمان سازی پرداخته ایم و نکات مهم قبل از خرید را بازگو کرده ایم.

• نویسنده: رحیمیان
• 1404/11/21 - 14:44
• دانشنامه
• 0 نظر

انتخاب و استفاده از انواع پروفیل ساختمانی مناسب، از ابعاد مهمی نظیر استحکام سازه و کاهش هزینه‌های پروژه اهمیت زیادی دارد. پروفیل‌ها در انواع مختلف با ویژگی‌های متفاوتی تولید شده و در سازه‌های مختلف سبک، سنگین و صنعتی به کار می‌روند و هر کدام، ویژگی‌ها، کاربردها و قیمت خاص خود را دارند. شناخت انواع پروفیل ساختمانی به انتخاب گزینه بهتر از بین انواع مختلف پروفیل‌ها با سطح مقطع‌های مختلف کمک می‌کند.

پروفیل ساختمانی چیست

پروفیل ساختمانی یک مقطع فولادی توخالی یا توپر است که از ورق فولادی ساخته می‌شود. سطح مقطع آن به شکل‌های مختلفی مثلا مربع، مستطیل، U، Z و C است. البته لوله‌ها نیز نوعی پروفیل هستند اما در عرف بازار ایران، دسته‌بندی جداگانه‌ای دارند.

مهم‌ترین نقش انواع مختلف پروفیل در ساختمان‌سازی، ایجاد استحکام، افزایش سرعت اجرا و کاهش وزن سازه است و از آنها در موارد زیر استفاده می‌شود:

• اسکلت فلزی ساختمان‌های سبک
• وال‌پست و مهار دیوارها
• ساخت درب و پنجره فلزی
• نرده، حفاظ و سازه‌های جانبی
• سوله‌ها و سازه‌های صنعتی سبک

پروفیل‌ها در ضحامت و ابعاد متنوعی تولید می‌شوند و امکان برش، جوشکاری و نصب آسان دارند، سرعت اجرای پروژه را بالا می‌برند و در زمانی که بازار آهن‌آلات پرنوسان است یک کالای مقرون‌به‌صرفه به حساب می‌آیند.

استانداردهای مهم پروفیل ساختمانی در ایران

موارد بیان شده در جدول زیر، رایج‌ترین استانداردهای پروفیل ساختمانی هستند:

پروفیل ساختمانی چه تفاوتی با قوطی دارد؟

گرچه گاهی قوطی و پروفیل با هم اشتباه گرفته می‌شوند، اما قوطی‌ها، پروفیل‌هایی با سطح مقطع مربع یا مستطیل هستند. اما پروفیل‌ها سطح مقطع‌های متنوع‌تری به شکل  Z، U و انواع دیگر هم دارند.

نقش پروفیل ساختمانی در کاهش وزن و هزینه ساخت

در سالهای اخیر، افزایش قیمت میلگرد و تیرآهن از یک سو و سختگیرانه‌تر شدن آئین‌نامه‌های حوزه وزن و ایمنی سازه از سویی دیگر باعث شده استفاده از انواع مختلف پروفیل راهکاری اقتصادی و سریع باشد. 

پروفیل‌های ساختمانی، توخالی هستند و در مقایسه با مقاطع سنگین مثل تیرآهن و ناودانی، وزن کمتر و مقاومت مناسبی دارند. همچنین وزن سازه را بین 20 تا 30 درصد کاهش می‌دهند. وزن کمتر پروفیل‌ها، مزایای زیر را به همراه دارد:

• کاهش بار مرده ساختمان
• کاهش فشار بر فونداسیون
• امکان کوچک‌تر شدن ابعاد فونداسیون و مصرف کمتر بتن و میلگرد
• مقاومت بیشتر سازه در مقابل زلزله

پروفیل‌ها، به دلایل زیر موجب کمتر شدن هزینه ساخت می‌شوند:

• وزن کمتر و کاهش هزینه خرید
• دقیقا به اندازه نیاز مصرف می‌شوند و معمولا مازاد ندارند.
• بارگیری، حمل و تخلیه آنها ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است.
• به راحتی برش و جوش می‌خورند، بنابراین علاوه بر کاهش مدت خواب پروژه، دستمزد نیروی انسانی را هم کاهش می‌دهند.

پروفیل صنعتی چیست و چه تفاوتی با پروفیل ساختمانی دارد؟

پروفیل صنعتی ضخیم‌تر و سنگین‌تر است و تحمل بار بیشتری دارد. از آنها در پروژه‌های صنعتی، سوله‌ها و اسکلت‌های سنگین استفاده می‌شود. اما پروفیل‌های ساختمانی سبک‌تر، دارای دقت ابعادی خوب و مناسب ساختمان‌های مسکونی و سبک هستند.

پروفیل‌های صنعتی رایج عبارتند از:

•   قوطی‌های مربع و مستطیل ضخیم

•   پروفیل‌های C و Z سنگین

•   پروفیل‌های سفارشی صنعتی

کاربرد پروفیل صنعتی:

•   اسکلت فلزی ساختمان‌های سنگین و چندطبقه

•   سوله‌ها و سازه‌های صنعتی با دهانه‌های بزرگ

•   ستون‌ها و قاب‌های باربر با تحمل فشار بالا

•   پروژه‌های خاص با بارگذاری سنگین و شرایط محیطی سخت

انواع پروفیل های ساختمانی

انتخاب پروفیل‌هایی با سطح مقطع، وزن و کاربرد مناسب فقط یک تصمیم فنی نیست، بلکه در شرایط کنونی بازار، یک تصمیم اقتصادی هم هست. البته نحوه تولید آنها نیز بسیار مهم است. در ادامه جزییات بیشتری درباره این موارد ارائه می‌کنیم:

انواع پروفیل ساختمانی بر اساس شکل و سطح مقطع 

سطح مقطع پروفیل‌ها تعیین‌کننده وزن، استحکام، کاربرد و قیمت پروفیل است. پروفیل‌ها با توجه به سطح مقطعی که دارند به 8 دسته عمده تقسیم می‌شوند:

1. پروفیل‌های قوطعی مربع با سطح مقطع مربع بسته

ویژگی‌های فنی: توزیع یکنواخت تنش در تمام اضلاع، پایداری بالا در برابر پیچش، مناسب سازه‌های سبک و نیمه‌سنگین

کاربرد رایج: ستون و خرپا، اسکلت فلزی سبک، نرده و حفاظ، سازه‌های شهری

2. پروفیل قوطی مستطیل با سطح مقطع مستطیل بسته

ویژگی‌های فنی: تحمل بار بیشتر در یک جهت، مصرف فولاد بهینه‌تر نسبت به مقاطع سنگین، انتخاب اقتصادی برای پروژه‌های مسکونی

کاربرد رایج: وال‌پست، قاب فلزی، چهارچوب درب و پنجره، مهاربندی دیوار

3. پروفایل‌های U با سطح مقطع U باز

ویژگی‌های فنی: وزن کم، نصب و برش آسان، مناسب اجراهای سریع با بار کم

کاربرد رایج: چارچوب‌ها، سازه‌های موقت، قاب‌های سبک فلزی

4. پروفیل‌های C با سطح مقطع C شکل باز

ویژگی‌های فنی: مقاومت مناسب در برابر خمش، سرعت اجرای بالا، گزینه رایج در سازه‌های پیش‌ساخته و سبک

کاربرد رایج: سقف کاذب، دیوار خشک، سازه‌های سبک فلزی

5. پروفیل‌های Z با سطح مقطع Z باز

ویژگی‌های فنی: عملکرد مناسب در دهانه‌های بلند، توزیع بهتر نیرو در سازه‌های سقفی، کاهش وزن کلی سازه

کاربرد رایج: لاپه سقف سوله، سازه‌های صنعتی و انبارها

6. پروفیل درب و پنجره با سطح مقطع خاص مهندسی‌شده

ویژگی‌های فنی: دقت ابعادی بالا، سطح صاف، مناسب جوشکاری و رنگ‌کاری، تولید شده از ورق نورد سرد

کاربرد رایج: درب و پنجره فلزی، چهارچوب‌ها، نمای ساختمان

7. پروفیل صنعتی سنگین با سطح مقطع مربع یا مستطیل ضخیم

ویژگی‌های فنی: ضخامت بالا، تحمل بار زیاد، مناسب پروژه‌های با بار سنگین و شرایط سخت

کاربرد رایج: اسکلت فلزی سنگین، سازه‌های صنعتی، پل‌ها

8. پروفیل‌های سفارشی با سطح مقطع خاص

ویژگی‌های فنی: طراحی و تولید بر اساس نیاز پروژه، امکان بهینه‌سازی وزن و عملکرد سازه

کاربرد رایج: پروژه‌های خاص عمرانی و معماری مدرن

انواع پروفیل ساختمانی بر اساس کاربرد در ساختمان ‌سازی

انتخاب درست نوع پروفیل بر اساس کاربرد آن، یک تصمیم فنی و اقتصادی مهم است. در ادامه انواع پروفیل ساختمانی را براساس کاربرد آنها بررسی کرده‌ایم:

1. پروفیل‌های اسکلت فلزی سبک

• انواع رایج پروفیل: قوطی مربع، قوطی مستطیل، پروفیل C سبک
• ویژگی‌های فنی: دارای وزن کم و سطح مقطع مهندسی‌شده، موجب کاهش بار مرده ساختمان، مناسب پروژه‌های مسکونی کم‌طبقه و سازه‌های سبک، سرعت بالای اجرا و کاهش هزینه فونداسیون
• محل استفاده  در ساختمان: ستون و تیرهای سبک، ساختمان‌های یک تا سه طبقه

2. پروفیل وال پست و مهار دیوار

• انواع رایج پروفیل: قوطی مستطیل، پروفیل U، ترکیب با نبشی
• ویژگی‌های فنی: استفاده برای مهار دیوارها، دارای نقش مهمی در افزایش ایمنی سازه در برابر زلزله و جلوگیری از ترک‌خوردگی و ریزش دیوار، در آیین‌نامه‌های جدید، استفاده از وال‌پست به یک الزام تبدیل شده است.
• محل استفاده در ساختمان: دیوارهای پیرامونی و داخلی

3.پروفیل‌های سقف و سازه‌های سبک

• انواع رایج پروفیل: پروفیل C، پروفیل Z
• ویژگی‌های فنی: فراهم کردن امکان اجرای دهانه‌های بلند با حداقل وزن، مناسب ساخت سوله‌ها و سقف‌های صنعتی، موجب کاهش مصرف فولاد و هزینه نصب
• محل استفاده در ساختمان: لاپه سقف، سوله، انبار و سالن‌های صنعتی

4. پروفیل‌های درب، پنجره و چهارچوب

• انواع رایج پروفیل: پروفیل درب و پنجره، پروفیل نورد سرد
• ویژگی‌های فنی: دارای دقت ابعادی بالا و سطح صاف، مناسب کارهای ظریف ساختمانی، دارای قابلیت جوشکاری تمیز و رنگ‌پذیری مناسب
• محل استفاده در ساختمان: نمای ساختمان، ورودی‌ها و چهارچوب‌ها

5. پروفیل‌های نرده، حفاظ و سازه‌های جانبی

• انواع رایج پروفیل: قوطی مربع و مستطیل سبک، پروفیل تزئینی
• ویژگی‌های فنی: دارای استحکام، زیبایی ظاهری و قیمت اقتصادی، موجب کاهش هزینه و افزایش انعطاف‌پذیری در طراحی
• محل استفاده در ساختمان: بالکن، راه‌پله، محوطه و حفاظ‌ها

6. پروفیل‌های سازه‌های صنعتی و نیمه‌سنگین

• انواع رایج پروفیل: پروفیل صنعتی ضخیم، پروفیل سفارشی
• ویژگی‌های فنی: دارای ضخامت بالا و تحمل بار زیاد، مناسب پروژه‌های نیازمند دوام و استحکام بالا، دارای نقش مهمی در ایمنی و طول عمر سازه
• محل استفاده در ساختمان: کارگاه‌ها، انبارهای بزرگ، اسکلت فلزی سنگین

انواع پروفیل ساختمانی بر اساس روش تولید (نورد گرم و سرد)

انواع مختلف پروفیل‌های ساختمانی قالبا با روش نورد گرم یا سرد تولید می‌شوند که هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند:

پروفیل‌هایی که با نورد گرم و سرد تولید می‌شوند مزایا و معایب خاص خود را دارند:

انواع پروفیل ساختمانی بر اساس وزن

پروفیل‌های ساختمانی می‌توانند سبک و سنگین باشند، که هر کدام ویژگی‌ها و کاربرد متفاوتی دارند.

پروفیل ساختمانی سنگین

پروفیل‌های ساختمانی سنگین، بیشتر در سازه‌های سنگین و صنعتی به کار می‌روند و دارای ویژگی‌های زیر هستند:

• ضخامت و وزن بالاتر نسبت به پروفیل‌های سبک
• تحمل بار بیشتر
• مقاومت بالا
• دوام طولانی
• سطح مقطع مناسب

انواع پروفیل سنگین عبارتند از:

• پروفیل صنعتی ضخیم مربع و مستطیل
• پروفیل Z و C سنگین
• پروفیل سفارشی با ضخامت بالا

کاربرد پروفیل‌های ساختمانی سنگین:

• اسکلت فلزی ساختمان‌های چندطبقه و سنگین
• سوله‌ها و سازه‌های صنعتی
• ستون‌ها و قاب‌های باربر
• سازه‌های ویژه با دهانه و بارگذاری بزرگ

پروفیل ساختمانی سبک

ضخامت، وزن و توانایی تحمل بار پروفیل‌های ساختمانی سبک، نسبت به پروفیل‌های صنعتی یا سنگین کمتر است، اما دارای ویژگی‌های زیر هستند:

• سطح مقطع استاندارد
• وزن کمتر
• هزینه ساخت پایین‌تر
• سهولت نصب

پروفیل‌های زیر، سبک محسوب می‌شوند:

• پروفیل قوطی مربع و مستطیل سبک
• پروفیل C و Z سبک
• پروفیل درب و پنجره

کاربرد پروفیل‌های ساختمانی سبک:

• اسکلت فلزی ساختمان‌های کم‌طبقه
• سازه‌های پیش‌ساخته و موقت
• درب، پنجره و نمای ساختمان
• سقف کاذب و سازه‌های داخلی سبک

کدام نوع پروفیل ساختمانی برای کاهش هزینه ساخت مناسب‌ تر است؟

استفاده از انواع مختلف پروفیل سبک که وزن و ضخامت کمتری دارند، به دلایل زیر مقرون‌به‌صرفه‌تر است:

• کاهش بار مرده ساختمان و کاهش مصرف بتن در فونداسیون
• صرفه‌جویی در مصرف فولاد و کاهش هزینه مصالح
• حمل‌و‌نقل آسانتر
• نصب سریع و راحت

با این حال انتخاب پروفیل ها باید با توجه به کارکردی که مدنظر دارید انجام شود. به عنوان مثال سازه‌های ویژه با دهانه و بارگذاری بزرگ، به هیچ عنوان قابلیت پیاده‌سازی با پروفیل‌های سبک ندارند چون بسیار آسیب‌پذیر و غیرمستحکم خواهند بود.

انتخاب پروفیل نامناسب علاوه بر افت کیفیت سازه و احتمال تخریب، باعث به خطر افتادن جان انسان‌ها نیز می‌شود. البته کمک گرفتن از یک فروشنده معتبر مثل آهن پرایس که به مشتریان خود، در زمینه انتخاب پروفیل مناسب، مشاوره‌های تخصصی ارائه می‌کند، یک تصمیم عالی است.

عوامل موثر بر قیمت پروفیل ساختمانی

عوامل زیادی روی قیمت پروفیل سبک و سنگین ساختمانی تاثیر دارند، اما موارد زیر از همه مهم‌تر هستند:

• قیمت ماده اولیه پروفیل  (ورق و شمش)
• نرخ ارز و دلار
• میزان عرضه‌و‌تقاضای بازار
• هزینه انرژی و برق کارخانه
• هزینه حمل‌ونقل و بارگیری
• سیاست‌های گمرکی و تعرفه واردات
• برند و کیفیت تولیدکننده
• طول، ضخامت و سایز پروفیل
• شرایط اقتصادی کلان نظیر تورم و سیاست پولی دولت
• نوسان قیمت در بازار جهانی فولاد

پروفیل ساختمانی ایرانی بهتر است یا وارداتی؟

در جدول زیر مقایسه بین پروفیل‌های ساختمانی ایرانی و وارداتی را می‌بینید:

به نظر می‌رسد پروفیل‌های ایرانی برای پروژه‌های مسکونی و صنعتی و پروفیل‌های وارداتی برای پروژه‌های صنعتی سنگین، سوله‌های بزرگ و ساختمان‌های حساس مناسب هستند.

آیا خرید پروفیل سبک به‌ صرفه‌ تر از پروفیل سنگین است؟

بله، به ویژه در پروژه‌های ساختمانی معمولی و کم‌طبقه. دلایل آن را در ادامه می‌بینید:

• وزن کمتر
• کاهش هزینه مصالح و کاهش حجم بتن فونداسیون
• هزینه حمل‌ونقل کمتر به دلیل وزن پایین‌تر
• سرعت و سهولت بیشتر برش، جوشکاری و نصب

نکات مهم در هنگام انتخاب و خرید پروفیل ساختمانی 

انتخاب و خرید پروفیل یک امر کاملا تخصصی است. قبل از اقدام به خرید، موارد زیر را در نظر بگیرید و سپس انتخاب کنید. چنین انتخابی به هدف شما نزدیک‌تر خواهد بود:

• نوع پروفیل (سبک یا سنگین) براساس کاربرد آن
• روش تولید به شکل نورد گرم یا سرد و ویژگی‌های هر روش
• کیفیت و استاندارد
• وزن و ابعاد واقعی پروفیل
• قیمت و بودجه پروژه
• میزان دسترسی به سایز و تنوع مورد نظر شما در بازار

جمع‌ بندی

پروفیل‌های ساختمانی از ورق‌های فولادی و با سطح مقطع‌های گوناگون تولید می‌شوند که ممکن است سبک یا سنگین باشند. بر همین اساس، از آنها در بخش‌های مختلف پروژه‌های ساختمانی و صنعتی استفاده می‌شود تا علاوه بر کاهش هزینه‌ها، استحکام و مقاومت سازه را در حد مورد نظر حفظ کنند. پروفیل‌ها طبق استانداردهای مشخصی ساخته می‌شوند و انواع وارداتی آنها هم در بازار موجود است.

انتشار مطالب این سایت با ذکر منبع و درج لینک آزاد است.