افزایش هزینه ها نفس سازندگان خرد را گرفت!

بازار ساخت و ساز با وجود افزایش قیمت ها و رکود گسترده در معاملات مسکن، روزهای سختی را پشت سر می گذارد. شرایطی که کار را برای خیلی از سازندگان کوچک سخت کرده و عملا آنها را از بازی کنار گذاشته است.

در بازار امروز، میلگرد از 120 هزار تومان عبور کرده است، قیمت قوطی و پروفیل به 185 هزار تومان رسیده و سایر نهاده های ساختمانی مانند سیمان و بتن از ابتدای سال افزایشی دو برابری را تجربه کرده اند. این موارد در کنار سکونی که معاملات مسکن داشته و عدم خرید و فروش باعث شده تا شروع یک پروژه ساخت نه تنها جذابیت خود را برای سازنده از دست بدهد، بلکه به موضوعی تقریبا غیر ممکن تبدیل شود. در ادامه به بررسی اینکه این شرایط چه تاثیری روی حاشیه سود و قدرت ساخت سازندگان کوچک خواهد داشت، بیشتر صحبت خواهیم کرد.

آیا سازندگان کوچک از بازار ساخت و ساز حذف می شوند؟

با سخت شدن شرایط بازار و نوسانات قیمت، خیلی از سازندگان دچار آسیب های متعددی می شوند و شروع پروژه به طور کلی سخت تر خواهد شد، اما این موضوع می تواند برای سازندگان خرد، مشکلی به مراتب بزرگتر باشد. سازندگان بزرگ که انبار های پر از مصالح خود را تکمیل کرده و در انتظار شرایط مناسب برای شروع پروژه هستند، آسیب بسیار کمتری از این تغییرات می بینند. اما شرایط برای سازندگانی که خرید مصالح را به تناسب پروژه و با قیمت رو انجام می دهند، تفاوت دارد!

بر اساس آمار مرکز آمار ایران، شاخص قیمت نهاده های ساختمان های مسکونی تهران در بهار ۱۴۰۵ نسبت به فصل مشابه سال قبل ۱۰۶٫۸ درصد افزایش داشت و تورم فصلی این نهاده ها نیز به ۲۰٫۷ درصد رسید. در میان گروه های مختلف، آهن آلات، میلگرد، پروفیل، در و پنجره و نرده با تورم سالانه ۸۶٫۲ درصدی و افزایش فصلی ۱۶٫۴ درصدی مواجه شدند؛ آماری که از افزایش قابل توجه هزینه تامین مصالح فلزی حکایت دارد. هر چند همه میدانیم که شرایط بازار از آمار های رسمی بسیار وخیم تر است. در جدول زیر می توانید تغییرات قیمت آهن آلات را در چهار ماه گذشته مشاهده کنید:

این تغییرات برای سایر نهاده های ساختمانی نیز قابل مشاهده است. به طور مثال معاملات سیمان در بورس کالا می تواند افزایش 13 درصدی در یک ماه گذشته را نشان دهد. در صورتی که سری به آمار منتشر شده برای معاملات این محصول بزنیم، خواهیم دید که قیمت میانگین موزون در فاصله ۵ مهر تا ۳ آبان ۱۴۰۵، از حدود ۳۶ هزار و ۵۰۸ ریال به ۴۱ هزار و ۲۰۹ ریال به ازای هر کیلوگرم رسیده است:

این افزایش در حالی رخ داده که میانگین موزون قیمت پایه نیز حدود ۸.۸ درصد بالا رفته و در برخی مقاطع، رقابت خریداران قیمت نهایی را به طور محسوسی بالاتر از نرخ پایه برده است. همچنین بررسی تفکیکی محصولات نشان می دهد قیمت سیمان کیسه ای حدود ۱۴.۶ درصد و سیمان فله حدود ۱۲.۵ درصد افزایش داشته است. این شرایط افزایشی، تبعاتی بسیار شدیدتر برای سازندگان خرد و کوچک داشته و آسیب های بیشتری را به آنها وارد می کند؛ در ادامه به بررسی این موارد خواهیم پرداخت.

چرا سازندگان خرد بیشتر آسیب می بینند؟

سازندگان کوچک در مقایسه با شرکت های بزرگ ساختمانی، به دلیل محدودیت منابع مالی و وابستگی بیشتر به سرمایه شخصی یا تسهیلات بانکی، در برابر افزایش هزینه های ساخت آسیب پذیرتر هستند. این گروه معمولا پروژه های خود را با بودجه ای مشخص آغاز می کنند و امکان تامین نقدینگی گسترده برای جبران افزایش ناگهانی قیمت مصالح را ندارند. افزایش هزینه خرید میلگرد، تیرآهن، سیمان و سایر نهاده های ساختمانی می تواند برآورد اولیه آنها را برهم بزند و برای ادامه پروژه به سرمایه ای بیشتر از پیش بینی اولیه نیاز داشته باشند. در چنین شرایطی، اگر منابع مالی جدید تامین نشود، سازنده ناچار است سرعت اجرای پروژه را کاهش دهد، خرید مصالح را به تعویق بیندازد یا حتی کار را موقتا متوقف کند.

از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید متقاضیان مسکن و دشوارتر شدن فروش واحدهای ساخته شده، فشار مضاعفی بر سازندگان خرد وارد می کند. این سازندگان برای تامین هزینه های جاری و تکمیل پروژه های خود، بیش از شرکت های بزرگ به گردش سریع سرمایه و فروش به موقع واحدها وابسته اند. هنگامی که معاملات مسکن رونق کافی ندارد، بازگشت سرمایه طولانی تر می شود و منابع مالی سازنده برای مدت بیشتری در پروژه باقی می ماند؛ در حالی که هزینه دستمزد، مصالح و سایر مخارج ساخت همچنان افزایش می یابد. از طرفی، انتقال تمام افزایش هزینه ها به قیمت نهایی مسکن نیز به دلیل محدودیت توان خرید مشتریان و رکودی که اکنون این بازار را فرا گرفته است، امکان پذیر نیست.

در چنین وضعیتی، بخشی از سازندگان خرد ممکن است فعالیت خود را محدود کنند، آغاز پروژه های تازه را به تعویق بیندازند یا از بازار ساخت و ساز خارج شوند؛ روندی که در صورت تداوم می تواند سهم سازندگان دارای سرمایه بیشتر را در بازار افزایش دهد.