سقوط ایران از جمع 10 قدرت اول فولاد جهان

بر اساس جدیدترین گزارش منتشر شده توسط موسسه تحلیلی GMK که از تولید کنندگان برتر جهان در نیمه اول سال 2026 منتشر شده است، ایران از جمع 10 تولید کننده برتر خارج شده است و گمانه زنی هایی که از ابتدای امسال و با شروع جنگ و به دنبال آن وارد شدن آسیب به دو تولید کننده برتر فولاد، بر سر زبان ها افتاده بود، درست بوده است! هر چند نمی توان همه تقصیر ها را به گردن شرایط جنگی انداخت و فولاد ایران دو سالی هست که با مشکلات مهمتری دست و پنجه نرم می کند.

صحبت خروج ایران از این لیست حتی قبل از شروع جنگ در اسفند ماه نیز مطرح شده بود و کارخانه های تولید فولاد مشکلات متعددی را پیش روی خود می دیدند. مشکلاتی که طیف و فراوانی گسترده ای را، از تحریم های بین المللی و مشکلات عرضه محصولات و تامین نقدینگی گرفته، تا بالا رفتن قیمت آهن آلات، هزینه های تامین انرژی و ناترازی های برق را شامل می شدند.

همه این موارد در کنار هم باعث شد تا روند تولید فولاد در ایران، به عنوان یکی از کشور هایی که زنجیره کامل استخراج تا تولید محصولات نهایی را در دل خود دارد، تحت شعاع قرار گرفته و جایگاه آن را در عرصه های بین المللی متزلزل کنند. در ادامه با بررسی داده های منتشر شده این موضوع را با هم بررسی خواهیم کرد.

داده‌های انجمن جهانی فولاد: 70 کشور، 931.5 میلیون تن تولید.

بر اساس گزارش انجمن جهانی فولاد که داده‌های 70 کشور عضو این انجمن (تولیدکننده 98 درصد فولاد جهان) را پوشش می دهد، تولید جهانی فولاد در نیمه اول سال 2026 به 931.5 میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه در سال قبل، 0.7 درصد کاهش داشته است. در ماه ژوئن 2026 تولید جهانی فولاد به 155.7 میلیون تن رسید که نسب به ژوئن 2025، 1.7 درصد افزایش را نشان می دهد. این افزایش میزان تولید در حالی رخ داد که منطقه خاورمیانه با کاهش 13.4 درصدی در ماه ژوئن و 7.3 درصدی در نیمه اول سال مواجه شده است. آماری که هر چند با ایجاد شرایط جنگی طبیعی به نظر می رسد، اما سهم عمده ای از کاهش آن به ایران باز می گردد.

بر اساس داده‌های منطقه ای، آسیا و اقیانوسیه با تولید 115.2 میلیون تن، همچنان بزرگترین تولیدکننده‌های فولاد در جهان هستند. اتحادیه اروپا با 65.4 میلیون تن در جایگاه دوم و آمریکای شمالی با تولید 56.5 میلیون تن، جایگاه سوم را در لیست بزرگترین قاره‌های تولیدکننده فولاد جهان را کسب کرده است.

10 کشور برتر تولیدکننده فولاد در نیمه اول سال 2026

در اینجا لیست 10 کشور برتر تولیدکننده فولاد در نیمه اول سال 2026، براساس تازه ترین گزارش انجمن جهانی فولاد را مشاهده میکنید. چین با تولید 500 میلیون تن فولاد، با فاصله ی بسیار زیادی (بیش از 400 میلیون تن) از جایگاه دوم جدول، در صدر جدول قرار دارد و هند با رشد 7.1 درصدی در جایگاه دوم ایستاده است. آمریکا، ژاپن و روسیه به ترتیب رتبه‌های سوم تا پنجم را به خود اختصاص داده اند:

 

بر اساس این جدول، ویتنام با تولید 15.2 میلیون تن در نیمه اول سال 2026 و رشد چشمگیر 26.9 درصدی، جایگاه دهم را که از سال 2022 یعنی 4 سال پیاپی در اختیار ایران بوده است را تصاحب کرده و به دهمین کشور برتر تولید کننده فولاد جهان در نیمه اول سال 2026  تبدیل شده است.

چرا این جایگاه برای فولاد ایران اهمیت داشت!؟

حضور درمیان 10 کشور برتر تولیدکننده فولاد، شاخصی کلیدی برای سنجش قدرت صنعتی، ظرفیت تولید و توان رقابت پذیری یک کشور در عرصه بین المللی محسوب می شود. این رتبه بندی، که توسط معتبرترین مرجع جهانی در این حوزه منتشر می شود، مستقیما بر جذب سرمایه گذاری خارجی و اعتبار اقتصادی کشورها تاثیر دارد. دلایل اهمیت این جایگاه را میتوان در 3 محور اصلی خلاصه کرد:

1. تاثیر بر جذب سرمایه گذاری خارجی: یکی از معتبر ترین منابع اطلاعاتی درمورد صنایع فولادی جهان، انجمن جهانی فولاد است. داده‌ها و اطلاعات این انجمن مبنای تصمیم گیری بسیاری از سرمایه گذاران بزرگ بین المللی است و قرار داشتن یک کشور در لیست 10 کشور برتر تولیدکننده فولاد جهان، منافع بسیاری برای فولاد ایران به همراه خواهد داشت.
2. معیار بین المللی صنعت فولاد: قرار گرفتن در جمع 10 تولیدکننده برتر، نشان دهنده قدرت صنعتی، ظرفیت تولید و توان رقابتی یک کشور در سطح جهانی است؛ موضوعی که در خصوص فولاد ایران با توجه به ظرفیت بالایی که دارد، به خوبی به نمایش گذاشته نمی شود!
3. شاخص توسعه صنعتی: بسیاری از نهادهای بین المللی، از رتبه بندی تولید فولاد به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه صنعتی و پیشرفت اقتصادی یاد میکنند.

به همین دلیل است که خیلی از کشور های صنعتی تلاش میکند تا با قرار گرفتن در لیست تولیدکنندگان برتر، از مزایا و امتیازات آن در جهت توسعه صنعت فولاد خود استفاده کند و خارج شدن از آن، حجم زیادی از واکنش‌ها و نقدها را به همراه دارد.

چرا ایران از لیست 10 تولیدکننده برتر حذف شد؟

صنعت فولاد ایران در 6 ماهه اخیر یکی از سخت ترین دوره‌های تاریخی خود را پشت سر گذاشته که نتیجه آن کاهش میزان زیادی از تولید داخلی آن بوده، تا جایی که دیگر در لیست 10 تولیدکننده برتر جهان نیست.بر اساس ارزیابی‌های مستند، حدود 10 میلیون تن از ظرفیت تولید سالانه فولاد کشور (معادل 25 تا 30 درصد) به طور کامل از مدار خارج شده است. این میزان خسارت معادل یک سوم کل تولید سالانه ایران در سال 2025 است و علت آن، محدودیت تامین انرژی و سایر عواملی است که به آنها اشاره خواهد شد.

در اینجا چند مورد از تاثیر گذارترین دلایل این کاهش تولید را مرور میکنیم:

محدودیت تامین انرژی

صنعت فولاد یکی از پر مصرف ترین صنایع کشور است و محدودیت تامین انرژی، یکی از مهمترین عوامل در کاهش میزان تولید آن است.در فصول سرد سال اولویت تامین گاز با مصارف خانگی است و صنایع بزرگ از جمله فولاد، با محدودیت  شدید انرژی روبرو می شوند. این موضوع تولید را مختل و هزینه‌های نهایی را افزایش می دهد.

تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری

بالا گرفتن رقابت در بازار کشورهای عراق، افغانستان و برخی کشورهای حوزه حوزه خلیج فارس، که یکی از مهمترین مقاصد صادراتی ایران هستند نیز یکی از عوامل کاهش میزان تولید است.حضور بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان یعنی چین، رقابت را برای ایران در منطقه بسیار سخت کرده و باعث شده که بخشی از بازار هدف خود را ازدست دهد. همین امر باعث کاهش حجم مقدار صادرات و به واسطه آن کاهش حجم تولید شده است.

افزایش هزینه‌ها و ناترازی‌های اقتصادی

عوامل اقتصادی داخلی نیز نقش مهمی در کاهش تولید و سودآوری صنعت فولاد داشته اند. مشکلاتی که در این خصوص ایجاد شد به نوعی تولید کنندگان فولاد را زمین گیر کرد و باعث شد تا روند تولید در خیلی از کارخانه ها، بخصوص واحد های صنعتی کوچکتر با مشکلاتی همراه باشد. مهمترین مواردی که در ایجاد چنین شرایطی دخیل بودند، این موارد هستند:

• افزایش قیمت مواد اولیه: قیمت سنگ آهن، قراضه و الکترود گرافیتی، مواد اولیه اصلی صنعت فولاد، به شدت افزایش یافته و هزینه تولید را بالا برده است.
• افزایش هزینه انرژی و حمل و نقل: رشد کرایه حمل و نقل و هزینه‌های انرژی، قیمت تمام شده محصولات فولادی را به طور قابل توجهی افزایش داده و سودآوری کارخانه‌ها کاهش پیدا کرده است.
• رکود بازار ساخت و ساز: کاهش پروژه‌های عمرانی و رکود مسکن، تقاضا برای محصولات فولادی را به شدت کاهش داده است؛ موضوعی که می تواند در تولید فولاد نیز منعکس شود
• تورم و نرخ رشد ارز: افزایش نرخ ارز، هزینه واردات تجهیزات و مواد اولیه را افزایش داده و نرخ تورم نیز دستمزد نیروی انسانی را، این دو عامل، قیمت نهایی محصولات را به سطحی رسانده که قدرت خرید مصرف کنندگان را کاهش داده است.

آسیب های جنگی و شرایط منطقه ای

وسیع ترین و شدیدترین بحران، تخریب کارخانه فولاد مبارکه، به عنوان بزرگترین تولید کننده فولاد تخت در خاورمیانه و شمال آفریقا و همینطور فولاد خوزستان در جنوب، به عنوان یکی از استراتژیک ترین تولیدکنندگان فولاد ایران بود! اتفاقی که پس از آن شاهد جهش قیمت ورق بودیم. فعالان صنعتی تایید کرده اند که بازسازی برخی تاسیسات آسیب دیده، بین 6 تا 12 ماه زمان نیاز دارد. این وقفه طولانی و عدم امکان استفاده از ظرفیت‌های این دو کارخانه که ستون‌های اصلی صادرات غیر نفتی و تامین مواد اولیه صدها صنعت پایین دستی هستند، بازگشت به شرایط پیش از جنگ را با چالش های جدی مواجه خواهد کرد.

جمع بندی

خروج ایران از جمع 10 تولیدکننده برتر جهان در نیمه ابتدایی سال 2026، نتیجه تجمعی از بحران‌های ساختاری، عملیاتی و مدیریتی است. ایران در سال‌های 2022 تا 2025 با وجود تمام محدودیت‌ها، توانست جایگاه دهم خود را حفظ کند، اما برخورد همزمان با 7 بحران انرژی، محدودیت تجاری، قیمت مواد اولیه،افزایش هزینه انرژی و حمل و نقل، تورم و تخریب فیزیکی ستون‌های صنعت فولاد، آن را از حفظ جایگاه دهم بازداشت.

سقوط از جایگاه دهم تنها یک نشانه از بسیاری مشکلات و چالش‌هایی است که در صنعت فولاد در 6 ماه گذشته با آنها مواجه شده است و این بحران‌ها پیامدهایی همچون: کاهش درآمدهای صادراتی، تعطیلی صنایع پایین دستی، افزایش بیکاری در بخش معدن و فولاد و... خواهد داشت که تاثیرات جبران ناپذیری در صورت عدم مدیریت و پیگیری مناسب خواهند داشت. برای بازگشت به شرایط پیش از جنگ باید سیاست گذاری‌های دولت باید برای تحقق این اهداف باشند:

• حل بحران کمبود انرژی با جذب سرمایه گذاری و احداث نیروگاه‌های تخصصی برای صنایع بزرگ.
• توسعه صادرات با پیدا کردن بازارهای جدید در کشورهای منطقه.
• دسترسی به تکنولوژی‌های بروز جهانی از طریق معادلات بین المللی.
• بازسازی تاسیسات تخریب شده در جنوب و مرکز کشور.
• ایجاد شرایط مناسب برای سرمایه گذاری‌های داخلی و خارجی.

با توجه به ظرفیتی که فولاد ایران دارد و شرایط فعلی کشور، بازگشت به جمع تولیدکننده‌های برتر غیرممکن نیست و با سیاست گذاری‌ها و پیگیری‌های دقیق، خیلی زودتر از انتظار ما محقق خواهد شد.