تفاوت نبشی پرسی و فابریک چیست؟ معیارهای اصلی انتخاب و خرید نبشی

تفاوت نبشی پرسی و فابریک یکی از سوالاتی است که می تواند برای خیلی از فعالان ساختمانی و صنعتی ایجاد شود. خصوصا زمانی که پای مدیریت هزینه ها در میان باشد، فابریک یا پرسی بودن می تواند به عنوان یکی از معیار های اصلی تدر تعیین قیمت نبشی در بازار به حساب بیاید. شناخت این دو محصول و تفاوت های آنها به شما دید خوبی برای تصمیم گیری و انتخاب بین این دو محصول را خواهد داد. در جدول زیر می توانید نمایی از اختلافات و شباهت های تفاوت نبشی پرسی و فابریک را مشاهده کنید.

مفهوم نبشی فابریک یا پرسی چیست؟

«نبشی» یا «پروفیل L» نوعی پروفیل است که دارای زاویه قائمه با بال‌هایی با طول مساوی یا متفاوت است. نبشی‌ها شکلی شبیه حرف "L"دارد که در نقشه‌های مهندسی نیز با همین حرف نمایش داده می‌شوند.

نبشی‌ها در جنس‌های مختلفی تولید می‌شوند و از نظر شکل ظاهری بال‌ها، به دودسته کلی نبشی بال مساوی و نبشی بال نامساوی تقسیم می‌شوند. بااین‌وجود، مهم‌ترین دسته‌بندی نبشی‌ها بر اساس روش تولید آن‌ها است. نبشی‌ها را به دو نوع «پرسی» و «فابریک» تقسیم می‌‌شوند. قبل از اینکه تفاوت نبشی پرسی و فابریک را بدانیم، بهتر است با خود این نبشی‌ها و فرایند ساخت آن‌ها آشنا شویم.

نبشی پرسی چیست و چگونه تولید می‌شود؟

وقتی ورق‌ها فولادی در دمای محیط تحت عملیات مکانیکی قرار می‌گیرند، نبشی‌های پرسی تولید می‌شوند. بال‌های این نبشی‌ها معمولا با هم برابر است و حداکثر ضخامت هر بال تا ۶.۴ میلی‌متر است. نبشی پرسی به شکل خم‌کاری با پرس برک (Press Brake Bending) یا رول‌فرمینگ سرد (Cold Roll Forming) تولید می‌شود.

 مهم‌ترین ویژگی‌های نبشی پرسی عبارت‌اند از:

• وزن کمتر نسبت به نبشی فابریک
• قیمت ارزان‌تر
• سطح ظاهری صاف‌تر
• مناسب برای پروژه‌هایی سبک و کم‌وزن

البته باید توجه داشت که به دلیل فرایند خم‌کاری، در ناحیه خم نبشی مقداری تنش داخلی ایجاد می‌شود. به همین دلیل در پروژه‌هایی که بارهای بسیار سنگین یا شرایط حساس سازه‌ای وجود دارد، معمولا نبشی فابریک گزینه مناسب‌تری است.

نبشی فابریک چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

تولید نبشی‌های فابریک شامل عبوردادن فولاد داغ از میان مجموعه‌ای از غلتک‌های چرخنده در دماهای بسیار بالا (بیشتر از ۹۰۰ درجه سانتی‌گراد) است. در این دما فولاد به‌شدت شکل‌پذیر و نرم شده و بدون نیاز به نیروی مکانیکی زیاد، به‌آسانی شکل می‌گیرد.

مهم‌ترین ویژگی‌های نبشی فابریک:

• استحکام بالاتر در مقاطع سنگین
• یکنواختی بیشتر ساختار فولاد
• تحمل بهتر بارهای فشاری و کششی
• مناسب برای پروژه‌های صنعتی و سازه‌ای

به دلیل روش تولید، نبشی فابریک معمولا دارای ضخامت و وزن بیشتری نسبت به نبشی پرسی است و در پروژه‌هایی استفاده می‌شود که مقاومت سازه، اهمیت بیشتری نسبت به کاهش وزن یا قیمت دارد.  

۷ تفاوت نبشی پرسی و فابریک

قبل از اینکه برای خرید نبشی موردنیاز خود تصمیم بگیرید، باید با تفاوت نبشی پرسی و فابریک بیشتر آشنا شوید. در اینجا ۷ معیار مهمی که برای انتخاب نبشی موردنظرتان نیاز دارید را آورده‌ایم.

۱. تفاوت در ظاهر و ساختار نبشی‌ها

در نبشی فابریک از نظر هندسی، کنج خارجی بال‌ها کاملا تیز و گونیا است. داخل نبشی و در محل تلاقی دو بال، معمولا یک انحنای ملایم وجود دارد که به‌عنوان ماهیچه تقویتی عمل می‌کند (در استاندارد DIN 1022، نبشی این انحنای داخلی را ندارد). همچنین در فرایند تولید نبشی فابریک، یک لایه اکسید آهن روی سطح پروفیل ایجاد می‌شود که به آن ظاهری زبر و خشن می‌دهد.

در مقابل، همان‌طور که گفته شد، نبشی پرسی از طریق خم‌کاری در دمای محیط تولید می‌شود. به دلیل عدم وجود حرارت بالا، سطح نبشی پرسی بسته به ورق اولیه (سیاه یا روغنی)، بسیار صاف، براق و گاهی آغشته به روغن‌های روان‌ساز صنعتی است. زاویه خارجی این پروفیل برخلاف نبشی فابریک، تیز نیست. 

۲. شعاع خمش نبشی و میزان انعطاف‌پذیری در مقاطع

در فرایند تولید نبشی پرسی، اعمال نیروهای برشی و خمشی در دمای محیط سبب می‌شود که فولاد در جهت فرایند، کشیده یا فشرده شود. این کار، افزایش مقاومت تسلیم موضعی را در ناحیه خم‌شده را در پی دارد‌. درنتیجه فولادتردتر می‌شود و درصد افزایش طول نسبی آن کاهش پیدا می‌کند.

در نبشی‌های فابریک، نورد گرم در دمایی بسیار بالا انجام می‌شد که به شکل‌گیری صحیح فولاد کمک می‌کند و مانع از ایجاد تنش در آن می‌شود. در نتیجه نبشی فابریک حداکثر داکتیلیته و قابلیت افزایش طول را حفظ می‌کند. به همین دلیل در پروژه‌هایی مانند:

• دکل‌های فلزی
• سازه‌های صنعتی
• خرپاهای سنگین
• ماشین‌آلات صنعتی

اغلب از نبشی فابریک استفاده می‌شود. 

۳. کیفیت نبشی و میزان تحمل تنش بار

اگر بخواهیم از زاویه مهندسی متالورژی دقیق‌تر نگاه کنیم، رفتار این دو نبشی در برابر بارگذاری و جوشکاری تفاوت‌های اساسی دارد. تنش‌های پسماند (Residual Stresses)، سیستم‌های تنشی خود متعادل هستند که بدون اعمال بار خارجی در ساختار مقطع وجود دارند. این تنش‌ها نقش مخربی در کاهش صلبیت و پایداری کمانشی ایفا می‌کنند. در جدول زیر تفاوت نبشی پرسی و فابریک از نظر مکانیزم ایجاد این تنش‌ها آورده شده است:

همان‌طور که مشاهده کردید در نبشی‌های پرسی، تنش‌های پسماند خمشی شدیدی وجود دارد. این تنش‌ها می‌تواند موجب تسلیم زودرس بال‌ها پیش از رسیدن سازه، به بار نامی طراح می‌شوند؛ اما در نبشی فابریک، به دلیل سردسازی ملایم در محیط کارخانه، تنش به حداقل می‌رسد.

۴. بررسی استاندارد‌های نبشی

در هنگام خرید نبشی، علاوه بر ضخامت واقعی، طول شاخه، وزن هر شاخه، نوع آلیاژ مصرفی و کارخانه تولیدکننده؛ باید به استاندارد‌های آن را هم بررسی کرد، چرا که دو نبشی با ظاهر مشابه ممکن است از نظر کیفیت و عملکرد تفاوت زیادی داشته باشند.

استاندارد آلمانی نبشی (DIN 1022)

این استاندارد آلمانی ابعاد، وزن و تلورانس‌های نبشی‌های فابریک با پهنای بال ۲۰ تا ۵۰ میلی‌متر را مشخص می‌کند. نبشی‌هایی که فاقد شعاع انحنا در لبه‌های داخلی و خارجی هستند.

درصورتی‌که نبشی فابریک دارای لبه‌های گرد باشد، استاندارد DIN 1028 و استاندارد یکپارچه اروپایی EN 10056-1 مراجع اصلی طراحی خواهند بود.

استانداردهای دولتی روسیه برای نبشی (GOST)

در سیستم استاندارد GOST، مرزبندی دقیقی بین فرایندهای نورد گرم و سرد وجود دارد:

• استاندارد GOST 8509-93: این استاندارد مرجع ابعادی و مشخصات استاتیکی نبشی‌های فابریک است.
• استاندارد GOST 8510-86: این استاندارد مشخصات ابعادی نبشی‌های نورد گرم نامساوی را پوشش می‌دهد.
• استاندارد GOST 19771-93: این استاندارد به نبشی‌های پرسی اختصاص دارد که از ورق‌های فولادی کربنی معمولی، فولاد ساختمانی و آلیاژهای مستحکم تولید می‌شوند.
• استاندارد GOST 19772-93: الزامات فنی و ابعادی نبشی‌های بال‌نامساوی پرسی را مشخص می‌کند.

۵. وزن نبشی

نبشی فابریک معمولا به دلیل تولید از شمش فولادی و وجود ضخامت یکنواخت‌تر، وزن بیشتری دارد. در مقابل، نبشی پرسی به دلیل تولید از ورق فولادی، در بسیاری از سایزها وزن پایین‌تری دارد.

علاوه‌براین بر خلاف نبشی فابریک، نبشی پرسی فاقد هرگونه ماهیچه تقویتی داخلی یا انحنای لبه در مقطع خود است. همچنین بال‌های این نبشی موازی و با ضخامت یکنواخت ورق اولیه هستند. 

۶. کاربرد نبشی در سازه‌ها

باتوجه‌به نکات گفته شده درباره تفاوت نبشی پرسی و فابریک، طبیعی است که این دو پروفیل، مصارف مختلفی داشته باشند و نتوان در هر پروژه‌ای از آن‌ها استفاده کرد.

مهم‌ترین کاربرد‌های نبشی فابریک

نبشی‌های فابریک به دلیل ضخامت بالا، توزیع تنش پسماند مناسب و مهار بال‌ها به واسطه ماهیچه داخلی، مقاومت فوق‌العاده‌ای در برابر بارهای فشاری و برشی دارند. برای همین نبشی فابریک معمولا در پروژه‌هایی استفاده می‌شود که مقاومت و دوام اهمیت  بسیار بالایی دارد:

• اسکلت‌های فلزی سنگین
• پل‌ها
• سوله‌های صنعتی
• دکل‌های انتقال نیرو
• خرپاهای بزرگ
• تجهیزات صنعتی

مهم‌ترین کاربرد‌های نبشی پرسی

نبشی‌های پرسی به دلیل دیواره نازک و عدم وجود ماهیچه ریشه، در برابر کمانش موضعی بال‌ها و کمانش پیچشی آسیب‌پذیر هستند. این نبشی‌ها تحت بارهای فشاری سنگین، پیش از رسیدن به حد تسلیم متالورژیکی دچار آسیب می‌شوند.

ازاین‌رو نبشی پرسی بیشتر برای کاربردهای سبک‌تر و پروژه‌هایی که وزن پایین اهمیت دارد، استفاده می‌شود:

• وال‌پست ساختمان
• سازه‌های سبک فلزی
• قفسه‌بندی
• چارچوب‌های فلزی
• تجهیزات صنعتی سبک
• برخی قطعات دکوراتیو و ساختمانی

۷. قیمت نبشی؛ چرا نبشی پرسی ارزان‌تر است؟

باوجوداینکه ظاهرا ورق‌های نورد سرد به دلیل پیچیدگی‌های مهندسی قیمت بالاتری نسبت به شمش‌های نورد گرم دارند؛ اما نبشی پرسی ساختمانی نسبت به نمونه فابریک خود ارزان‌تر است. یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت نبشی پرسی ارزان، قیمت پایین‌تر آن نسبت به نبشی فابریک است.

عوامل موثر در این اختلاف قیمت عبارت‌اند از:

• هزینه کمتر تجهیزات تولید
• مصرف انرژی پایین‌تر در فرایند ساخت
• استفاده از ورق فولادی به‌جای شمش نورد گرم
• امکان تولید در کارگاه‌های کوچک‌تر

البته قیمت نبشی تنها به روش تولید وابسته نیست و عواملی مانند قیمت روز آهن، کارخانه تولیدکننده، ضخامت، سایز نبشی و همچنین میزان عرضه و تقاضا؛ روی قیمت نهایی تأثیر دارند.

 

نبشی پرسی بخریم یا نبشی فابریک؟

انتخاب بین نبشی پرسی و فابریک باید بر اساس نیاز پروژه انجام شود، نه صرفا قیمت پایین‌تر. برای انتخاب بهتر، می‌توانید از این راهنما استفاده کنید:

• اگر قیمت و وزن کمتر برای شما مهم است: نبشی پرسی می‌تواند انتخاب اقتصادی‌تری باشد.
• اگر سازه تحت بار زیادی قرار دارد: نبشی فابریک گزینه مناسب‌تری است.
• اگر برای وال‌پست یا سازه‌های سبک ساختمانی خرید می‌کنید: در بسیاری از پروژه‌ها نبشی پرسی پاسخگو نیاز است.
• اگر برای دکل، خرپا یا سازه صنعتی خرید می‌کنید: بهتر است از نبشی فابریک استفاده شود.
• اگر دقت ابعادی و ظاهر سطح مهم است: نبشی پرسی به دلیل تولید از ورق، معمولا سطح صاف‌تری دارد.

۴ اشتباه رایج در هنگام خرید نبشی

• انتخاب نبشی فقط بر اساس قیمت: ارزان‌تر بودن همیشه به معنی مناسب‌تر بودن نیست. نبشی باید متناسب با میزان بار، شرایط محیطی و کاربرد انتخاب شود.
• توجه‌نکردن به وزن واقعی: وزن نبشی یکی از مهم‌ترین معیارهای کنترل کیفیت است. محصولی که وزن آن با استاندارد فاصله زیادی دارد، ممکن است عملکرد موردانتظار را نداشته باشد.
• خرید بدون توجه به کارخانه تولیدکننده: کیفیت فولاد، دقت تولید و کنترل کیفیت کارخانه روی عملکرد نهایی نبشی تأثیر مستقیم دارد.
• انتخاب محصول نامناسب برای کاربرد: استفاده از نبشی پرسی سبک در پروژه‌ای که به نبشی فابریک نیاز دارد، می‌تواند مشکلات سازه‌ای ایجاد کند.

نتیجه گیری

به طور کلی می توان گفت که نبشی فابریک و پرسی تنها از نظر روش تولید و قیمت نهایی تفاوت ندارند و کاربردهای آنها نیز با هم متفاوت است. در این خصوص می توان گفت اگر نیاز به کیفیت تضمین شده و استاندارد های مهندسی دارید، نبشی فابریک می تواند همه این موارد را در اختیار شما قرار دهد؛ اما در صورتی که کاربرد مورد نظر شما ساخت سازه های سبک و موقتی است، نبشی پرسی گزینه ای اقتصادی تر خواهد بود. همینطور برای راهنمایی و مشاوره تخصصی رایگان در خصوص انتخاب محصول، می توانید از طریق شماره 02154103 با مشاورین آهن پرایس در تماس باشید.