انتخاب میان ناودانی گالوانیزه و ناودانی ورق سیاه به تناسب مشخصات فنی مقطع با شرایط محیط نصب و هزینه های تامین و نگهداری بستگی دارد. هر یک از این محصولات ویژگی هایی خاص ارائه کرده و نقاط قوت و ضعف مهمی دارند، که در زمان خرید ناودانی مساله ای بسیار حیاتی خواهند بود! برای سنجیدن اینکه کدام گزینه با نیاز پروژه سازگارتر است، روش تولید، ویژگی های هر نوع، کاربردها و هزینه تمام شده آنها را بررسی می کنیم.

فرق ناودانی گالوانیزه و معمولی چیست؟

در این مقایسه، منظور از ناودانی گالوانیزه مقطعی فولادی با پوشش روی و منظور از ناودانی معمولی، مقطعی بدون این پوشش است. تفاوت اصلی این دو در میزان محافظت سطح فولاد در برابر رطوبت و خوردگی دیده می شود. پوشش روی با ایجاد یک لایه محافظ، تماس مستقیم فولاد با عوامل خورنده را محدود می کند و از زنگ زدگی زودهنگام آن جلوگیری می کند.

ناودانی ورق سیاه یکی از انواع ناودانی بدون پوشش است که از ورق فولادی نورد گرم تولید می شود. با این حال، همه ناودانی های معمولی از ورق سیاه ساخته نمی شوند؛ بخشی از این محصولات به روش فابریک و از طریق نورد شمش فولادی شکل می گیرند. بنابراین عنوان ناودانی معمولی به محصول بدون پوشش اشاره دارد و لزوما روش ساخت مشخصی را توصیف نمی کند.

ناودانی گالوانیزه چیست؟

در ناودانی گالوانیزه، سطح فولاد با لایه ای از روی پوشانده می شود. این لایه مانع تماس مستقیم رطوبت و بسیاری از عوامل خورنده با فولاد است. خاصیت فداشوندگی روی نیز در صورت ایجاد خراش های محدود اهمیت پیدا می کند؛ زیرا روی پیش از فولاد زیرین دچار خوردگی می شود و تا حدی از فلز پایه محافظت می کند.

گالوانیزاسیون ناودانی از نظر زمان اجرای پوشش به دو شیوه انجام می شود. در روش نخست، ورق یا کلاف فولادی پیش از شکل دهی گالوانیزه می شود و سپس با برش، پرس یا رول فرمینگ به مقطع ناودانی درمی آید. در این حالت، لبه هایی که هنگام برش ایجاد می شوند ممکن است پوشش پیوسته نداشته باشند؛ هرچند روی مجاور تا حدی از فولاد نمایان محافظت می کند.

در روش دوم، ابتدا ناودانی از ورق فولادی ساخته می شود و پس از تکمیل برش و جوشکاری، قطعه برای گالوانیزاسیون به واحد پوشش دهی فرستاده می شود. در این شیوه، سطوح و لبه های قطعه پس از پایان عملیات ساخت پوشش داده می شوند. هرگونه برش یا جوشکاری پس از گالوانیزاسیون نیز به پوشش ناحیه مورد نظر آسیب می زند و ترمیم موضعی آن را ضروری می کند.

از نظر شیوه اجرای پوشش، دو روش گرم و سرد در بازار مطرح است:

  • گالوانیزه گرم: در این روش، قطعه فولادی پس از چربی زدایی و پاکسازی سطح، در حمام روی مذاب غوطه ور می شود. در اثر تماس فولاد و روی، لایه های آلیاژی آهن و روی روی سطح تشکیل می شوند. این پوشش معمولا ضخامت بیشتری دارد و برای قطعاتی که در فضای باز یا محیط های مستعد خوردگی نصب می شوند، مناسب است.
  • گالوانیزه سرد یا الکترولیتی: در این روش، با استفاده از جریان الکتریکی، لایه ای از روی، با کمک آبکاری بر سطح ناودانی می نشیند. پوشش حاصل معمولا نازک تر از نوع گرم است و سطح صاف تری ایجاد می کند. در بازار، اصطلاح گالوانیزه سرد گاهی برای رنگ های غنی از روی نیز به کار می رود؛ این رنگ ها با آبکاری الکترولیتی تفاوت دارند و روش محافظت جداگانه ای محسوب می شوند.

ضخامت لایه روی و روش اجرای آن، میزان محافظت و دوام پوشش را تعیین می کنند. به همین دلیل، هنگام خرید ناودانی گالوانیزه، نوع فرآیند و مشخصات پوشش در کنار مشخصات مقطع اهمیت دارد.

فرق ناودانی گالوانیزه و معمولی

ناودانی ورق سیاه یا ناودانی معمولی چیست؟

ناودانی ورق سیاه از ورق فولادی تولیدشده به روش نورد گرم ساخته می شود. در روش پرسی، ورق پس از برش به اندازه مورد نیاز، با قالب و دستگاه پرس خم می شود تا جان و دو بال ناودانی شکل بگیرند. در روش رول فرمینگ نیز نوار فولادی به تدریج از میان مجموعه ای از غلتک ها عبور می کند تا به مقطع U شکل تبدیل شود. در هر دو روش، محصول نهایی پوشش روی ندارد و سطح آن ظاهر معمول ورق سیاه را حفظ می کند.

نکته مهمی که باید در نظر داشته باشید، این است که ناودانی ورق سیاه با ناودانی فابریک، که با روش نورد گرم تولید می شود تفاوت دارد. در نوع فابریک، مقطع مستقیما از شمش فولادی و در خط نورد شکل می گیرد و حاصل خم کاری ورق نیست. کیفیت شمش، تجهیزات خط نورد و کنترل ابعادی کارخانه بر یکنواختی جان و بال ها و انطباق محصول با استاندارد اعلام شده اثر می گذارند. محصول نهایی نیز با توجه به استاندارد تولید می تواند متفاوت باشد. در صورتی که بال ها بر جان ناودانی عمود باشند، محصول ناودانی ایرانی نام میگیرد و رد صورتی که بال ها با جان زاویه داشته و مقطع آن مخروطی باشد محصول نهایی ناودانی اروپایی نام خواهد گرفت.

این محصولات در خیلی از کارخانه های نورد در ایران تولید شده و با کیفیت های مخلتفی به بازار عرضه می شوند، در صورتی که سری به مقاله بهترین کارخانه تولید ناودانی در ایران بزنید، با این تولید کننده ها بیشتر آشنا خواهید شد.

ناودانی ورق سیاه یا ناودانی معمولی چیست؟

تفاوت ناودانی معمولی و گالوانیزه در کاربرد

ناودانی در ساخت قاب ها و چارچوب های فلزی، شاسی و پایه ماشین آلات، ساپورت تاسیسات و بخش هایی از سازه های ساختمانی و صنعتی به کار می رود. کاربرد ناودانی در این موارد به شرایط محیط نصب و نحوه حفاظت از سطح فولاد نیز بستگی دارد. از این نظر، ناودانی گالوانیزه و ناودانی ورق سیاه در محل های استفاده و مزایای اجرایی تفاوت هایی دارند که در ادامه بررسی می کنیم.

در محیط های مرطوب و خورنده، ناودانی گالوانیزه برای بخش هایی از سازه و تجهیزات مناسب است که در معرض رطوبت، بارندگی یا عوامل خورنده قرار دارند. نمونه های رایج استفاده از آن عبارت اند از:

  • سازه های فضای باز: ساپورت لوله های تاسیساتی روی بام، پایه تابلوهای راهنمای محوطه، براکت چراغ های فضای باز و پایه فنس ها.
  • گلخانه و تجهیزات کشاورزی: قاب های فلزی گلخانه، ریل های نگهدارنده و پایه تجهیزات آبیاری که در معرض رطوبت ناشی از آبیاری و شرایط محیطی گلخانه قرار دارند.
  • تاسیسات صنعتی مرطوب: ساپورت لوله های انتقال آب، نگهدارنده سینی کابل در سالن های شستشو و پایه تجهیزات تصفیه خانه.
  • محیط های ساحلی: پایه ها و قاب های فلزی تجهیزات محوطه بندرها که در معرض هوای نمکی و پاشش آب شور قرار دارند.

ناودانی گالوانیزه در این موقعیت ها چند مزیت اجرایی و اقتصادی دارد:

  1. محافظت در برابر خوردگی: پوشش روی از تماس مستقیم عوامل خورنده با فولاد جلوگیری می کند و در صورت ایجاد خراش محدود نیز تا حدی از فلز پایه محافظت می کند.
  2. کاهش هزینه های نگهداری: دوام پوشش گالوانیزه نیاز به رنگ آمیزی و ترمیم دوره ای سطح را کاهش می دهد و هزینه نگهداری قطعه را در طول بهره برداری پایین می آورد.
  3. آمادگی برای نصب: ناودانی گالوانیزه با پوشش محافظ آماده به پروژه می رسد و در بسیاری از کاربردها نیازی به اجرای ضد زنگ و رنگ اولیه در محل نصب ندارد. در نتیجه، بخشی از عملیات آماده سازی سطح پیش از نصب حذف می شود.

در مقابل، ناودانی ورق سیاه بیشتر در سازه های داخلی، محیط های خشک و قطعاتی استفاده می شود که برای آنها پس از ساخت پوشش محافظ در نظر گرفته شده است. نمونه های رایج استفاده از این محصول عبارت اند از:

  • چارچوب ها و سازه های داخلی: قاب درگاه های فلزی، چهارچوب پارتیشن های صنعتی و اجزای نگهدارنده در فضاهای سرپوشیده.
  • شاسی و پایه ماشین آلات: شاسی نقاله های داخل سالن، پایه موتورهای صنعتی، پایه کمپرسور و قاب دستگاه های تولیدی.
  • سازه های فلزی داخل سوله: پایه های نگهدارنده تجهیزات، قاب های نصب تابلوهای برق و ساپورت های داخلی در سوله های خشک.
  • قطعات جوشی و سفارشی: قاب ها و مجموعه های فلزی که برای ساخت آنها برش، سوراخکاری و جوشکاری متعددی انجام می شود و پوشش نهایی پس از تکمیل عملیات ساخت روی قطعه قرار می گیرد.

مزیت های ناودانی ورق سیاه در این کاربردها بیشتر به هزینه اولیه و سهولت ساخت مربوط می شود:

  1. هزینه اولیه کمتر: در مقایسه دو مقطع با مشخصات مشابه، نمونه بدون پوشش گالوانیزه هزینه اجرای فرآیند گالوانیزاسیون را ندارد.
  2. سهولت برش و جوشکاری: عملیات ساخت روی فولاد بدون پوشش روی انجام می شود و برای برش و جوشکاری، نیازی به برداشتن لایه روی یا ترمیم آن در محل اتصال نیست.
  3. آزادی انتخاب پوشش نهایی: می توان پس از تکمیل ساخت، نوع آستر، رنگ و پوشش ضد خوردگی را متناسب با شرایط محیط نصب و نیازهای بهره برداری انتخاب کرد.

تفاوت کاربرد ناودانی گالوانیزه و معمولی

تفاوت قیمت ناودانی گالوانیزه و معمولی چقدر است؟

در مقایسه دو ناودانی با جنس فولاد، ابعاد، ضخامت و روش ساخت یکسان، نمونه گالوانیزه به دلیل هزینه آماده سازی سطح و اجرای پوشش روی، قیمت بالاتری دارد. ناودانی معمولی این هزینه اضافی را ندارد و از نظر هزینه اولیه تولید، گزینه کم هزینه تری است. در محصولاتی که از ورق گالوانیزه آماده فرم می گیرند، قیمت ورق گالوانیزه نیز بر بهای مواد اولیه اثر می گذارد؛ در روش گالوانیزاسیون پس از ساخت نیز هزینه پوشش دهی به بهای محصول اضافه می شود.

برای مقایسه قیمت دو محصول، باید ابعاد ناودانی، ضخامت و طول شاخه در هر دو نمونه یکسان باشد. در چنین مقایسه ای، پوشش روی به وزن نمونه گالوانیزه اضافه می کند؛ بنابراین نمی توان ناودانی معمولی را به طور کلی سنگین تر دانست. در فروش کیلویی، مبلغ خرید هر شاخه بر اساس وزن ناودانی و نرخ هر کیلوگرم محاسبه می شود؛ در فروش شاخه ای نیز قیمت شاخه هایی با مشخصات یکسان باید با هم مقایسه شود.

در انتخاب اقتصادی میان این دو محصول، هزینه خرید و هزینه حفاظت از سطح فولاد در دوره بهره برداری را باید با هم سنجید. ناودانی ورق سیاه در پروژه هایی که امکان اجرای پوشش محافظ پس از ساخت وجود دارد، می تواند هزینه اولیه کمتری داشته باشد. در مقابل، ناودانی گالوانیزه با وجود هزینه بیشتر فرآیند تولید، در محیط های مرطوب و خورنده می تواند هزینه های رنگ آمیزی و نگهداری بعدی را کاهش دهد. انتخاب مناسب به شرایط نصب، مشخصات مقطع و هزینه ای بستگی دارد که پروژه برای تامین و نگهداری آن در نظر گرفته است.