تحلیل بازار فولاد: از شوک جنگ تا آرامش توافق

بازار آهن در ماه های گذشته تحت تاثیر شرایط سیاسی، شروع جنگ و توقف تولید روزهای سختی را سپری کرد.

از کمبود مقاطع تخت به دلیل توقف تولید در بزرگترین واحد های تولیدی ایران گرفته تا افزایش قیمت های بی سابقه مقاطع طویل که هیچ توجیهی جز شرایط سیاسی و انتظارات تورمی بازار در پس آن نبود، بازار آهن ایران نوسان های بسیاری را پشت سر گذاشت که عمده آنها از نوع افزایشی بودند.

اکنون با آرام گرفتن تنش ها و اعلام اخبار توافق، یک آرامش نسبی (که البته بیشتر رکودی به نظر می رسد!)، بر بازار حاکم شده و تب قیمت ها در حال فروکش کردن است. در این مقاله قصد داریم با بررسی روند حرکت قیمت آهن آلات در 5 ماه گذشته در مورد تغییراتی که شاهد آن بودیم صحبت کرده و مروری بر اتفاقاتی که در این دوره افتاد داشته باشیم، همینطور روند پیش روی قیمت ها را بررسی کرده و ببینیم که این کاهش ها تا کجا ادامه خواهند داشت.

تحلیل بازار آهن و فولاد از 9 اسفند تا خرداد

بازار آهن ایران در شش ماه گذشته با روندی کاملا افزایشی مواجه شد؛ روندی که ریشه آن را می توان حتی در ماه های قبل تر و از دی ماه جستجو کرد. در واقع، افزایش تدریجی انتظارات تورمی و رفتارهای هیجانی خریداران از همان زمان آغاز شده بود؛ اما با شروع جنگ در 9 اسفند ماه و تعطیل شدن بازاری که به دلیل نزدیک بودن تعطیلات نوروز رو به تعطیلی می رفت، به صورت کامل از حرکت ایستاد. کاهش عمق معاملات و فضای کم رمق عرضه و تقاضا باعث شد هرگونه سیگنال افزایشی در بازار با واکنش سریع خریداران همراه شود و قیمت ها به تدریج مسیر صعودی خود را تثبیت کنند.

 با پایان تعطیلات نوروز و ورود به فروردین ماه، موج افزایشی بازار آهن و فولاد به اوج خود رسید؛ به گونه ای که شدت رشد قیمت ها در بسیاری از مقاطع فولادی کاملا محسوس بود. این روند حتی در دوره آتش بس نیز ادامه یافت، چرا که انتظارات تورمی و نااطمینانی های باقی مانده همچنان بر بازار سایه انداخته بودند. با این حال، با انتشار اخبار مربوط به امضای توافق نامه و پایان رسمی تنش ها، ورق در بازار برگشت و نخستین نشانه های کاهش قیمت و ریزش تدریجی در معاملات آهن و فولاد مشاهده شد. در صورتی که بخواهیم تحلیلی دقیق از شرایط بازار داشته باشیم، لازم است قیمت ها را در سه بخش پیش از جنگ، در زمان جنگ و زمان توافق بررسی کنیم.  

تحلیل قیمت پیش از جنگ

با بررسی روند حرکت قیمت ها در بازار آهن می توان متوجه شد که شروع بحران قیمت در این بازار به قبل از شروع جنگ باز می گردد. در واقع اولین جرقه های افزایش قیمت افسار گسیخته در این بازار از دی ماه و با بالا رفتن نرخ ارز آغاز شد. قیمت دلار یکی از متغیر های بسیار مهم در بازار آهن به شمار می رود که می تواند تاثیر بالایی در قیمت فولاد داشته باشد و زنجیره ای از تغییرات را ایجاد کند که منجر به افزایش دو چندان قیمت آهن آلات شود. نمودار زیر قیمت میلگرد سایز 14 به عنوان پرکاربردترین سایز این محصول، از سه کارخانه پرطرفدار در بازار را نشان می دهد؛ در این نمودار می توانید شروع روند افزایش را از 14 دی ماه مشاهده کنید:

در نیمه دی ماه قیمت میلگرد در مدت تنها 3 روز در حدود 28 درصد افزایش را ثبت کرد که اتفاقی بی سابقه تا آن زمان بود. این روند افزایشی هر چند با اصلاحاتی همراه بود، اما همچنان به حرکت خود ادامه داد؛ به طوری که افزایش قیمت میلگرد در ابتدای اسفند ماه به 34 درصد رسید.

واکنش بازار در زمان جنگ

صبح روز شنبه، ۹ اسفند ماه، حملات اسرائیل و آمریکا به ایران آغاز شد؛ جنگی که پیشتر تنها سایه آن در بازار احساس می شد، اکنون به طور کامل آشکار شد و اثرات آن به صورت مستقیم بر فضای اقتصادی و روانی بازار چیره شد. در دوره جنگ، بازار فولاد با افزایش شدید و بی سابقه قیمت ها در تمامی مقاطع مواجه شد؛ هر چند بیشترین افزایش قیمت مربوط به ورق فولادی بود.

این افزایش عمدتا  تحت تأثیر حملات به زیرساخت های تولیدی از جمله کارخانه های فولاد مبارکه و فولاد خوزستان در ۷ فروردین ماه رخ داد که شوک بزرگی به بازار وارد کرد. هرچند عرضه های انجام شده در بورس کالا تا حد زیادی نیاز واقعی را پوشش داد و از کمبود ورق در بازار جلوگیری کرد، اما فضای روانی و انتظارات تورمی ناشی از جنگ باعث شد قیمت ورق فولادی در بازار آزاد بیش از دو برابر افزایش یابد. نمودار زیر روند تغییر قیمت ورق سیاه ضخامت 2 میل فولاد مبارکه به عنوان یکی از سایز های پرکاربرد در صنایع را برای ورق های رول و شیت نشان می دهد:

این افزایش قیمت ها را در سایر مقاطع مانند قیمت تیرآهن نیز می توان مشاهده کرد! اتفاق دیگری که در این دوره افتاد شروع یک روند رکود افزایشی در بازار بود، به صورتی که با وجود عدم خرید محصولات توسط خریداران، به دلیل ریسک های موجود فروشندگان و عرضه کنندگان وارد رقابت نشده و هیچ کاهشی اتفاق نیفتاد، بلکه قیمت ها در حالت افزایشی نیز قرار گرفت. این اتفاق حتی در مدت آتش بس نیز مشاهده شد.

بازار آهن پس از توافق

با اعلام خبر توافق در ۲۵ خرداد، بازار مسیر نزولی خود را آغاز کرد و به تدریج شاهد تغییر جهت انتظارات در میان فعالان این حوزه بود؛ به طوری که همزمان با کاهش قابل توجه نرخ ارز، بازار آهن و فولاد نیز وارد فاز اصلاح قیمتی شد و روند کاهشی در اکثر مقاطع فولادی در معاملات داخلی شکل گرفت. این تغییر فضا باعث شد بخشی از افزایش های هیجانی ماه های گذشته تعدیل شود و بازار از حالت هیجانی فاصله بگیرد، هرچند شدت این اصلاح در برخی محصولات بیشتر از سایر بخش ها بود. در این میان، قیمت پروفیل به عنوان یکی از محصولات پرمصرف بازار، طی تنها یک هفته کاهش حدود ۱۳ درصدی را تجربه کرد که نشان دهنده سرعت واکنش بازار به اخبار سیاسی و اثر مستقیم آن بر انتظارات قیمتی است.

با وجود این روند کاهشی، وضعیت کلی بازار همچنان از ثبات و رونق فاصله دارد و حجم معاملات در سطح پایینی باقی مانده است. بسیاری از خریداران در شرایط فعلی ترجیح داده اند رویکردی محافظه کارانه اتخاذ کنند و با توجه به عدم قطعیت نسبت به روندهای آتی، خریدهای خود را به تعویق بیندازند. همین موضوع باعث شده بازار در وضعیت انتظار و رکود نسبی قرار گیرد؛ به گونه ای که حتی با کاهش قیمت ها نیز تحریک جدی در سمت تقاضا مشاهده نمی شود و فعالان بازار همچنان چشم انتظار تثبیت شرایط سیاسی و اقتصادی هستند.

کاهش قیمت ها تا کجا ادامه خواهند داشت!؟

سوالی که ممکن است ذهن خیلی از فعالان بازار را به خود درگیر کند این است که این کاهش قیمت ها تا کجا ادامه خواهند داشت و باید انتظار چه قیمت هایی را داشته باشیم. در این حالت باید گفت که متاسفانه در بازار ایران کاهش ها هیچوقت قدرتی که باید را نداشته اند! اصلی ترین دلیل این موضوع پدیده ای است که در اقتصاد آن را به عنوان «چسبندگی قیمت» می شناسند! در صورتی که ریسک فروش محصول از ریسک تامین مجدد آن بیشتر باشد، فروشندگان ترجیح می دهند که وارد معامله نشده و در رقابت کاهش قیمت شرکت نکنند.

در این حالت ما شرایطی را خواهیم داشت که عواملی مانند دلار، هزینه های تولید و قیمت مواد اولیه کمتر شده اند، اما قیمت مقاطع مختلف فولادی ثابت مانده یا روند کاهشی آنها بسیار ضعیف تر است؛ پس نمی توان انتظار داشت که قیمت ها به شرایط قبل از جنگ باز گردد.

علاوه بر این تقاضای پایینی که در دوره رکود برای آهن آلات شاهد بودیم، دلیل بر کم شدن درخواست برای محصول نیست، بلکه نشان از نیازی است که به بعد موکول شده است. در صورتی که این تقاضا به دلیل کاهش قیمت به یکباره به بازار وارد شود، مشکلاتی در عرضه بوجود خواهد آمد. این شرایط منجر به کم شدن کالای با کیفیت در بازار، بروز مشکلات لجستیکی و در نهایت افزایش قیمت خواهد شد.

این موضوعات از مواردی است که خریداران و مصرف کنندگان باید در محاسبات خود به دقت در نظر بگیرند تا دچار آسیب نشوند. به یاد داشته باشید در شرایط اینچنینی برنده کسانی هستند که محصولات مورد نیاز خود را در زمان آرامش بازار و قبل از بروز این شرایط تامین کرده باشند.

جمع بندی

به طور کلی می توان گفت که بازار آهن در سه ماه گذشته کاملا تحت تاثیر شرایط جنگی بوده است. نه تنها این موضوع در مورد قیمت گذاری ها و شرایط تامین محصول صدق می کند، بلکه در سمت خریداران و مصرف کنندگان نیز، تاثیر شرایط جنگی و رفتار های هیجانی یا رکود ایجاد شده به دلیل فضای نااطمینانی سیاسی کاملا نمایان است. در کل می توان گفت بازار آهن بیش از آنکه به شرایط تامین محصول و عرضه و تقاضا وابسته باشد، از شرایط بیرونی تاثیر می پذیرد. پس در صورتی که باز هم در روند مذاکرات خللی ایجاد شده و تنش ها بیشتر شود، شاهد بی نظمی در بازار خواهیم بود.