امروزه در ایران، به دلیل شرایط ناپایدار اقتصادی و نوسانات و تحولات بسیار، سرمایه گذاری و حفظ ارزش نقدینگی، به یکی از دغدغه های اصلی مردم تبدیل شده است. چرا که در چنین شرایطی، استفاده از سرمایه های کوچک برای بازدهی در بلند مدت، یکی از عوامل کمک کننده به وضعیت اقتصادی و زندگی روزمره مردم خواهد بود.
اکثریت مردم جامعه، به علت عدم دانش و مهارت کافی، ریسک ناپذیری و یا ناآشنایی با روش های به روز سرمایه گذاری، مانند ارزهای دیجیتال، بازار بورس، خرید سهام و...، همواره برای سرمایه گذاری، به روش سنتی، یعنی خرید مسکن یا طلا، روی می آورند.
شاید برایتان سوال شود که کدام از این دو روش، برای سرمایه گذاری، مناسب تر و در آینده سود و بازدهی بیشتری خواهد داشت؟
در این مقاله به بررسی و مقایسه هردو روش و مزایا و معایب هرکدام، یعنی خرید مسکن و طلا و ایجاد چشم اندازی عاقلانه برای گرفتن بهترین تصمیم، می پردازیم.
سرمایه گذاری طلا
یکی از پرطرفدارترین روش های سرمایه گذاری در بین مردم، خرید طلا است. این روش به شکل های مختلفی مانند خرید طلای مصرفی(زینتی)، طلای شکسته، طلای آب شده و یا خرید سکه های گرمی یا تمام(با توجه به حجم نقدینگی)، صورت می گیرد.
طبیعتا هریک از روش های سرمایه گذاری، مزایا و معایبی دارند؛ در اینجا به بررسی مزایا و معایب سرمایه گذاری طلا می پردازیم:
- نقد شوندگی بالا
یکی از مزایای سرمایه گذاری در طلا، در دسترس بودن و سرعت نقد شوندگی آن است؛ یعنی سرمایه گذار می تواند در هر زمان که اراده کند، طلای خود را به قیمت روز و از طریق بازارطلا، خریدار خانگی و یا بازارآنلاین طلا(روش جدید)، نقد کند.
- نیاز به سرمایه اولیه کم
از دیگر مزایای سرمایه گذاری طلا، می توان به این موضوع اشاره کرد که اکثریت افراد جامعه، در رده های سنی مختلف و بدون محدودیت، با حداقل سرمایه در دسترس نیز می توانند وارد بازار طلا شوند؛ این سرمایه گذاری می تواند به شکل خرید طلای زینتی، طلای بدون اجرت( دست دوم یا شکسته)، طلاهای زیر یک گرم، سکه های گرم پایین و... اتفاق بیفتد که برای افراد بیشتری در جامعه، جذاب و قابل دسترس است.
- حفظ ارزش در برابر تورم
مهم ترین دلیل انتخاب طلا به عنوان گزینه سرمایه گذاری، حفظ ارزش نقدی آن در کوتاه مدت و بلند مدت است؛ یعنی ارزش طلای خریداری شده، چه در کوتاه مدت و با وجود تورم و نوسانات بازار، و چه در بلند مدت و با رشد و صعود قیمت ها، به شکل قابل توجهی حفظ خواهد شد. در ادامه به برخی از معایب سرمایه گذاری در طلا اشاره میشود.
- نوسانات بازار
امروزه در ایران، عواملی مانند برخی از روابط بین المللی، تحولات جهانی، عوامل سیاسی و اقتصادی و...، بطور مستقیم بر بازار طلا و ارز و افزایش یا کاهش قیمت آن ها، تأثیرگذارند.
در چنین شرایطی این احتمال وجود دارد که با سرمایه گذاری در خرید طلا( خصوصا برای کوتاه مدت)، شخص سرمایه گذار به علت کاهش قیمت طلا، پس از خرید خود یا در زمان نقد کردن، دچار ضرر شود.
- امکان تقلب و سرقت
یکی از نکاتی که سرمایه گذاران در بازار طلا باید مدنظر داشته باشند، امکان تقلب و سرقت است؛ گاهی ممکن است در خرید طلا، تقلب هایی مانند وجود ناخالصی زیاد در طلا، کم فروشی به نسبت وزن و گرم و مهمتر از همه، کلاهبرداری در خرید های غیر حضوری (مانند فضای مجازی یا اپلیکیشن دیوار)، اتفاق بیفتد. پس نیاز است که در این موارد دقت و مراقبت زیادی داشته باشید.
مورد بعدی، امکان سرقت طلاست! توصیه می شود که برای نگهداری ایمن از طلای خود، از گاوصندوق های خانگی و یا صندوق امانات بانکی، استفاده کنید.
- عدم ایجاد درآمد
بر خلاف مسکن، سرمایه گذاری در طلا، برای شما درآمد یا بازدهی جاری (مانند دریافت اجاره ماهانه) نخواهد داشت؛ مگر استفاده از روش های خلاقانه مانند اجاره دادن طلاهای زینتی، که به علت عدم اطمینان کامل و ریسک سرقت، توصیه نمی شود. سرمایه گذاری طلا، عمدتا برای بازدهی بلند مدت و حفظ ارزش سرمایه های خرد در زمان حال، توصیه می شود.
ریسک های سرمایه گذاری در طلا
سرمایه گذاری در طلا اگرچه یکی از محبوب ترین روش های حفظ ارزش دارایی به شمار می رود، اما با ریسک هایی همراه است که نباید نادیده گرفته شوند. مهمترین ریسک این بازار، نوسانات قیمت است؛ به گونه ای که تغییرات نرخ بهره، سیاست های بانک های مرکزی، ارزش دلار، تورم و تحولات ژئوپلیتیکی می توانند روند قیمت جهانی طلا را در مدت کوتاهی تغییر دهند. علاوه بر این، سرمایه گذاران با ریسک هایی مانند خرید طلای تقلبی، کلاهبرداری در معاملات غیرحضوری، هزینه های نگهداری و احتمال سرقت نیز مواجه هستند. همچنین برخلاف برخی دارایی ها مانند املاک، طلا درآمد مستمر یا جریان نقدی ایجاد نمی کند و بازدهی آن تنها از محل افزایش قیمت در آینده حاصل می شود.
در بازار ایران، ریسک سرمایه گذاری در طلا ابعاد گسترده تری دارد؛ زیرا قیمت طلا تنها از اونس جهانی تاثیر نمی گیرد و نرخ ارز، سیاست های اقتصادی داخلی، انتظارات تورمی و شرایط سیاسی نیز نقش تعیین کننده ای در آن دارند. نمودار زیر ورند تغییرات طلای جهانی را نشان می دهد:
بررسی این نمودار و مقایسه آن با قیمت طلا در ایران، کاملا این موضوع را نشان می دهد که روند قیمت طلا در ایران در بسیاری از دوره ها با بازارهای جهانی همسو نیست و حتی ممکن است در شرایطی که اونس جهانی در حال کاهش یا نوسان محدود است، قیمت طلا در ایران به دلیل رشد نرخ ارز یا افزایش انتظارات تورمی مسیر صعودی خود را حفظ کند. بنابراین، سرمایه گذاران ایرانی برای تصمیم گیری دقیق نباید تنها به تحلیل بازار جهانی طلا اتکا کنند، بلکه لازم است هم زمان روند نرخ ارز و متغیرهای اقتصادی داخلی را نیز در ارزیابی های خود مدنظر قرار دهند.
سرمایه گذاری مسکن
از گذشته تا امروز، خرید مسکن و خانه دار شدن، از مهم ترین مسائل اقتصادی برای مردم بوده است. خرید ملک (مسکونی یا غیرمسکونی) برای سکونت یا کسب درآمد، همواره یکی از متداول ترین و مورد علاقه ترین روش سرمایه گذاری، در ایران است؛ چرا که بازار مسکن و خرید و فروش املاک، به نسبت بازارهایی مانند طلا و ارز، از نوسانات هیجانی کمتر و پایداری و بازدهی بیشتری در بلند مدت برخوردار است.
در اینجا به بررسی مزایا و معایب این روش سرمایه گذاری می پردازیم:
- حفظ ارزش بلند مدت
یکی از مزایای سرمایه گذاری مسکن، حفظ ارزش آن و بازدهی ارزش افزوده در بلند مدت می باشد؛ چرا که بازار مسکن در ایران، همواره با تورم بلند مدت پیش می رود و کمتر دچار کاهش قیمت خواهد شد.
در موارد مسکونی، عواملی مانند فرسایش بافت ملک، افزایش سال ساخت، متراژ و منطقه، تغییرات محیط اطراف( شلوغ شدن منطقه) و...، ممکن است موجب کاهش قیمت ملک در مقایسه با املاک دیگر باشد، اما درهرصورت ارزش افزوده و بازدهی خود را در مقایسه با قیمت اولیه( زمان خریداری شدن) حفظ می کند.
- امکان اجاره و کسب درآمد
یکی از رایج ترین روش های کسب درآمد و سرمایه گذاری، خرید مسکن و رهن یا اجاره دادن آن است؛ این روش برای افرادی که علاقه مند به دریافت سود و داشتن درآمد بصورت ماهانه و منظم هستند، جذاب و مورد توجه هست.
همچنین در موارد غیر مسکونی مانند مغازه، واحد اداری یا تجاری، فرد خریدار علاوه بر حفظ سرمایه خود، می تواند سود قابل توجهی از اجاره دادن یا ایجاد شغل در ملک خود، بدست آورد.
- داشتن امنیت بالا
از دیگر مزیت هایی که سرمایه گذاری مسکن، نسبت به سرمایه گذاری های خرد مانند طلا دارد، می توان به امنیت بالای آن اشاره کرد؛ چرا که بازار مسکن در مقایسه با مواردی چون طلا و ارز، از نوسانات هیجانی و اثرپذیری کمتری در شرایط نابسامان جامعه، برخوردار است.معایب ایننوع سرمایهگذاری شامل موارد زیر است.
- نیاز به سرمایه زیاد
برخلاف سرمایه گذاری در بازار طلا، خرید ملک یا مسکن، به دلیل نیاز به سرمایه اولیه زیاد، برای درصد کمتری از افراد، مقدور است. در چنین شرایطی بیشترین اولویت خرید مسکن، برای سکونت خواهد بود تا کسب درآمد. در هر دو مورد ارزش سرمایه حفظ خواهد شد، اما در خرید مسکونی، شخص سرمایه گذار از کسب درآمد و اجاره دادن ملک، بی بهره خواهد ماند.
- نقد شوندگی پایین
یکی از چالش های این روش که از اهمیت زیادی برخوردار است، نقد شوندگی پایین است؛ خرید و فروش مسکن پروسه زمان بر و دشواری است که در شرایطی مانند رکود بازارو کاهش معاملات در مواقع خاصی از سال( مانند اسفندماه یا ماه های تابستان)، با چالش روبه خواهد بود و ممکن است ماه ها طول بکشد.
- هزینه های جانبی
خرید مسکن، علاوه بر اینکه یکی از بهترین و رایج ترین روش های سرمایه گذاری است، هزینه هایی نیز برای شخص سرمایه گذار یا خانوار، دربردارد.
مواردی مانند مالیات، عوارض شهرداری، هزینه های نگهداری و تعمیرات در صورت نیاز، چه در ملک شخصی و چه اجاره ای، به عهده صاحب ملک( فرد سرمایه گذار) می باشد.
نکته حائز اهمیتی که در این سال ها باید در نظر گرفت این است که با توجه به رشد قیمت آهن آلات (میلگرد و...) و عدم رشد متناسب قیمت مسکن با مصالح ساختمانی، این انتظار میرود که قیمت مسکن در سال های آینده با رشد قابل توجهی همراه باشد.
ریسک های سرمایه گذاری در مسکن
سرمایه گذاری در بازار مسکن نیز با وجود اینکه یکی از مطمئن ترین روش های حفظ سرمایه در ایران محسوب می شود، بدون ریسک نیست. مهم ترین چالش این بازار، نیاز به سرمایه اولیه بالا و نقدشوندگی پایین است؛ به طوری که فروش یک ملک ممکن است در دوره های رکود یا کاهش حجم معاملات، هفته ها یا حتی ماه ها زمان ببرد. هر چند این مساله با سرمایه گذاری در واحدهای کوچک متراژ تا اندازه ای قابل جبران است!
علاوه بر این مساله، هزینه های جانبی مانند مالیات، عوارض، تعمیر و نگهداری و استهلاک ساختمان می تواند بخشی از بازدهی سرمایه گذاری را کاهش دهد. همچنین قیمت مسکن تحت تاثیر عواملی مانند شرایط اقتصادی، نرخ بهره، سیاست های اعتباری، میزان ساخت و ساز و قدرت خرید خانوارها قرار دارد و در برخی دوره ها ممکن است رشد آن کمتر از نرخ تورم یا سایر بازارهای سرمایه گذاری باشد.
کدام روش بهتر است؟
با توجه به توضیحاتی که درباره هریک از روش های سرمایه گذاری طلا و مسکن داده شد، در هرکدام از روش ها، مزایا و معایبی وجود دارد که بررسی و تحلیل آن ها در گرفتن بهترین تصمیم، نقش مهمی ایفا می کند.
خرید طلا در مقایسه با خرید مسکن، به علت عدم نیاز به سرمایه کلان و تنوع بالا در روش ها و مقدار خرید، برای افراد بیشتری در جامعه، امکان پذیر است. با این وجود، درصورت ایجاد نوسانات هیجانی و تغییرات بازار، همواره سرمایه گذار، با چالش هایی مواجه خواهد شد.
خرید مسکن برای افرادی توصیه می شود که علارغم داشتن سرمایه کافی، قصد سکونت، دادن اجاره یا رهن، ایجاد شغل و کسب درآمد داشته باشند. هرچند سرمایه گذاری مسکن، بر خلاف طلا، هزینه های جانبی مانند مالیات، عوارض و تعمیرات و نگهداری را درپی دارد، اما به علت کمتر بودن نوسانات بازار مسکن(به نسبت طلا و دلار) و پایداری بلند مدت، حفظ سرمایه و ارزش افزوده بیشتری برای سرمایه گذار خواهد داشت.
اگر قصد سرمایه گذاری از طریق مسکن را دارید، در نظر داشته باشید که مهمترین گام پیش از خرید، بررسی و تحلیل وضعیت و پیش بینی قیمت بازار مسکن می باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این حوزه و پیش بینی روند قیمت مسکن در سال جاری، می توانید به مقالات مربوطه در سایت آهن پرایس، مراجعه کنید.