بازار مسکن ایران، که به عنوان یکی از قدرتمند ترین بازار های سنتی ایران شناخته می شود، در یک سال گذشته درگیر رکودی بی سابقه بوده است؛ شرایطی که با افزایش های سنگین هزینه ساخت تشدید شده و منجر به کنار رفتن خیلی از بازیگران کوچک و متوسط این حوزه شد!
هر چند در هفته ای که گذشت قیمت آهن آلات با اصلاحات جزئی همراه شد؛ در این هفته قیمت میلگرد با کاهشی 8 هزار تومانی برای کارخانه های مختلف همراه بود، تیرآهن بین 600 هزار تومان تا 1 میلیون و 500 هزار تومان، در سایز های مختلف کاهش داشت و قیمت ورق سیاه نیز کاهشی 12 هزار تومانی را تجربه کرد. اما این شرایط باز هم برای رونق ساخت و ساز کافی نیست و نهاده های دیگری مانند سیمان همچنان ثابت بوده اند. در ادامه به بررسی این شرایط تورمی و فشاری که قیمت نهاده ها روی بازار مسکن دارند خواهیم پرداخت.
فشار هزینه ای روی ساخت و ساز چقدر است!؟
در صورتی که بخواهیم نگاهی به آمار و ارقام رسمی ارائه شده توسط مراجع آماری داشته باشیم، داده های مرکز آمار ایران می تواند فشار سنگینی که در بهار 1405 روی بازار مسکن وجود داشت را به وضوح نشان دهد. در این بازه زمانی شاخص قیمت نهاده های ساختمان های مسکونی شهر تهران در این فصل به ۳۳۶٫۴ واحد رسید که نسبت به فصل قبل ۲۰٫۷ درصد و در مقایسه با فصل مشابه سال گذشته ۱۰۶٫۸ درصد افزایش داشته است. همینطور تورم سالانه این شاخص به ۸۰ درصد رسیده است! هر چند این آمار ها هیچ وقت نتوانسته اند وخامت اوضاع را به اندازه ای که واقعا هست بیان کنند و معمولا افزایش قیمت ها در بازار بسیار بیشتر از این است!
در صورتی که بخواهیم آمار ها، پیش بینی ها و تخمین های ارائه شده برای هزینه ساخت، که توسط مراجع مختلف ارائه شده اند، جمع بندی کنیم، به این جدول می رسیم:
|
شاخص |
ارائه کننده آمار |
مقدار |
دوره |
|
تورم نقطه ای نهاده های ساختمانی |
مرکز آمار ایران |
۱۰۶٫۸٪ |
بهار ۱۴۰۵ |
|
تورم سالانه نهاده ها |
مرکز آمار ایران |
۸۰% |
بهار ۱۴۰۵ |
|
هزینه ساخت هر متر ساختمان ۵ طبقه |
گروه عمران نظام مهندسی تهران |
۵۸ میلیون تومان |
مهر ۱۴۰۵ |
|
هزینه ساخت یک متر ساختمان در کلان شهرها |
کمیسیون عمران اتاق تهران |
50 تا 80 میلیون تومان |
16 آبان 1405 |
|
هزینه ساخت یک متر ساختمن اقتصادی |
انجمن انبوه سازان استان تهران |
42 تا 58 میلون تومان |
18 مهر 1405 |
همانطور که مشاهده می شود، برآوردهای منتشرشده از سوی گروه عمران سازمان نظام مهندسی ساختمان تهران کد در مهر ۱۴۰۵ ارائه شده است، تصویر روشنی از سطح هزینه اجرای پروژه ها ارائه می دهد. بر اساس برآورد ارائه شده توسط این سازمان، هزینه ساخت هر متر مربع ساختمان دو طبقه حدود ۴۷ میلیون تومان، ساختمان پنج طبقه حدود ۵۸ میلیون تومان و ساختمان های شش و هفت طبقه حدود ۶۲ میلیون تومان است. سایر مراجع نیز این افزایش را تایید کرده اند.

بر اساس اظهارات امیر رضا اعطاسی، کارشناس ارشد مدیریت ساخت و عضو کمیسیون عمران اتاق تهران، که در مصاحبه با روزنامه اعتماد ارائه شده است، شرایط بازار مسکن در آبان 1405 به گونه ای بوده است که ساخت یک متر مسکن 80 میلیون تومان هزینه دارد؛ مبلغی که برای واحد های لوکس در کلان شهر ها می تواند تا 100 میلیون تومان نیز بالا برود. در صورتی که این موضوع را در کنار قیمت نهاده های ساختمانی در نظر بگیریم، شرایط روشن تر خواهد شد:
|
نهاده های ساختمانی |
منبع اعلام قیمت |
قیمت در 25 آبان 1405 |
|
قیمت میلگرد 14 ظفر بناب |
شاخص قیمت آهن پرایس |
124 هزار تومان |
|
قیمت تیرآهن 12 ذوبی |
شاخص قیمت آهن پرایس |
25 میلیون و 400 هزار تومان |
|
قیمت پروفیل 2 میل |
شاخص قیمت آهن پرایس |
182 هزار تومان |
|
قیمت سیمان پاکتی تهران |
نرخ فروش در بازار تهران |
۲۶۰ هزار تومان |
|
قیمت سیمان پاکتی صوفیان |
نرخ فروش در بازار تهران |
۲۹۳ هزار تومان |
|
گچ 25 کیلویی سوپر طلایی ساوه |
نرخ فروش درب کارخانه |
98 هزار و 500 تومان |
|
یک عدد بلوک سفالی تیغه ۱۵ سانتی |
نرخ اعلامی کوره |
13 هزار و 100 تومان |
برخلاف بازار آهن که در هفته سوم آبان با اصلاحاتی گسترده همراه بود و به دنبال نزولی شدن دلار، اصلاحات خوبی را پشت سر گذاشت، بازار سیمان، گچ و سایر نهاده های ساختمانی بیشتر در وضعیت تثبیت قیمت قرار داشته است. ثباتی که نمی توان آن را به معنای کاهش فشار هزینه ای بر سازندگان تفسیر کرد؛ زیرا قیمت ها همچنان در سطح بالایی قرار دارند! هزینه انرژی، حمل ونقل، دستمزد و تعمیرات تجهیزات تولید نیز از جمله عواملی هستند که بر هزینه تمام شده سیمان اثر می گذارند.
بازار ساخت و ساز به کدام سمت خواهد رفت!؟
در مجموع می توان گفت که ساخت و ساز در ایران، وارد مرحله جدیدی از انتظار شده است! اصلاح قیمت آهن آلات ساختمانی، هر چند می تواند بخشی از فشار هزینه ای که روی پروژه ها وجود دارد را کاهش دهد، اما تا زمانی که این روند به سایر نهاده های اصلی، به ویژه سیمان و بتن، نیز کشیده نشود، نمی توان انتظار تغییر جدی در رفتار سازندگان داشت!
از طرف دیگر، کاهش هزینه های ساخت و قیمت نهاده ها به تنهایی برای رونق این بازار کافی نیست و بهبود قدرت خرید خانوارها، دسترسی به منابع مالی و افزایش اطمینان نسبت به بازدهی پروژه ها نیز موضوعی بسیار مهم تلقی می شود...