کنسانتره و آهن اسفنجی به عنوان مهمترین مواد اولیه صنعت فولاد، با افزایش قیمت چشمگیر در هفته اخیر همراه بوده اند، این افزایش قیمت نه به دلیل افزایش میزان تقاضا برای این دو محصول بلکه بر اساس فرمول قیمت گذاری چجدید بورس کالا افزایش داشته اند.
همینطور تولید کنندگان دلیل اصلی این بالا بردن قیمت را، افزایش هزینههای تولید مطرح کرده اند! این کار می تواند تاثیرات و پیامدهای گسترده ای را در زنجیره فولاد کشور آغاز کند که در ادامه به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
گرانی نهاده های فولاد فولاد، بازار را تهدید می کند!
یکی از تاثیر گذارترین عوامل بر قیمت نهایی آهن الات و مقاطع فلزی، قیمت مواد اولیه و میزان حجم عرضه شده آنها در بورس کالا و بازار آزاد است. نرخ مواد اولیه اصلی صنعت فولاد نظیر سنگ آهن، آهن اسفنجی، زغال سنگ، کنسانتره و ... مستقیما بر هزینه تمام شده و قیمت نهایی مقاطع فولادی تاثیر می گذارد و تغییرات در قیمت آنها بلافاصله در جداول قیمتی محصولات فولادی نمایان می شود.
قیمت این مواد اولیه همواره تحت تاثیر فرآیند عرضه و تقاضا تعیین می شود، یعنی با فقدان تقاضا برای مواد اولیه، قیمت آنها کاهش و با افزایش حجم تقاضا و معاملات برای آنها، قیمت افزایش می یابد. اما در هفتههای اخیر همزمان با شرایط نامساعد اقتصادی و سیاسی کشور، این ساز و کار شناخته شده با چالشهایی در فرآیند خود مواجه شده است؛ در واقع فرمول جدید قیمت گذاری فولاد در بورس کالا که در ابتدای مرداد ماه اجرایی شده است، شرایط را به گونه ای تغییر می دهد که امکان افزایش قیمت با وجود نبود تقاضا در بازار ایجاد خواهد شد و به دنبال آن زنجیره ای از افزایش ها را می توان مشاهده کرد.
افزایش قیمت گندله و آهن اسفنجی در هفته اخیر
در هفته گذشته قیمت 2 ماده اولیه اصلی صنعت فولاد یعنی آهن اسفنجی و کنسانتره سنگ آهن با افزایش همراه بود، این دو ماده اولیه توسط شرکتهای متعددی تولید و عرضه می شوند که نام شرکت تولیدکننده آنها به طور مستقیم بر قیمت آنها تاثیر می گذارد اما به طور میانگین، کنسانتره سنگ آهن با افزایش 4.5 درصدی و ثبت قیمت 10 میلیون و 900 هزار تومان به ازای هر تن و آهن اسفنجی با افزایش 14.2 درصدی و ثبت قیمت 41 هزار و 546 تومان در هر کیلوگرم همراه بودند.
این نوسان و افزایش قیمت زمانی قابل تامل تر می شود که بدانیم حجم معاملات و تقاضا برای این دو محصول به هیچ وجه افزایش نداشته و این صعود قیمتی به طور مستقیم توسط تولیدکنندگان و نه تحت تاثیر ساز و کار عرضه و تقاضا، صورت گرفته است!
تولیدکنندگان این مواد اولیه تحت تاثیر افزایش هزینههای تولید نظیر هزینههای انرژی، نرخ ارز (یکی از مهمترین عوامل)، مواد اولیه بالا دستی مانند سنگ آهن و قراضه، کاهش ظرفیت عملیاتی برخی واحدها، هزینه حمل و نقل و ... ناچار به افزایش قیمت دستوری و ناگهانی شدند تا از بروز ضرر و آسیبهای مالی برای مجموعه خود جلوگیری کنند.
برخلاف سایر محصولات زنجیر فولاد، افزایش قیمت این 2 ماده اولیه به کاهش چشمگیر تقاضا برای آنها منجر نمی شود زیرا در راس زنجیر تولید فولاد قرار دارند و امکان جایگزینی و یا حذف آنها وجود ندارد، در مقابل، این نوسان قیمتی به افزایش تورم در محصولات نهایی و پایین دستی صنعت فولاد یعنی تیرآهن، میلگرد، پروفیل، ورق و... دامن می زند.
پیامدهای افزایش قیمت مواد اولیه صنعت فولاد
پیامدهای افزایش قیمت مواد اولیه بالادستی و در راس زنجیره تولید به مراتب شدیدتر و گسترده تر از تورمهای قیمتی در محصولات و مقاطع نهایی است. پیامدهای این افزایش قیمت طی چند مرحله در نهایت به کاهش قدرت خرید مصرف کننده نهایی منجر می شود. در اولین مرحله از پیامدها، افزایش هزینه تمام شده در کارخانههای تولیدی مقاطع فولادی رخ می دهد، با افزایش قیمت نهادهها، هزینه تولید و قیمت نهایی مواد اولیه نوردی مانند شمش و بیلت نیز افزایش پیدا می کند. در این حالت کارخانه ناچار به افزایش قیمت برای جلوگیری از کاهش حاشیه سود و حتی در مواردی، ضرر و زیان می شود.
در مرحله دوم، افزایش قیمت مواد اولیه نوردی مانند شمش و بیلت، منجر به افزایش هزینه ساخت مقاطع فولاد ساختمانی مانند قیمت میلگرد و تیرآهن می شود. در مقاطع تخت نیز بالا رفتن قیمت اسلب می تواند قیمت انواع ورق گرم و سرد را با افزایش مواجه کند! افزایشی که با توجه به دلیل آن به سادگی قابل کنترل نبوده و حتی در نبود تقاضا و رکود بازار نیز ادامه دار خواهد شد.
راهکارهای جلوگیری از افزایش قیمت مواد اولیه
برای جلوگیری از تاثیرات منفی این افزایش قیمتها و همچنین اطمینان از عدم تکرار آن در معاملات و مبادلات آینده، باید در اولین مرحله اقدام به اصلاح نحوه قیمت گذاری و تنظیم قیمتها شود، حذف کامل قیمت گذاری دستوری و ناگهانی به علت اثرات زیان بار آن، توقف قیمت گذاری مقاطع و محصولات فولادی بر مبنای نرخ ارز و بازگرداندن دستورالعملهای قیمت گذاری استاندارد و قدیمی یعنی تعیین قیمت بر مبنای حجم عرضه و تقاضا. راهکارها و اقدامات مهم دیگر برای کنترل و تنظیم بازار:
- کنترل هزینههای تولید: مهمترین علت افزایش قیمت مواد اولیه، افزایش هزینه ساخت است، پس با کنترل قیمت آن و تامین نهادهها در حجم و مقدار موردنیاز تولیدکنندگان، می توان از افزایش هزینه ساخت و کمبود در مواد اولیه جلوگیری کرد.
- حمایت از تولیدکنندگان مواد اولیه: ارائه تسهیلات و کمکهای مالی به تولیدکنندگان و تامین کنندگان مواد اولیه می تواند از افزایش قیمت ناشی از صعود هزینههای ساخت جلوگیری کند.
و در آخر یادآوری می شود که تاثیرات افزایش قیمت در مواد اولیه و بالا دستی صنعت فولاد، به مراتب پیامدها و تاثیرات بیشتری نسبت به سایر مهرههای زنجیر تامین دارد، و انتظار می رود با اقدامات و فعالیتهای مناسب و برنامه ریزی شده، از بروز این پیامدهای ناخوشایند جلوگیری شود...