به طور کلی محاسبه وزن ورق بر اساس چند مشخصه اصلی انجام میشود. ضخامت، طول و عرض ورق در کنار چگالی جنس آن، وزن نهایی ورق را مشخص میکنند. البته در ورقهایی مانند گالوانیزه و یا رنگی، پوشش سطحی ورق هم میتواند روی وزن نهایی آن اثر جزئی داشته باشد. برای شیت محاسبه با استفاده از ابعاد هر برگ ورق انجام میشود. در ورق رول نیز عرض و طول یا متراژ کلاف مبنای برآورد قرار میگیرد. همین اطلاعات در زمان مقایسه قیمت ورق سیاه هم کاربرد دارند.
روش محاسبه وزن ورق چیست؟
همان طور که اشاره کردیم، وزن ورق به ضخامت و ابعاد آن بستگی دارد. هر چقدر ضخامت، طول و یا عرض ورق بیشتر شود، حجم فولادی که در تولید آن به کار رفته است بیشتر میشود و در نتیجه وزن ورق افزایش مییابد.
البته برای محاسبه دقیقتر وزن ورق، چگالی و نوع ورق هم باید در نظر گرفته شود زیرا همه ورقها از نظر جنس و پوشش سطحی شرایط یکسانی ندارند.
حجم ورق از حاصل ضرب ضخامت، طول و عرض آن به دست میآید. با در نظر گرفتن چگالی جنس، میتوان وزن آن را هم محاسبه کرد. برای ورقهای فولادی معمولی، چگالی فولاد حدود 7.85 گرم بر سانتی متر مکعب است و این عدد را میتوان مبنای بسیاری از محاسبات وزنی قرار داد.
محاسبه وزن ورق شیت
برای ورق شیت، وزن ورق را میتوان به سادگی با یک فرمول محاسبه کرد. کافی است ضخامت و عرض ورق را بر حسب میلی متر و طول آن را بر حسب متر در نظر بگیرید. فرمول به شرح زیر است:
وزن ورق (کیلوگرم) = طول (متر) × عرض (میلی متر) × ضخامت (میلی متر) × 7.85 ÷ 1000
عدد 7.85 چگالی تقریبی فولاد بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب است و برای محاسبات ورقهای فولادی از این عدد استفاده میشود.
به عنوان مثال فرض کنید یک ورق شیت 2 میلی متر ضخامت، 1000 میلی متر عرض و 2 متر طول داشته باشد.
وزن این ورق به شکل زیر محاسبه میشود:
2 × 1000 × 2 × 7.85 ÷ 1000 = 31.4 کیلوگرم
بنابراین وزن تئوری این ورق حدود 31.4 کیلوگرم خواهد بود.
در صورتی که ابعاد یا ضخامت این ورق تغییر کند، وزن نیز متناسب با همان تغییر خواهد کرد. برای مثال، ورق 2 میلی متری با طول یکسان اما عرض 1500 میلی متر، نسبت به نمونه 1000 میلی متری وزن بیشتری دارد.
این فرمول برای محاسبه وزن انواع ورق فولادی کاربرد دارد. نکته مهم این است که در هنگام خرید باید مشخصات واقعی محصول و تلرانس تولید را هم در نظر گرفت زیرا وزن درج شده در جداول کارخانه ممکن است با عدد تئوری اندکی متفاوت باشد.
محاسبه وزن ورق رول
در ورقهای رول، وزن به صورت وزن هر متر ورق نیز قابل بررسی است. در واقع، همان مبنایی که برای محاسبه وزن ورق در بخش قبل استفاده میشود، اینجا هم کاربرد دارد. اما یک تفاوت در محاسبه وزن ورق شیت و رول وجود دارد؛ در محاسبه وزن ورق رول به جای یک ورق با طول مشخص، وزن هر متر از رول را در نظر میگیریم.
وزن هر متر ورق هم به ضخامت و عرض ورق بستگی دارد و با تغییر هر کدام از این عوامل، مقدار وزن نیز تغییر میکند.
برای مقایسه، وزن تقریبی هر متر از انواع ورق سیاه، روغنی، گالوانیزه و رنگی را میتوان به شکل زیر در نظر گرفت:
|
نوع ورق |
سایز (ضخامت × عرض) |
وزن رول (کیلوگرم بر متر) |
|
ورق سیاه |
2 × 1000 |
15.7 |
|
ورق سیاه |
2 × 1250 |
19.6 |
|
ورق سیاه |
3 × 1000 |
23.55 |
|
ورق روغنی |
0.5 × 1000 |
4 |
|
ورق روغنی |
0.8 × 1250 |
9 |
|
ورق روغنی |
1 × 1250 |
11 |
|
ورق گالوانیزه |
0.5 × 1000 |
4 |
|
ورق گالوانیزه |
0.8 × 1250 |
9 |
|
ورق گالوانیزه |
1.25× 1250 |
13 |
|
ورق رنگی |
0.4 × 1250 |
3.93 |
|
ورق رنگی |
0.8 × 1250 |
7.85 |
همان طور که در جدول بالا مشاهده میکنید، وزن هر متر ورق روغنی با تغییر ضخامت و عرض تغییر می کند؛ پس در هنگام مقایسه مشخصات و قیمت ورق روغنی بهتر است ابعاد و ضخامت ورق را نیز در نظر بگیرید تا مقایسه شما بین محصولات با مشخصات متفاوت انجام نشود. همچنین به این نکته توجه کنید که منظور از وزن رول در جدول بالا، وزن هر متر طول رول است و وزن کل کلاف را نشان نمیدهد. برای به دست آوردن وزن کل رول، باید وزن یک متر از آن را در طول رول ضرب کنید.
وزن ورق بر اساس جدول اشتال
یکی از مراجع شناخته شده و قابل اعتماد برای بررسی مشخصات و وزن تئوری مقاطع فولادی، جدول اشتال است. در این جدول، وزن ورقها بر مبنای چگالی فولاد محاسبه میشوند و به همین دلیل برای محاسبه اولیه وزن ورق، محاسبه بار و همچنین مقایسه محصول با مشخصات استاندارد کاربرد دارند.
از نظر استاندارد هم جدول اشتال ورق به استانداردهای DIN آلمان متکی است. به طور کلی برای ورق و نوار فولادی، استاندارد DIN EN 10029 مشخصات ابعادی و تلرانسهای ورقهای فولادی نورد گرم را پوشش میدهد.
همچنین در منابع مربوط به جدول اشتال ورق، DIN 59200 به عنوان مبنای این جدول ذکر شده است.
برای مشاهده ابعاد و وزن انواع ورق و انجام محاسبات مورد نیاز، میتوانید به صفحه جدول وزن ورق مراجعه کنید.
یک نمونه از جدول اشتال
برای استفاده از جدول اشتال کافی است ضخامت ورق را در یک محور و عرض ورق را در محور دیگر پیدا کنید. عدد محل تقاطع این دو محور، وزن تئوری ورق به ازای یک متر طول را نشان میدهد.
به عنوان مثال، ورقی که دارای ضخامت ۵ میلی متری و عرض ۲۰۰ میلی متری است، حدود ۷.۸۵ کیلوگرم در هر متر وزن دارد. همان طور که توضیح دادیم، با افزایش ضخامت یا عرض، وزن هر متر ورق نیز افزایش پیدا میکند.
این نکته را هم باید در نظر بگیرید که وزنهای درج شده در جدول اشتال وزن تئوری است. ممکن است وزن واقعی ورق خریداری شده به دلیل تلرانسهای ابعادی و تفاوت در مشخصات تولید، کمی با جدول اشتال اختلاف داشته باشد.
تفاوت میان وزن تئوری و وزن واقعی در مورد ورقهای گالوانیزه نیز اهمیت دارد بنابراین هنگام بررسی قیمت ورق گالوانیزه بهتر است ضخامت، عرض و وزن اعلام شده محصول را در کنار مشخصات کارخانه بررسی کنید تا مقایسه قیمتها بر اساس مشخصات یکسان انجام شود.
جمع بندی
وزن ورق فولادی علاوه بر ضخامت، به عوامل دیگری مانند عرض، طول و نوع ورق نیز بستگی دارد. هنگام خرید محصولاتی مانند ورق سیاه، روغنی، گالوانیزه و رنگی، بهتر است وزن محاسباتی را با مشخصات واقعی محصول و اطلاعات کارخانه آن مقایسه کنید.
استفاده از جدول وزن ورق و جدول اشتال نیز کمک میکند قبل از خرید، وزن تقریبی ورق و هزینههای مرتبط با آن را بهتر برآورد کنید. در نهایت اگر هدف شما خرید ورق فولادی با مشخصات مشخص و محاسبه دقیق وزن بار است، توجه به ضخامت، ابعاد، کارخانه تولید کننده و وزن هر متر ورق اهمیت زیادی دارد.