وقتی صحبت از تغییر قیمت ها در بازار آهن در میان باشد، متغیر های اقتصادی مانند نرخ ارز از اصلی ترین المان های پیش بینی قیمت به شمار می روند، هر چند بعد از مدت ها برای اولین بار شرایط به گونه ای رقم خورده است، که رفتار بازار دچار تغییر شده است!
اصلی ترین دلیل این موضوع را می توان انتظار فعالان بازار برای تعیین تکلیف شرایط در تنگه هرمز مشخص کرد. در شرایط فعلی روایت های ضد و نقیضی از وضعیت تردد کشتی ها در این شاهراه حیاتی نقل می شود که صحت سنجی آنها نیز تقریبا امکان پذیر نیست.
این شرایط باعث ایجاد فضای ترش و نااطمینانی در بازار آهن شده و خیلی از فعالان این حوزه ترجیح می دهند در چنین اوضاعی، نقدینگی خود را حفظ کرده و خرید ها را به تعویق بیندازند، از طرفی تولیدکنندگان و فروشندگان نیز وارد رقابت نشده و قیمت ها را پایین نمی آورند. در چنین فضایی ثبات قیمت آهن آلات حتی در کاهش قیمت دلار نیز حفظ شده و همه چیز به شرایط سیاسی بستگی دارد. در ادامه در خصوص اینکه وضعیت فعلی تنگه هرمز از چه قرار است بیشتر صحبت خواهیم کرد.
تاثیر روایت های مختلف از بسته ماندن تنگه بر قیمت آهن آلات
شرایط سیاسی و تنش های منطقه ای در حال حاضر در قفلی چند لایه قرار گرفته است؛ به گونه ای که حتی درباره وضعیت خود تنگه هرمز نیز روایت واحدی وجود ندارد. از یک سو، مقام های نظامی ایران بر بسته بودن تنگه و کنترل ترددها تاکید دارند و از سوی دیگر، سنتکام و ترامپ از برقراری محاصره دریایی و جلوگیری از ورود کشتی ها به ایران سخن می گویند! هم زمان، مذاکره با عمان نیز ادامه دارد، به طوری که اسماعیل بقایی از پیشرفت تفاهم با عمان گفته، اما تاکید کرده این تفاهم به تنهایی به معنای بازگشایی تنگه نیست و باز شدن آن به معادله ای جداگانه و تصمیمات سیاسی وابسته است.
از یک طرف نشانه هایی از مذاکره و امکان رسیدن به توافق وجود دارد و از طرف دیگر، شروط شش گانه اعلام شده از سوی شورای عالی امنیت ملی، از جمله رفع محاصره دریایی، پایان جنگ و تهدیدها، لغو تحریم ها، پرداخت غرامت و آزادسازی دارایی های ایران، نشان می دهد که مسیر بازگشایی کامل تنگه همچنان پیچیده و زمان بر است. این تضاد روایت ها، ریسک و نااطمینانی را به متغیر اصلی بازار تبدیل کرده است!
اثر مستقیم این وضعیت در بازار آهن، کاهش تقاضا و عمیق تر شدن فضای انتظار است. در واقع خریداران دیدی از شرایط پیش روی بازار نداشته و همه چیز را به زمان سپرده اند؛ بنابراین تنها چاره ای که دارند این است که خرید های غیر ضروری را به تعویق انداخته و معاملات در بازار به شدت کم خواهد شد. در چنین شرایطی حتی اگر هزینه های تولید و قیمت تمام شده فولاد افزایشی باشد، ضعف تقاضا اجازه نمی دهد این افزایش هزینه به سرعت و به طور کامل به بازار منتقل شود. در ادامه سناریو هایی که پیش روی این بازار خواهند بود را با هم بررسی خواهیم کرد.
سناریوهای پیش روی بازار آهن
همانطور که قبلا هم اشاره کردیم، اصلی ترین دلیل وضعیت فعلی بازار شرایط سیاسی است و طبیعتا سناریو های پیش روی بازار وابستگی بالایی به این شرایط دارند؛ اما نکته حائز اهمیت این است که در هر سناریویی احتمال افزایش قیمت وجود دارد! اما محرک این افزایش قیمت متفاوت خواهد بود. به طور کلی می توان این سه سناریو را برای ادامه معرفی کرد:
سناریوی اول؛ بهبود شرایط و بازگشت تدریجی آرامش به بازار آهن
اگر مذاکرات به نتیجه برسد و شرایط تنگه هرمز به سمت عادی شدن حرکت کند، بازار آهن ممکن است در کوتاه مدت برخلاف انتظار شاهد افزایش قیمت باشد! دلیل اصلی این است که بازگشت تردد کشتی ها و زنجیره تامین به شرایط عادی، یک شبه اتفاق نمی افتد و هزینه حمل و نقل، تامین مواد اولیه و تولید برای مدتی همچنان بالا باقی می ماند.
از طرف دیگر، با کاهش ریسک سیاسی و بازگشت نسبی اطمینان به بازار، تقاضایی که در هفته های اخیر به دلیل ترس و انتظار به تعویق افتاده، می تواند فعال شود. ترکیب هزینه تولید بالا و افزایش تقاضا می تواند در کوتاه مدت محرک رشد قیمت ها باشد. این رویه می تواند روی برخی از مقاطع پرکاربرد مانند قیمت میلگرد در بازار تاثیرات بیشتری بگذارد.
سناریوی دوم؛ تداوم شرایط فعلی و ادامه ابهام
اگر وضعیت فعلی بدون تغییر جدی ادامه پیدا کند، بازار آهن وارد یک دوره طولانی تر از ابهام و انتظار خواهد شد. در این حالت فعالان بازار نه ریسک خرید سنگین را می پذیرند و نه حاضرند به راحتی موجودی خود را با قیمت پایین عرضه کنند؛ در نتیجه معاملات کم رمق باقی می ماند و رکود در بازار تداوم پیدا می کند. با این حال، افزایش هزینه های تولید، محدودیت انرژی و فشارهای ناشی از شرایط اقتصادی می تواند مانع کاهش جدی قیمت ها شود. بنابراین بازار در این سناریو بیشتر به سمت رکود تورمی حرکت خواهد کرد؛ یعنی حجم معاملات پایین می ماند، اما قیمت ها نیز به دلیل رشد هزینه ها به تدریج تمایل به افزایش خواهند داشت.
سناریوی سوم؛ تشدید دوباره تنش ها
در صورت از سرگیری تنش ها و افزایش ریسک در منطقه، احتمالا نخستین واکنش بازار آهن، کاهش تقاضا و افزایش احتیاط فعالان بازار خواهد بود. در چنین شرایطی خریداران برای حفظ نقدینگی از معاملات غیر ضروری فاصله می گیرند و رکود موجود عمیق تر می شود. با این حال، این کاهش تقاضا لزوما به معنای کاهش قیمت آهن نیست؛ زیرا تشدید تنش می تواند دلار و قیمت نفت را افزایش داده و هم زمان هزینه انرژی، حمل و نقل، مواد اولیه و تولید فولاد را بالا ببرد.
بنابراین در این سناریو نیز ممکن است بازار با ترکیب رکود تقاضا و افزایش قیمت تمام شده مواجه شود؛ وضعیتی که به معنای افزایش قیمت ها بدون رونق واقعی معاملات خواهد بود. در دوره قبلی که این تنش ها بالا گرفت شاهد افزایش های بالایی برای خیلی از مقاطع فولادی بودیم، به طوری که قیمت ورق نزدیک به دو برابر افزایش را تجربه کرد و قیمت پروفیل نیز از آن هم بالاتر رفت.
توصیه به فعالان بازار آهن
در شرایط فعلی، مهمترین توصیه به فعالان بازار پرهیز از تصمیم گیری هیجانی و خریدهای سنگین بر اساس اخبار لحظه ای است. تا زمانی که وضعیت تنگه هرمز و مسیر مذاکرات روشن نشده، بهتر است خریدها متناسب با نیاز واقعی انجام شود و از افزایش بیش از حد موجودی یا خواباندن سرمایه در کالا پرهیز شود. ابهام فعلی می تواند با یک خبر سیاسی در مدت کوتاهی تغییر کند و جهت بازار را عوض کند؛ بنابراین حفظ نقدینگی و انعطاف پذیری در تصمیم گیری اهمیت بیشتری از پیش بینی دقیق قیمت دارد.
از سوی دیگر، فعالان بازار نباید صرفا به دلیل رکود تقاضا انتظار کاهش شدید قیمت ها را داشته باشند. رشد هزینه های تولید، انرژی، حمل و لجستیک و احتمال افزایش دلار و نفت می تواند در برابر فشار رکودی مقاومت ایجاد کند. بنابراین بهتر است تصمیم گیری ها بر اساس ترکیبی از وضعیت تقاضا، قیمت های بورس کالا، روند دلار و تحولات تنگه هرمز انجام شود و بازار به صورت روزانه رصد شود؛ چرا که در شرایط فعلی، مهمترین ریسک برای فعالان بازار نه صرفا افزایش یا کاهش قیمت، بلکه تصمیم اشتباه در زمان نامناسب است.