پرواز نهاده های ساختمانی: هزینه ساخت خانه دو برابر شد!

افزایش قیمت آهن آلات ساختمانی، بتن و سیمان، و همینطور سایر نهاده های ضروری برای این صنعت، منجر به تورم شدید در قیمت واحدهای مسکونی و هزینه تمام شده پروژه های عمرانی شده است که سایه رکودی ناخوشایند را بر سر بازار ساخت و ساز گسترده.

تورم سالانه 106.8 درصدی به طور میانگین در قیمت نهاده های ساختمانی و رشد 3 برابری در قیمت برخی محصولات فولادی، تمام فعالان و سرمایه گذاران حاضر در این حوزه را با سردرگمی مواجه کرده و آنها را از داشتن برنامه ریزی ها و قراردادهای بلند مدت باز می دارد.

افزایش 106.8درصدی نهاده های ساختمانی طی یک سال

همراه با تورم شدید در کشور که تمام صنایع تولیدی و خدماتی را درگیر خود کرده است، حوزه ساخت و ساز نیز با افزایش قیمت ها و تورم های بی سابقه در قیمت نهاده های خود مواجه است. این تورم و افزایش قیمت در تمامی نهاده های ساختمانی و عمرانی از آهن آلات و بتن گرفته تا گروه های موزاییک و کاشی مشاهده می شود! در این شرایط تاثیرگذارترین نهاده های ساختمانی با سهم 15 تا 30 درصدی از کل بودجه پروژه یعنی آهن آلات به حدی افزایش داشته است که در برخی مبادی هزینه تمام شده ساخت به ازای هر متر مربع، 50 و حتی 60 میلیون تومان مطرح می شود!

این افزایش قیمت مواد اولیه ساختمان سازی در هر گروه از نهاده های ساختمانی متفاوت بوده اما طبق داده های اعلامی توسط مرکز آمار ایران، قیمت نهاده های ساختمان های مسکونی  تهران در بهار 1405 به 336.4 واحد رسیده است که بیانگر افزایش 106.8 درصدی نسبت به بهار 1404 است. این به معنی است که قیمت نهاده های ساختمانی استفاده شده در هر پروژه عمرانی نسبت به بهار 1404 دو برابر شده که بازتاب آن را در قیمت واحدهای مسکونی و کاهش قدرت مصرف کنندگان به روشنی مشاهده می کنیم.

در ادامه به بررسی جزئیات افزایش قیمت هر گروه از نهاده های ساختمانی خواهیم پرداخت.

میزان افزایش قیمت آهن الات ساختمانی در سال اخیر

یکی از مهمترین گروه های نهاده های ساختمانی در فرآیند ساخت هر پروژه ای، گروه آهن الات است. این گروه به دلیل سهم 15 تا 30 درصدی (بسته به نوع پروژه و سازه، این عدد می تواند بیشتر باشد) از کل بودجه در نظر گرفته شده برای ساخت، تاثیر مستقیمی بر هزینه تمام شده دارد و هرگونه کاهش یا افزایش در قیمت تیرآهن، میلگرد، پروفیل و ... بلاواسطه منجر به افزایش یا کاهش هزینه نهایی و قیمت تمام شده سازه می شود.

براساس آمارهای رسمی از مرکز آمار ایران، متوسط قیمت نهاده های ساختمانی شهر تهران، گروه آهن الات در بهار 1405 با تورم سالانه 86.2 درصدی نسبت به بهار 1404، افزایش قیمتی چشمگیر در اقلام خود داشته است. این آمار مربوط به بهار 1405 است و هم اکنون در شهریور 1405، تورمی به مراتب شدیدتر بر بازار حاکم است.

در صورتی که آمار و ارقام رسمی را کنار گذاشته و نگاهی به داده های واقعی بازار داشته باشیم. می توانیم این موضوع را بهتر درک کنیم. بررسی روند حرکت شاخص قیمت میلگرد آهن پرایس در یک سال گذشته نشان می دهد که قیمت میلگرد که در شهریور 1405 روی 41 هزار و 500 تومان قرار داشت، اکنون وارد کانال 100 هزار تومانی شده است:

با یک حساب سر انگشتی می توان گفت که قیمت میلگرد آجدار در بازار، ظرف مدت یک سال بیش از 140 درصد افزایش را از خود نشان داده است! موضوعی که در خصوص سایر مقاطع فولادی نیز قابل مشاهده است. به عنوان مثال تیرآهن 14 ذوب آهن 113 درصد، پروفیل 2 میل نزدیک به 133 درصد و نبشی 4 میل نیز 129 درصد افزایش قیمت داشته اند که انعکاس آن در هزینه های ساخت و ساز نیز کاملا مشاهده می شود.

روند صعودی قیمت ها طی یک سال گذشته در گروه مصالح پایه

دومین گروه نهاده های ساختمانی یعنی گروه مصالح پایه نیز درگیر تورم و نمودار قیمتی سعودی طی سال گذشته بوده است. گروه مصالح پایه شامل سیمان، بتن، شن و ماسه حدود 40 تا 50 درصد از بودجه پروژه را بسته به نوع سازه به خود اختصاص می دهند و هرگونه نوسان قیمتی در مواد اولیه آنها شامل سیمان، گچ، شن و ماسه منجر به افزایش تصاعدی هزینه های نهایی می شود.

میزان افزایش قیمت مصالح پایه و تورم سالانه و نقطه ای آن طی سال گذشته به این ترتیب بود:

همچنین با افزایش قیمت 81 درصدی در قیمت بتن، 155.8 درصدی در قیمت چوب و 119.4 درصدی در گروه تاسیسات مکانیکی و عایق های حرارتی نسبت به بهار 1404 مواجه بوده ایم.

پیامدهای افزایش قیمت افسار گسیخته آهن و سایر نهاده ها بر بازار مسکن

نتایجی که این فازایش بی رویه قمیت آهن آلات و سایر نهاده ها برای بازار مسکن به همراه داشته است. بسیار بیشتر از افزایش قمیت سالیانه بوده و طبعات آن می تواند ادامه دار شود؛ موضوعی که در نهایت به کاهش ساخت و ساز ها و کم شدن واحد نوساز می انجامد که می تواند افزایشی دو چندان در بازار ایجاد کند.

مهمترین پیامد منفی این نمودارهای صعودی، کاهش قدرت خرید مصرف کننده و ایجاد رکود شدید در سطح کشور است که همین الان هم به روشنی در بازار قابل مشاهده است! این رکود و عدم خرید و فروش منجر به کاهش ساخت و ساز، قفل شدن سرمایه در بخش مسکن و کاهش تقاضا برای مقاطع و محصولات فولادی شده که صنایع و گروه های زیادی را تحت تاثیر قرار داده.

از دیگر پیامدهای مهم افزایش قیمت نهاده های ساختمانی می توانیم به این موارد اشاره کنیم:

• کاهش سرمایه گذاری در بخش مسکن: با وجود تورم 106.8 درصدی در قیمت نهاده های ساختمانی و رکود در بازار مسکن، تمام سرمایه گذاران در تلاش برای خروج از این بازار و ورود به بازارهای با ریسک کمتر نظیر طلا، ملک و ارز هستند.
• کاهش کیفیت سازه ها: یکی از خطرناکترین پیامدهای افزایش قیمت نهاده ها از جمله قیمت میلگرد آجدار که ضامن امنیت و دوام پروژه است، کاهش کیفیت پروژه ها و دور زدن استاندارهای ساخت و ساز برای سود بیشتر است.
• ریسک مالی پیمانکاران: عدم ثبات قیمتی منجر به عدم اطمینان پیمانکاران از هزینه نهایی پروژه است و آنها را با ریسک بروز کسری بودجه برای تامین نهاده ها مواجه می کند.
• تقاضای کاذب در بازار آهن: افزایش قیمت های تصاعدی آهن الات، پیمانکاران را ناچار به خرید بیش از نیاز واقعی، برای جلوگیری از ضررهای آتی می کند.
• افزایش قیمت مسکن موجود: برای توانایی تامین سرمایه پروژه های آینده با قیمت های فزاینده کنونی، پیمانکاران اقدام به فروش واحدهای کنونی با قیمت بیشتر خواهند کرد.

بازار مسکن در وضعیت تورم قیمتی و رکود در میزان تقاضا رو به رو است و این یکی از سخت ترین و آسیب گذار ترین شرایط اقتصادی است. موضوعی که اگر اقدامی جدی برای آن صورت نگیرد، می تواند بازار مسکن را با چالش های بسیار جدی تری مواجه کند...